Müdmer Fail

فَاعِلِ مُضْمَرİN NÖVLƏRİ

Müəllif dedi: وَ الْمُضْمَرُ; Gizli fail, yəni zamirlə ifadə olunan fail; اثْنَا عَشَرَ, bunlar on iki növdür, NƏHْVُ قَوْلِكَ; sənin bu sözündə olduğu kimi: ضَرَبْتُ "Vurdum" və ضَرَبْنَا "Vurduq" və ضَرَبْتَ "Vurdun (kişi)" və ضَرَبْتِ "Vurdun (qadın)" və ضَرَبْتُمَا "Siz ikiniz (kişi və ya qadın) vurdunuz" və ضَرَبْتُمْ "Siz vurdunuz (kişi)" və ضَرَبْتُنَّ "Siz vurdunuz (qadın)" və ضَرَبَ "Vurdu (kişi)" və ضَرَبَتْ "Vurdu (qadın)" və ضَرَبَا "Onlar ikisi (kişi) vurdu" və ضَرَبَتَا "Onlar ikisi (qadın) vurdu" və ضَرَبُوا "Onlar vurdular (kişi)" və ضَرَبْنَ "Onlar vurdular (qadın)" kimi.

Mudmer Failin Növləri

Müəllif gizli failin (mudmer failin) 12 növ olduğunu qeyd etmişdir. Bunlar aşağıdakı cədvəldə göstərilmişdir:

Mudmer Zamirlər
ضَرَبْتُ	Tək Mütekəllim
ضَرَبْنَا	Çox Mütekəllim
ضَرَبْتَ	Tək Müzekkər Xitab
ضَرَبْتِ	Tək Müənnəs Xitaba
ضَرَبْتُمَا	İki Müzekkər Xitab
	İki Müənnəs Xitaba
ضَرَبْتُمْ	Cəm Müzekker Mühatab
ضَرَبْتُنَّ	Cəm Müənnəs Mühataba
ضَرَبَ	Vahid Müzekker Qayıb
ضَرَبَتْ	Vahid Müənnəs Qayıba
ضَرَبَا	Təsniyə Müzekker Qayıb
ضَرَبَتَا	Təsniyə Müənnəs Qayıba
ضَرَبُوا	Cəm Müzekker Qayıb
ضَرَبْنَ	Cəm Müənnəs Qayıba

Müəllif mətnində ضَرَبَتَا feilinə yer verməyib, lakin Şərhçi bu feilə təsniyə qayıb zamirində toxunub. ضَرَبَتَا əslində ضَرَبَتْا şəklindədir. Yəni müfredi ضَرَبَتْ olan feilə təsniyə əlifi birləşib və ضَرَبَتْا "darabet(a)" olub. Sakit ta-i tə'nis özünə birləşən təsniyə əlifi səbəbindən fəthalanıb və ضَرَبَتَا "Darabeta" olub. Buna görə təsniyə qayıb zamirləri hissəsində qeyd olunub, Müəllif isə yalnız ضَرَبَا-nı zikretməklə kifayətlənib. Bu səbəbdən cədvəldə 13 feil yer alır.