İrab Üzrə Tədrib

إِعْرَاب ÜZƏRİNƏ TƏDRİB

Aşağıdakı nümunələri irab et; İbrahim ixlaslıdır – إِبْرَاهِيمُ مُخْلِصٌ, və Sənin Rəbbin Qadirdir – وَ كَانَ رَبُّكَ قَدِيرًا (Furqan surəsi, 54-cü ayə), və Şübhəsiz Allah duanı eşidəndir – إِنَّ اللهَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ

Cavab: إِبْرَاهِيمُ – mübtəda, ibtidaya görə mərfu, mərfu əlaməti zahir dammə; مُخْلِصٌ – mübtədanın xəbəri, mübtədaya görə mərfu, mərfu əlaməti zahir dammə. كَانَ – naqis keçmiş fiil, ismini mərfu, xəbərini mənsub edir. رَبُّ – kânənin ismi, mərfu, mərfu əlaməti zahir dammə, muzaf. ـكَ – xitab zamiri, muzafun ileyh, fətə üzərində məbni, mahallen məxfud. قَدِيرًا – kânənin xəbəri, kâne ilə mənsub, mənsub əlaməti zahir fətə. إِنَّ – təsdiq və nasb hərfi, اللهَ – ləfz-i cəlal, innənin ismi, inne ilə mənsub, mənsub əlaməti zahir fətə. سَمِيعُ – innənin xəbəri, inne ilə mərfu, mərfu əlaməti zahir dammə, muzaf. الدُّعَاءِ – muzafun ileyh, izafət ilə məxfud, məxfud əlaməti zahir kəsrə.

Aşağıdakı cümlələri irab et; İbrahim ixlaslıdır – إِبْرَاهِيمُ مُخْلِص, və Sənin Rəbbin Qadirdir – وَ كَانَ رَبُّكَ قَدِيرًا (Furqan surəsi, 54-cü ayə), və Şübhəsiz Allah duanı eşidəndir – إِنَّ اللهَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ kimi.

Cavab: إِبْرَاهِيمُ – mübtəda, ibtidaya görə mərfu, mərfu əlaməti zahir dammə; مُخْلِصٌ – mübtədanın xəbəri, mübtədaya görə mərfu, mərfu əlaməti zahir dammə. كَانَ – naqis keçmiş fiil, ismini mərfu, xəbərini mənsub edir. رَبُّ – kânənin ismi, mərfu, mərfu əlaməti zahir dammə, muzaf. ـكَ – xitab zamiri, muzafun ileyh, fətə üzərində məbni, mahallen məxfud. قَدِيرًا – kânənin xəbəri, kâne ilə mənsub, mənsub əlaməti zahir fətə. إِنَّ – təsdiq və nasb hərfi, اللهَ – ləfz-i cəlal, innənin ismi, inne ilə mənsub, mənsub əlaməti zahir fətə. سَمِيعُ – innənin xəbəri, inne ilə mərfu, mərfu əlaməti zahir dammə, muzaf. الدُّعَاءِ – muzafun ileyh, izafət ilə məxfud, məxfud əlaməti zahir kəsrə.

İrab Üzərinə Tədrib və Cavabları

إِبْرَاهِيمُ مُخْلِص İbrahim ixlaslıdır
مُبْتَدَأٌ، مَرْفُوعٌ بِالْإِبْتِدَاءِ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ	إِبْرَاهِيمُ
Mübtəda, ibtidaya görə mərfu, mərfu əlaməti zahir dammə
خَبَرُ الْمُبْتَدَأِ، مَرْفُوعٌ بِالْمُبْتَدَأِ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ	مُخْلِصٌ
Mübtədanın xəbəri, mübtədaya görə mərfu, mərfu əlaməti zahir dammə

Nakıs mazi feil, ismini ref ve haberini nasb eder: Nakis keçmiş feil, adını qaldırır (ref edir), xəbərini isə aşağı salar (nasb edir). لَفْظُ الْجَلاَلَةِ، اِسْمُ كَانَ، مَرْفُوعٌ بِكَانَ، وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ وَ هُوَ مُضَافٌ: Lafz-ı Celal, kâne'nin ismi, kâne ilə merfu, ref alaməti zahir damme. Muzaf: Cəlal kəliməsi, 'kâne'nin ismi, 'kâne' ilə qaldırılmışdır (merfu), qaldırılma əlaməti açıq dammadır və o, muzafdır. ضَمِيرُ مُتَّصِلٌ لِلْمُخَاطَبِ، مَبْنِيٌّ عَلَى الْفَتْحِ، فِي مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَةِ، مُضَافٌ إِلَيْهِ: Muhatab üçün muttasıl zamir, fetha üzərinə mebni, izafet ilə mahallen mecrur, muzafun ileyh: Müxatəb üçün birləşmiş zamir, fətə üzərində qurulmuşdur, izafətə görə yerində cər olunmuşdur, muzafun ileyhdır. خَيَرُ كَانَ، مَنْصُوبٌ بِكَانَ وَ عَلاَمَةُ نَصْبِهِ الْفَتْحَةُ الظَّاهِرَةُ: Kâne'nin haberi, kâne ilə mansub, nasb alameti zahir fetha: 'Kâne'nin xəbəri, 'kâne' ilə aşağı salınmışdır (mansub), aşağı salınma əlaməti açıq fətədir. إِنَّ اللهَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ Şüphesiz Allah duanı eşidəndir حَرْفٌ مَشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ، يَنْصِبُ اسْمَهُ وَ يَرْفَعُ خَبَرَهُ: Fiilə bənzəyən hərf, adını aşağı salar (nasb edir), xəbərini qaldırır (ref edir). لَفْظُ الْجَلاَلَةِ، اِسْمُ إِنَّ، مَنْصُوبٌ بِإِنَّ وَ عَلاَمَةُ نَصْبِهِ الْفَتْحَةُ الظَّاهِرَةُ: Lafz-ı Celal, 'inne'nin ismi, 'inne' ilə mansub, nasb alameti zahir fetha: Cəlal kəliməsi, 'inne'nin ismi, 'inne' ilə aşağı salınmışdır (mansub), aşağı salınma əlaməti açıq fətədir. خَبَرُ إِنَّ، مَرْفُوعٌ بِإِنَّ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ وَ هُوَ مُضَافٌ: İnne'nin xəbəri, 'inne' ilə qaldırılmışdır (merfu), qaldırılma əlaməti açıq dammadır və o, muzafdır. مُضَافٌ إِلَيْهِ، مَجْرُورٌ بِالْإِضَافَةِ وَ عَلَامَةُ جَرِّهِ الْكَسْرَةُ الظَّاهِرَةُ: Muzafun ileyh, izafet ilə mecrur, cerr alameti zahir kesre: Muzafun ileyh, izafətə görə cər olunmuşdur, cər əlaməti açıq kəsrədir. 🤖

كَانَ رَبُّكَ قَدِيرًا Sənin Rəbbin Qadirdir
فِعْلٌ مَاضٍ نَاقِصٌ، يَرْفَعُ الْاِسْمَ وَ يَنْصِبُ الْخَبَرَ	كَانَ