j. Keyfəmə كيفما
كَيْفَمَا
وَ مِثَالُ كَيْفَمَا، قَوْلُكَ؛ كَيْفَمَا تَكُنِ الْأُمَّةُ يَكُنِ الْوُلاَةُ وَ كَيْفَمَا تَكُنْ نِيَّتُكَ يَكُنْ ثَوَابُ اللهِ لَكَ
كَيْفَمَا misalına gəldikdə; قَوْلُكَ bu ifadəndə olduğu kimi; كَيْفَمَا تَكُنِ الْأُمَّةُ يَكُنِ الْوُلاَةُ "Xalq necədirsə, idarəçilər də elə olur" və كَيْفَمَا تَكُنْ نِيَّتُكَ يَكُنْ ثَوَابُ اللهِ لَكَ "Niyyətin necədirsə, Allahın sənə olan savabı (mükafatı) da elə olur" kimi.
Keyfema "Necə olursa"
İki muzari feli cəzm edən doqquz isimdən doqquzuncusu keyfema’dır, misalı belədir;
كَيْفَمَا تَكُنِ الْأُمَّةُ يَكُنِ الْوُلاَةُ
"Xalq necədirsə, idarəçilər də elə olur" ifadəsində cəzm edən şərt ismi olan كَيْفَ edatı تَكُونُ və يَكُونُ muzari fellərini cəzm etmişdir.
كَيْفَمَا تَكُنْ نِيَّتُكَ يَكُنْ ثَوَابُ اللهِ لَكَ
"Niyyətin necədirsə, Allahın sənə olan savabı (mükafatı) da elə olur" ifadəsində كَيْفَ cəzm edən şərt ismi تَكُونُ və يَكُونُ muzari fellərini cəzm etmişdir.
|
كَيْفَمَا تَكُنِ الْأُمَّةُ يَكُنِ الْوُلاَةُ Xalq necədirsə, idarəçilər də elə olur |
|
| اِسْمُ شَرْطٍ جَازِمٌ، فِي مَحَلِّ نَصْبِ، حَالٌ لِنِيَّتُكَ، مَا؛ لِلْوُجُوبِ، لاَ تَصْلُحُ كََيْفَ إِلاَّ بِهَا | كَيْفَمَا |
| Cəzm edən şərt ismi, məhəllən mənsub, نيتك sözündən hal, ma: Vaciblik üçün. Keyfə, mâ olmadan işləməsi uyğun deyil. | |
| فِعْلٌ مُضَارِعٌ، فِعْلُ الشَّرْطِ، مَجْزُومٌ بِكَيْفَمَا، عَلاَمَةُ جَزْمِهِ السُّكُونُ وَ حُرِّكَ بِالْكَسْرِ مَنْعًا لِإِلْتِقَاءِ السَّاكِنَيْنِ | تَكُنِ |
| Muzari fel, şərt feli, keyfema ilə məczum, cəzm əlaməti zahir sükun, lakin iki sükunlu hərfin qarşılaşmasını önləmək üçün kəsrə ilə hərəkələnib | |
| فَاعِلُ لِفِعْلِ تَكُنْ، مَرْفُوعٌ، عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ فِي آخِرِهِ | الْأُمَّةُ |
| تكن felinin faili, mərfu, ref əlaməti sonundakı zahir dammə | |
| فِعْلٌ مُضَارِعٌ، جَوَابُ الشَّرْطِ وَ جَزَاؤُهُ، مَجْزُومٌ بِكَيْفَمَا، عَلاَمَةُ جَزْمِهِ السُّكُونُ وَ حُرِّكَ بِالْكَسْرِ مَنْعًا لِإِلْتِقَاءِ السَّاكِنَيْنِ | يَكُنِ |
| Muzari fel, şərtin cavabı və cəzası, keyfema ilə məczum, cəzm əlaməti zahir sükun, lakin iki sükunlu hərfin qarşılaşmasını önləmək üçün kəsrə ilə hərəkələnib | |
| فَاعِلُ لِفِعْلِ يَكُنْ، مَرْفُوعٌ، عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ فِي آخِرِهِ | الْوُلاَةُ |
| يكن felinin faili, mərfu, ref əlaməti sonundakı zahir dammə | |
|
Niyyətin necə olsa, Allahın sənə olan savabı da elə olar Niyyətin necədirsə, Allahın sənə verəcəyi savab (mükafat) da o cür olacaq |
|
| Cəzm edən şərt ismi, məhəllən mənsub, niyyətin sözündən hal, ma: vaciblik üçün. Keyfə, ma olmadan işləmək olmaz. | كَيْفَمَا |
| Cəzm edən şərt ismi, məhəllən mənsub, niyyətin sözündən hal, ma: vaciblik üçün. Keyfə, ma olmadan işləmək olmaz. | |
| Muzari feil, şərt feili, keyfema ilə məczum, cəzm əlaməti zahir səkin | تَكُنْ |
| Muzari feil, şərt feili, keyfema ilə məczum, cəzm əlaməti zahir səkin | |
| Fail, mərfu, rəf əlaməti sondakı zahir dammə, muzaf | نِيَّتُـ |
| Fail, mərfu, rəf əlaməti sondakı zahir dammə, muzaf | |
| Birləşmiş zamir, dammə üzərində məbni, izafət ilə məhəllən məcrur, muzafun ileyh | ـكَ |
| Birləşmiş zamir, dammə üzərində məbni, izafət ilə məhəllən məcrur, muzafun ileyh | |
| Muzari feil, şərtin cavabı və cəzası, keyfema ilə məczum, cəzm əlaməti zahir səkin | يَكُنْ |
| Muzari feil, şərtin cavabı və cəzası, keyfema ilə məczum, cəzm əlaməti zahir səkin | |
| Fail, mərfu, rəf əlaməti sondakı zahir dammə, muzaf | ثَوَابُ |
| Fail, mərfu, rəf əlaməti sondakı zahir dammə, muzaf | |
| Muzafun ileyh, məcrur, cərr əlaməti sondakı zahir kəsrə | اللهِ |
| Muzafun ileyh, məcrur, cərr əlaməti sondakı zahir kəsrə | |
| Cərr hərfi | لَـ |
| Cərr hərfi | |
| Birləşmiş zamir, fətə üzərində məbni, lam cərr hərfi ilə məhəllən məcrur | ـكَ |
| Birləşmiş zamir, fətə üzərində məbni, lam cərr hərfi ilə məhəllən məcrur | |