b. Mə ما

مَا

وَ مِثَالُ مَا، قَوْلُكَ؛ مَا تَصْنَعْ تُجْزَ بِهِ وَ مَا تَقْرَأْ تَسْتَفِدْ مِنْهُ وَ مَا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ سورة البقرة ٢٧٢

وَ مِثَالُ مَا mâ-nın misalına gəldikdə; قَوْلُكَ bu sözündə olduğu kimi; مَا تَصْنَعْ تُجْزَ بِهِ "Nə edərsən, qarşılığını alarsan" və مَا تَقْرَأْ تَسْتَفِدْ مِنْهُ "Nə oxuyarsan, ondan faydalanarsan" və وَ مَا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ "Xeyirdən nə xərcləsəniz, qarşılığını sizə tam verər" سورة البقرة ٢٧٢ Bəqərə surəsi 272-ci ayə.

Mâ "Nə, hər nə"

İki muzari feli cəzm edən doqquz isimdən ikincisi mâ-dır, misalı isə;

مَا تَصْنَعْ تُجْزَ بِهِ

"Nə edərsən, qarşılığını alarsan" ifadəsində mâ, تَصْنَعُ və تُجْزَى muzari fellərini cəzm edir. تَصْنَعْ feli şərt, تُجْزَ isə onun cavabı və cəzasıdır.

مَا تَقْرَأْ تَسْتَفِدْ مِنْهُ

"Nə oxuyarsan, ondan faydalanarsan" ifadəsində mâ, تَقْرَأُ və تَسْتَفِدُ muzari fellərini cəzm edir. تَقْرَأْ feli şərt, تَسْتَفِدْ isə onun cavabı və cəzasıdır.

وَ مَا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ

"Xeyirdən nə xərcləsəniz, qarşılığını sizə tam verər" ayəsində mâ, iki muzariyi cəzm edən isimdir. تُنْفِقُونَ və يُوَفَّى muzari fellərini cəzm edir. تُنْفِقُوا feli şərt, يُوَفَّ isə onun cavabı və cəzasıdır.

مَا تَصْنَعْ تُجْزَ بِهِ Nə edərsən, qarşılığını alarsan
اِسْمُ شَرْطٍ جَازِمٌ، مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ، فِي مَحَلِّ نَصْبٍ، مَفْعُولٌ مُقَدَّمٌ لِتَصْنَعْ	مَا
Cəzm edən şərt ismi, sükun üzərində məbni, məhələn mənsub, تصنع felinin qabaqcadan gəlmiş məfulu
فِعْلٌ مُضَارِعٌ، فِعْلُ الشَّرْطِ، مَجْزُومٌ بِمَا وَ عَلاَمَةُ جَزْمِهِ السُّكُونُ فِي آخِرِهِ وَ الْفَاعِلُ؛ ضَمِيرٌ مُسْتَتِرٌ وُجُوبًا فِي تَحْتِهِ، تَقْدِيرُهُ؛ أَنْتَ	تَصْنَعْ
Muzari fel, şərt feli, mâ ilə məczum, cəzm əlaməti sonundakı zahir sükun. Fəili: Altında mütləq gizli olan və təqdiri "əntə" olan zamir
فِعْلٌ مُضَارِعٌ لِلْمَجْهُولِ، جَوَابُ الشَّرْطِ وَ جَزَاؤُهُ، مَجْزُومٌ بِمَا وَ عَلاَمَةُ جَزْمِهِ حَذْفُ حَرْفِ الْعِلَّةِ لِأَنَّهُ مِنَ الْفِعْلِ الْمُضَارِعِ الْمُعْتَلِّ الْآخِرِ وَ نَائِبُ الْفَاعِلِ؛ ضَمِيرٌ مُسْتَتِرٌ وُجُوبًا فِي تَحْتِهِ، تَقِدِيرُهُ؛ أَنْتَ	تُجْزَ
Məchul muzari fel, şərtin cavabı və cəzası, mâ ilə məczum, cəzm əlaməti; Sonu əlamətli muzari feli olduğu üçün sonundakı əlamət hərfinin (elif) hazfi ilədir. Naib-i Fəili: Altında mütləq gizli və təqdiri "əntə" olan zamir
حَرْفُ جَرٍّ	بِـ
Hərf-i Cər
ضَمِيرٌ مُتَّصِلٌ، مَبْنِيٌّ عَلَى الْكَسْرِ، فِي مَحَلِّ جَرٍّ بِالْبَاءِ	ـهِ
Birləşmiş zamir, kəsrə üzərində məbni, Ba ilə məhələn məcrur

Meçhul muzari feil, şərtin cavabı və cəzası, 'ma' ilə məczum, cəzm əlaməti axırındakı zahir səkinə. Fəili: Altında mütləq gizli olan və təqdiri "sən" olan zamir. تستفид (Təstəfid): Harf-i cər (Ədat-i cər): مِنْ (Min): Muttasıl zamir, dammə üzərində məbni, Min ilə məhəllən məcrur. ـهُ (hu): "وَ مَا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ" (Bəqərə surəsi 272) Atıf hərfi: وَ (və): Cəzm edən şərt ismi, səkinə üzərində məbni, məhəllən mənsub, "tünfiqü" feilinin qabaqcadan gəlmiş məfulu. مَا (ma): Muzari feil, şərt feili, 'ma' ilə məczum, cəzm əlaməti: Əfali-xəmsədən olduğu üçün nunun hazfi ilədir. Vav: Muttasıl zamir, səkinə üzərində məbni, fəil olub məhəllən mərfudur. Əlif: Ayırıcıdır. تُنْفِقُوا (tünfiqü): Harf-i cər (Ədat-i cər): مِنْ (min): Min harf-i cəri ilə məcrur, cər əlaməti axırındakı zahir kəsrə. خَيْرٍ (xeyrin): Muzari feil, şərtin cavabı və cəzası olan feil, 'ma' ilə məczum, cəzm əlaməti: Axırı əlamətli muzari feildən olduğu üçün axırındakı əlamət hərfinin hazfi ilədir. Naib-i fəil: Altında icazən gizli olan və təqdiri "o" olan zamir. يُوَفَّ (yuvəffə): Harf-i cər (Ədat-i cər): إِلَيْـ (iləy): Muttasıl zamir, dammə üzərində məbni, ilə harf-i cəri ilə məhəllən məcrur. ـكُـ (ku): Cəmi zükur əlaməti: ـمْ (m): 🤖

مَا تَقْرَأْ تَسْتَفِدْ مِنْهُ Nə oxuyarsan, ondan faydalanarsan
اِسْمُ شَرْطٍ جَازِمٌ، مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ، فِي مَحَلِّ نَصْبٍ، مَفْعُولٌ مُقَدَّمٌ لِتَقْرَأْ	مَا
Cəzm edən şərt ismi, sükun üzərində məbni, məhələn mənsub, تَقْرَأْ felinin qabaqcadan gəlmiş məfulu
فِعْلٌ مُضَارِعٌ، فِعْلُ الشَّرْطِ، مَجْزُومٌ بِمَا وَ عَلاَمَةُ جَزْمِهِ السُّكُونُ فِي آخِرِهِ وَ الْفَاعِلُ؛ ضَمِيرٌ مُسْتَتِرٌ وُجُوبًا فِي تَحْتِهِ، تَقْدِيرُهُ؛ أَنْتَ	تَقْرَأْ
Muzari fel, şərt feli, mâ ilə məczum, cəzm əlaməti sonundakı zahir sükun. Fəili: Altında mütləq gizli olan və təqdiri "əntə" olan zamir