b4. İstifham

اَلْإِسْتِفْهَامُ

وَ أَمَّا الْإِسْتِفْهَامُ، فَنَحْوُ؛ هَلْ حَفِظْتَ دُرُوسَكَ فَأَسْمَعَهَا لَكْ؟ أَوْ وَ أَسْمَعَهَا لَكَ

İstifham’a gəldikdə; onun misalı belədir: هَلْ حَفِظْتَ دُرُوسَكَ فَأَسْمَعَهَا لَكْ? “Dərslərini əzbərlədinmi? Onları səndən dinləyim!” və ya; هَلْ حَفِظْتَ دُرُوسَكَ وَ أَسْمَعَهَا لَكْ? “Dərslərini əzbərlədinmi? Onları səndən dinləyim!” kimi.

B4. İstifham

İstifham’a gəldikdə; onun da misalı belədir,

هَلْ حَفِظْتَ دُرُوسَكَ فَأَسْمَعَهَا لَكْ؟

“Dərslərini əzbərlədinmi? Onları səndən dinləyim!” və ya,

هَلْ حَفِظْتَ دُرُوسَكَ وَ أَسْمَعَهَا لَكْ؟

“Dərslərini əzbərlədinmi? Onları səndən dinləyim!” kimi.

Bəzi nüsxələrdə فَأُسَمِّعَهَا لَكَ “Sənə dinlətdirim” şəklində qeyd görmək də mümkündür. Bu tərkiblərdəki فَأَسْمَعَ və وَ أَسْمَعَ sözlərindəki muzari feilər vacib şəkildə gizli olan bir 'ən' ilə mənsublardır. Göründüyü kimi muzari feilərin də nəsb əlaməti zahir fətə ilədir. Bu sözlərin əsli; فَأَنْ أَسْمَعَ və وَ أَنْ أَسْمَعَ şəklindədir. 'Ən' ilə muzari feilərin məstərə təvili isə cümləyə uyğun olaraq;

هَلْ يُثْبِتُ حِفْظٌ مِنْكَ لِدُرُوسِكَ فَسَمَاعٌ مِنِّي لَكَ

“Əgər dərslərini əzbərləmisənsə, səni dinləyərəm & Sənin tərəfindən dərslərinə qarşı bir əzbər sabit oldumu? O halda məndən sənə bir dinləmə vardır” kimi. فَسَمَاعٌ sözündəki fa, vav-ı məiyyə ilə وَ سَمَاعٌ da ola bilər.

Məf'ulun bih, mənsub, nəsb əlaməti; Cəmi Təkşir olduğu üçün zahir fəthə. Müzaf Müttəsil zamir, fəthə üzərində məbni, izafət ilə məhəllən məcrur, müzafun iləyh Fa-i səbəbiyyə Vav-i məiyyə Muzari feil, Fa-i səbəbiyyə və Vav-i məiyyədən sonra vacib şəkildə gizli olan 'ən' ilə mənsub, nəsb əlaməti zahir fəthə. Fail; Altında vacib şəkildə gizli zamir, təqdiri "mən" Müttəsil zamir, məhəllən mənsub, məf'ulun bih Hərfi-cər Müttəsil zamir, fəthə üzərində məbni, Lam ilə məhəllən məcrur 🤖

هَلْ حَفِظْتَ دُرُوسَكَ فَأَسْمَعَهَا لَكَ؟ Dərslərini əzbərlədinmi? Onları səndən dinləyim!
حَرْفُ اسْتِفْهَامٍ	هَلْ
Sual hərfi
فِعْلٌ مَاضٍ، مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ لِإِتِّصَالِهِ بِضَمِيرِ رَفْعٍ مُتَحَرِّكٍ	حَفِظْـ
Mazi feil, özünə hərəkətli merfu zamir qoşulması ilə sükun üzərində məbni
ضَمِيرٌ مُتَّصِلٌ، مَبْنِيٌّ عَلَى الْفَتْحِ، فِي مَحَلِّ رَفْعٍ، فَاعِلٌ	ـتَ
Müttəsil zamir, fətə üzərində məbni, mahallən merfu, fail