Fellər haqqında cədvəl

FİLLƏR; MAZİ, MUZARİ və ƏMR olmaqla 3 hissəyə bölünür.

Mazi fiil; Daim fətə üzərində məbnidir. Bu məbnilik ya zahir fətə üzərində olur, ya da müqəddər (gizli) bir fətə üzərində olur.

Zahir Fətə Üzərində Məbnidir Mazi Fiil: Əgər mazi fiilin son hərfi sağlam bir hərf olarsa, yəni elif, vav və ya y olmursa və sonuna cəmi vavı və ya hərəkəli mərfu müttəsil zamir birləşmirsə, bu halda belə bir mazi fiil zahir fətə üzərində məbnidir.

Müqəddər Fətə Üzərində Məbnidir Mazi Fiil: Əgər mazi fiilin son hərfi elif olarsa, elif hərəkə qəbul etmədiyi üçün təəzzür səbəbindən, əgər cəmi vavı daxil olarsa, vav özünə damməni münasib gördüyü üçün münasibət səbəbindən, əgər mərfu müttəsil zamir birləşərsə, yəni fail zamiri birləşərsə, dörd hərəkə ard-arda gəlib sanki fiil fail deyil, tək müstəqil bir söz kimi göründüyündən bu halın aradan qaldırılması üçün arizi bir sükun alır və cəmi müənnəs nunu, yəni nun-u nisvə birləşməsi ilə də sükun olması ilə müqəddər fətə üzərində məbnidir. Amma cəmi müənnəs nunu və fail zamiri birləşəndə mazi fiil sükun üzərində məbnidir, bu ifadə ümumilikdə belə deyilir.

Muzari Fiil: Əgər nəsb və cəzm edənlərdən uzaq olarsa, mərfu muzari olur. Əgər ona tə'kid nunu birləşərsə fətə üzərində, cəmi müənnəs nunu, yəni nun-u nisvə birləşərsə də sükun üzərində məbnidir.

Əmr Fiili: Əmr fiili də əsasən sükun üzərində məbnidir. Fər'an isə muzariyi cəzm edən şey üzərində məbnidir. Yəni muzari fiil nə ilə cəzm olunursa, o muzaridən alınan əmr fiili də həmin səbəb üzərində məbnidir. Əsasən sükun üzərində məbni olan əmr fiili tıpkı mazi fiil kimi zahir və müqəddər olaraq cəzm edilir. Sonu sağlam muzari fiildən alınan əmr fiili və ona nun-u nisvə birləşən muzari fiildən alınan əmr fiilləri zahir sükun üzərində məbnidir. Ona tə'kid nunu birləşən muzari fiildən alınan əmr fiili isə müqəddər sükun üzərində məbnidir, amma ləfzən fətə üzərində məbnidir. Əf'al-i Xamsədən alınan əmr fiilləri sonundakı nun hərfinin hazfi üzərində, sonu illetli muzari fiildən alınan əmr fiili isə sondakı illet hərfinin hazfi üzərində məbnidir.

Zahir Fətə Üzərində Məbnidir Mazi Fiil
كَتَبَ	جَاهَدَ

Müqəddər Fətə Üzərində Məbnidir Mazi Fiil
أَقْوَى	إِهْتَدَى

Fail Zamiri Birləşən Müqəddər Fətə Üzərində Məbnidir Mazi Fiil
خَرَجْتُ	اِشْتَرَيْتُ

Zahir Sükun Üzərində Məbnidir Əmr Fiil
اُخْرُجْ	اُدْخُلْ

Müqəddər Sükun Üzərində Məbnidir Əmr Fiil
اُدْرُسَنَّ	اُكْتُبَنْ

Nunun Hazfi Üzərində Məbnidir Əmr Fiil
اِفْعَلُوا	اِهْبِطُوا

Zahir Damma ilə Merfu Muzari Fİil
يَكْتُبُ	يَعْلَمُ

Teazzür səbəbi ilə Mukəddər Damma ilə Merfu Muzari Fİil
يَرْضَى	يَخْشَى

Sıqlət səbəbi ilə Mukəddər Damma ilə Merfu Muzari Fİil
يَحْكِي	يَرْمِي

Nunun Sabitliyi ilə Merfu Muzari Fİil
يَكْتُبُونَ	يَتَعَلَّمُونَ

Zahir Fətha ilə Mənsub Muzari Fİil
يَكْتُبَ	يَعْلَمَ

Nunun Hazfi ilə Mənsub Muzari Fİil
يَكْتُبُوا	يَعْلَمَا

Sükun ilə Məczum Muzari Fİil
يَكْتُبْ	يَعْلَمْ

Nunun Hazfi ilə Mənsub Muzari Fİil
يَكْتُبُوا	يَعْلَمَا

Sükun üzrə Məbni Muzari Fİil
يَكْتُبْنَ	يَعْلَمْنَ

Fətha üzrə Məbni Muzari Fİil
يَكْتُبَنَّ	يَكْتُبَنْ