c. Məxfud əsma-i xamsənin misalı

الْأَسْمَاء الْخَمْسَةِ مَخْفُوض HALLINİN NÜMUNƏSİ

وَ مِثَالُ الْأَسْمَاءِ الْخَمْسَةِ الْمَخْفُوضَةِ; Atana qulaq as və qardaşına şəfqətli ol. Atana və qardaşına sözləri, üzərinə cər hərfi daxil olduğuna görə məxvud (məcrur) olur və məxvudluq əlaməti, esma-i hamse olduğu üçün kəsrə yerinə ya hərfidir. Kaf isə, əvvəlki misallarda olduğu kimi, muzafun ileyhdir.

Mahfud esma-i hamse'nin nümunəsinə gəldikdə; اِسْتَمِعْ إِلَى أَبِيكَ "Atana qulaq as" və أَشْفِقْ عَلَى أَخِيكَ "Qardaşına şəfqətli ol" kimi. Atana və qardaşına sözləri, üzərinə cər hərfi (ilə və 'alə) daxil olduğuna görə məxvud olur. Məxvudluq əlaməti isə esma-i hamse olduğu üçün kəsrə yerinə ya hərfidir. Çünki bu sözlər esma-i hamse'dəndir. Sonundakı kaf isə muttasıl zamirdir, fətah üzərində mebnidir, mahallen məcrur olub muzafun ileyhdir.

Mahfud Esma-i Hamse'nin Nümunəsi

Mahfud esma-i hamse'nin nümunəsinə gəldikdə;

اِسْتَمِعْ إِلَى أَبِيكَ

"Atana qulaq as" və,

أَشْفِقْ عَلَى أَخِيكَ

"Qardaşına şəfqətli ol" kimi. Bu sözlərdəki أَبِيكَ və أَخِيكَ üzərinə cər hərfi (ilə və 'alə) daxil olduğuna görə məxvud olur. Məxvudluq əlaməti isə esma-i hamse'dən olduqları üçün kəsrə yerinə ya hərfidir. Çünki bu sözlər esma-i hamse'dəndir. Sonundakı kaf isə muttasıl zamirdir, fətah üzərində mebnidir, mahallen məcrur olub muzafun ileyhdir.

Ba hərfi ilə məxfud, xafd əlaməti - beş isimdən olduğu üçün kəsrənin yerinə ya gəlir. Və muzafdır. Müttəsil zamir, fəthə üzərində məbni, məhələn məcrur, muzafun iləyhdir. Qardaşına qarşı şəfqətli ol Əmr feli, zahir sükun üzərində məbni. Fəili: altında mütləq gizli olan və təqdiri "sən" olan zamirdir. Hərfi-cər, sükun üzərində məbni, i'rabda yeri yoxdur. "Əla" hərfi ilə məxfud, xafd əlaməti - beş isimdən olduğu üçün kəsrənin yerinə ya gəlir. Və muzafdır. Müttəsil zamir, fəthə üzərində məbni, məhələn məcrur, muzafun iləyhdir. 🤖

اِسْتَمِعْ إِلَى أَبِيكَ Atana qulaq as
فِعْلُ أَمْرٍ، مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ الظَّاهِرِ وَ فَاعِلُهُ؛ ضَمِيرٌ مُسْتَتِرٌ وُجُوبًا فِي تَحْتِهِ، تَقْدِيرُهُ؛ أَنْتَ	اِسْتَمِعْ
Mazi feil, zahir sükun üzərində mebni. Faili: altında müstətir olan və təqdiri "əntə" olan zamirdir
حَرْفُ جَرٍّ، مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ	إِلَى
Cər hərfi, sükun üzərində mebni, irabda yeri yoxdur