b. Mənsub əsma-i xamsənin misalı

مِثَالُ الْأَسْمَاءِ الْخَمْسَةِ الْمَنْصُوبَةِ

وَ مِثَالُ الْأَسْمَاءِ الْخَمْسَةِ الْمَنْصُوبَةِ؛ Ataa Əbakə və Əhbib Əxakə. Hər ikisi, Əbakə və Əxakə; mansubdur, çünki mefulun bihdir və nasb əlaməti fətənin əvəzinə əlifdir, çünki bu sözlər esma-i xamse’dəndir. Kaf isə muzafun ileyhdır, fətə üzərində mebnidir, mahallen məcrur olur, əvvəlki dərsdə olduğu kimi.

وَ مِثَالُ الْأَسْمَاءِ الْخَمْسَةِ الْمَنْصُوبَةِ mansub esma-i xamse’nin misalına gəldikdə; أَطِعْ أَبَاكَ “Atana itaət et” və أَحْبِبْ أَخَاكَ “Qardaşını sev” kimi. Hər ikisi, Əbakə və Əxakə sözləri mansubdur, çünki mefulun bihdir, nasb əlaməti isə fətənin əvəzinə əlifdir, çünki bu sözlər esma-i xamse’dəndir. Kaf isə – muttasıl zamirdir – muzafun ileyhdır, fətə üzərində mebnidir (Misallardakı muttasıl zamir olan kaflar müfrəd müzəkkər müxatəb üçün gəldiyindən fətə üzərində mebnidir. Əgər sözlər أَبُوهُ və ya أَخُوكُمْ olsaydı, mebnilik dəyişəcəkdi, amma muzafun ileyh və mahallen məcrur olmaları yenə qalacaqdır), mahallen məcrurdur, əvvəlki dərsdə olduğu kimi.

Mansub Esma-i Xamse’nin Misalı

Mansub esma-i xamse’nin misalına gəldikdə;

أَطِعْ أَبَاكَ

“Atana itaət et” və,

أَحْبِبْ أَخَاكَ

“Qardaşını sev” kimi. Bu sözlərdəki أَبَاكَ və أَخَاكَ sözləri mansubdur, çünki mefulun bihdir. Nasb əlaməti isə fətənin əvəzinə əlifdir, çünki bu أَبَاكَ və أَخَاكَ sözləri esma-i xamse’dəndir. أَبَاكَ və أَخَاكَ sözlərinin sonundakı kaf isə muttasıl zamirdir və muzafun ileyhdır. Müfrəd müzəkkər müxatəb üçün gəldiyindən fətə üzərində mebnidir və mahallen məcrurdur. Merah ul-Ervah dərslərindən merfu, mansub və məcrur olan muttasıl və ya munfasıl zamirlərə baxa bilərsiniz.

Məf'ulun bih, mənsub, nəsb əlaməti fətədən naib olan əlifdir, çünki bu, beş isimdən biridir və muzafdır. Müttəsil zamir, fəthə üzərində məbni, mahallən məcrur, muzafun iləyhdir. Qardaşını sev Əmr feli, sükun üzərində məbni. Faili: altında mütləq gizli olan və təqdiri "əntə" olan zamirdir. Məf'ulun bih, mənsub, nəsb əlaməti fətədən naib olan əlifdir, çünki bu, beş isimdən biridir və muzafdır. Müttəsil zamir, fəthə üzərində məbni, mahallən məcrur, muzafun iləyhdir. 🤖

أَطِعْ أَبَاكَ Atana itaət et
فِعْلُ أَمْرٍ، مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ وَ الْفَاعِلُ؛ ضَمِيرٌ مُسْتَتِرٌ وُجُوبًا فِي تَحْتِهِ، تَقْدِيرُهُ؛ أَنْتَ	أَطِعْ
Əmr feli, sükun üzərində mebni. Faili: altında vücuben müstetir olan və təqdiri "əntə" olan zamirdir