a. Mərfu cəmi müzəkkər salimin misalı
مِثَالُ جَمْعِ الْمُذَكَّرِ السَّالِمِ الْمَرْفُوعِ
فَمِثَالُ جَمْعِ الْمُذَكَّرِ السَّالِمِ الْمَرْفُوعِ; merfu olan cəmi müzəkkər salim ismin misalı belədir; حَضَرَ الْمُسْلِمُونَ və أَفْلَحَ الْآمِرُونَ بِالْمَعْرُوفِ. Yəni, الْمُسْلِمُونَ və الْآمِرُونَ sözlərinin hər biri merfudur, çünki faildirlər və ref alaməti dammənin əvəzinə gələn vavdır, çünki bu sözlər cəmi müzəkkər salimdirlər. Sonundakı nun isə müfrəd isimdəki tənvinin əvəzidir.
فَمِثَالُ جَمْعِ الْمُذَكَّرِ السَّالِمِ الْمَرْفُوعِ merfu olan cəmi müzəkkər salim ismin misalı belədir; حَضَرَ الْمُسْلِمُونَ “Müsəlman kişilər gəldilər” və أَفْلَحَ الْآمِرُونَ بِالْمَعْرُوفِ “Yaxşılığı əmr edənlər nicat tapdılar” kimi. Yəni, الْمُسْلِمُونَ və الْآمِرُونَ sözlərinin hər biri merfudur, çünki faildirlər. Ref alaməti dammənin əvəzinə gələn vavdır, çünki bu sözlər cəmi müzəkkər salimdir. Sonundakı nun isə müfrəd isimdəki tənvinin əvəzidir.
Merfu Cəmi Müzəkkər Salimin Misalı
Merfu olan cəmi müzəkkər salim ismin misalı belədir;
حَضَرَ الْمُسْلِمُونَ
“Müsəlman kişilər gəldilər” və,
أَفْلَحَ الْآمِرُونَ بِالْمَعْرُوفِ
“Yaxşılığı əmr edənlər nicat tapdılar” ifadələrindəki الْمُسْلِمُونَ və الْآمِرُونَ sözləri kimidir. Bu الْمُسْلِمُونَ və الْآمِرُونَ sözlərinin hər biri merfudur, çünki faildirlər. Ref alaməti dammənin əvəzinə gələn vavdır, çünki bu sözlər cəmi müzəkkər salimdir. Sonundakı nun isə الْمُسْلِمُونَ və الْآمِرُونَ sözlərinin müfrədindəki tənvinin əvəzidir.
|
حَضَرَ الْمُسْلِمُونَ Müsəlman kişilər gəldilər |
|
| فِعْلٌ مَاضٍ، مَبْنِيٌّ عَلَى الْفَتْحِ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ | حَضَرَ |
| Mazi feil, fətah üzərinə məbni, i'rabda yeri yoxdur | |
| فَاعِلٌ، مَرْفُوعٌ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الْوَاوُ نِيَابَةً عَنِ الضَّمَّةِ لِأَنَّهُ مِنْ جَمْعِ الْمُذَكَّرِ السَّالِمِ وَ النُّونُ؛ عِوَضٌ عَنِ التَّنْوِينِ فِي مُفْرَدِهِ | |
|
أَفْلَحَ الْآمِرُونَ بِالْمَعْرُوفِ Yaxşılığı əmr edənlər nicat tapdılar |
|
| فِعْلٌ مَاضٍ، مَبْنِيٌّ عَلَى الْفَتْحِ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ | أَفْلَحَ |
| Mazi fiil, fatha üzərə mebni, irabdan məhalli yoxdur | |
| فَاعِلٌ، مَرْفُوعٌ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الْوَاوُ نِيَابَةً عَنِ الضَّمَّةِ لِأَنَّهُ مِنْ جَمْعِ الْمُذَكَّرِ السَّالِمِ وَ النُّونُ؛ عِوَضٌ عَنِ التَّنْوِينِ فِي مُفْرَدِهِ | الْآمِرُونَ |
| Fail, merfu, ref əlaməti cəmi müzəkkər salim isimdən olduğu üçün dammədən naib vav. Nun; Müfrədindəki tənvindən əvəzdır | |
| حَرْفُ جَرٍّ، مَبْنِيٌّ عَلَى الْكَسْرِ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ | بـ |
| Hərfi-cər, kəsrə üzərə mebni, irabdan məhalli yoxdur | |
| اِسْمٌ مَجْرُورٌ بِالْبَاءِ، وَ عَلاَمَةُ جَرِّهِ الْكَسْرَةُ الظَّاهِرَةُ فِي آخِرِهِ لِأَنَّهُ مِنِ اسْمِ الْمُفْرَدِ | الْمَعْرُوفِ |
| Ba hərfi-cəri ilə məcrur isim, cər əlaməti müfrəd isimdən olduğu üçün sonunda zahir kəsrə | |