b. Fəthə ilə Mənsub sözlər
كَلِمələr فَتْحَ ilə نَصْب olunur
Fəthə ilə nasb olunan sözlərə gəldikdə; bu sözlərin hamısı öz əsas halında fəthə ilə nasb olunur, yalnız cəm müənnəs salim istisnadır; çünki cəm müənnəs salim fəthə əvəzinə kəsrə ilə nasb olunur. Misal olaraq: لَنْ أُخَالِفَ مُحَمَّدًا وَ الْأَصْدِقَاءَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ "Məhəmmədə, dostlara və mömin qadınlara əsla müxalifət etməyəcəyəm". Burada أُخَالِفَ sözü muzari fildir, لَنْ ilə nasb olunub və nasb əlaməti zahir fəthədir. مُحَمَّدًا sözü mefulün-bihdir, nasb olunub və nasb əlaməti zahir fəthədir, çünki müfrəd isimdir. الْأَصْدِقَاءَ sözü də nasb olunub, çünki nasb olan sözə matufdur və nasb əlaməti zahir fəthədir, çünki cəm təksir isimdir. الْمُؤْمِنَاتِ sözü də nasb olunub, çünki nasb olan sözə matufdur və nasb əlaməti fəthə əvəzinə kəsrədir, çünki cəm müənnəs salim isimdir.
Fəthə ilə nasb olunan sözlər, fəthənin əsas olduğu yerlərdə keçib. Lakin cəm müənnəs salim istisnadır, çünki cəm müənnəs salim fəthə əvəzinə kəsrə ilə nasb olunur. Bu sözlərin misalları isə:
لَنْ أُخَالِفَ مُحَمَّدًا وَ الْأَصْدِقَاءَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ
"Məhəmmədə, dostlara və mömin qadınlara əsla müxalifət etməyəcəyəm" ifadəsində olduğu kimidir. Bu ifadədə لَنْ edatı nasb edən edatdır. أُخَالِفَ sözü isə لَنْ ilə nasb olunmuş muzari fildir. Nasb əlaməti zahir fəthədir. مُحَمَّدًا sözü mefulün-bihdir, nasb olunub və nasb əlaməti zahir fəthədir, çünki müfrəd isimdir. وَ vav atıf hərfidir. الْأَصْدِقَاءَ sözü nasb olunan sözə matuf olduğu üçün nasb olunub. Nasb əlaməti zahir fəthədir, çünki cəm təksir isimdir. الْمُؤْمِنَاتِ sözü də eyni الْأَصْدِقَاءَ kimi nasb olunan sözə matuf olduğu üçün nasb olunub. Nasb əlaməti fəthə əvəzinə kəsrədir. Çünki bu söz cəm müənnəs salim isimdir.
|
لَنْ أُخَالِفَ مُحَمَّدًا وَ الْأَصْدِقَاءَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ Məhəmmədə, dostlara və mömin qadınlara əsla müxalifət etməyəcəyəm |
|