Hərəkələrlə müərəb olan sözlər | 4

الْمُعْرَبُ بِالْحَرَكَاتِ

قَالَ: فَالَّذِي يُعْرَبُ بِالْحَرَكَاتِ أَرْبَعَةُ أَشْيَاءَ؛ الْاِسْمُ الْمُفْرَدُ وَ جَمْعُ التَّكْسِيرِ وَ جَمْعُ الْمُؤَنَّثِ السَّالِمُ وَ الْفِعْلُ الْمُضَارِعُ الَّذِي لَمْ يَتَّصِلْ بِآخِرِهِ شَيْءٌ

وَ أَقُولُ: اَلْحَرَكَاتُ ثَلاَثَةٌ وَ هِيَ؛ الضَّمَّةُ وَ الْفَتْحَةُ وَ الْكَسْرَةُ وَ يُلْحَقُ بِهَا السُّكُونُ وَ قَدْ عَلِمْتَ أَنَّ الْمُعْرَبَاتِ عَلَى قِسْمَيْنِ. قِسْمٌ يُعْرَبُ بِالْحَرَكَاتِ وَ قِسْمٌ يُعْرَبُ بِالْحُرُوفِ. وَ هَذَا شَرُوعٌ فِي بَيَانِ الْقِسْمِ الْأَوَّلِ الَّذِي يُعْرَبُ بِالْحَرَكَاتِ وَ هُوَ أَرْبَعَةُ أَشْيَاءَ

قَالَ Müəllif dedi ki: فَالَّذِي o şey ki; يُعْرَبُ بِالْحَرَكَاتِ hərəkələrlə mureb olur, أَرْبَعَةُ أَشْيَاءَ dörd şeydir; الْاِسْمُ الْمُفْرَدُ Müfrəd isim, جَمْعُ التَّكْسِيرِ cəm təksir isim, جَمْعُ الْمُؤَنَّثِ السَّالِمُ cəm müənnəs salim isim, وَ الْفِعْلُ الْمُضَارِعُ və muzari feil, الَّذِي elə muzari feil ki; لَمْ يَتَّصِلْ birləşməyib, بِآخِرِهِ o muzari feilin sonuna, شَيْءٌ bir şey

وَ أَقُولُ və mən də (Şərhçi) deyirəm ki: اَلْحَرَكَاتُ ثَلاَثَةٌ hərəkələr üçdür, وَ هِيَ; və onlar da; الضَّمَّةُ dammə, الْفَتْحَةُ fəthə, الْكَسْرَةُ və kəsrədir. وَ يُلْحَقُ بِهَا və bu hərəkələrə əlavə olunur, السُّكُونُ sükun, وَ قَدْ عَلِمْتَ sən əvvəlcədən öyrənmişdin, أَنَّ الْمُعْرَبَاتِ mureb sözlərin olduğunu, عَلَى قِسْمَيْنِ iki hissəyə bölündüyünü, قِسْمٌ bir hissə, يُعْرَبُ بِالْحَرَكَاتِ hərəkələrlə mureb olur, وَ قِسْمٌ və bir hissə də; يُعْرَبُ بِالْحُرُوفِ hərflərlə mureb olur, وَ هَذَا شَرُوعٌ və bu bir başlanğıcdır, فِي بَيَانِ الْقِسْمِ الْأَوَّلِ birinci hissənin izahı üçün, الَّذِي o da; يُعْرَبُ بِالْحَرَكَاتِ hərəkələrlə mureb olur, وَ هُوَ أَرْبَعَةُ أَشْيَاءَ o da dörd şeydir

Hərəkələrlə Mureb Sözlər

Müəllif dedi ki: Hərəkələrlə mureb sözlər dörd şeydir. Bunlar; müfrəd isim, cəm təksir isim, cəm müənnəs salim isim və sonuna bir şey birləşməyən muzari feildir.

Mən də (Şərhçi) deyirəm ki: Hərəkələr üçdür, bunlar; dammə, fəthə və kəsrədir. Sükun isə bunlara əlavə olunur. Sən əvvəlcədən mureb sözlərin iki hissəyə bölündüyünü öyrənmişdin. Bu iki hissənin bir hissəsi hərəkələrlə, digər hissəsi isə hərflərlə mureb olan sözlərdir. İndi burası birinci hissənin Yəni, hərəkələrlə mürəb olan sözlərin bəyanı haqqında bir başlanğıcdır və hərəkələrlə mürəb olan sözlər isə dörd şeydir, yəni dörd mürəb söz növüdür. Ardıcıllıqla qısa şəkildə görəcəyik.

اَلْاِسْمُ الْمُفْرَدُ	مُحَمَّدٌ
	مُحَمَّدًا
	مُحَمَّدٍ
جَمْعُ التَّكْسِيرِ	رِجَالٌ
	رِجَالاً
	رِجَالٍ
جَمْعُ الْمُؤَنَّثِ السَّالِمُ	مُسْلِمَاتٌ
	مُسْلِمَاتٍ
	مُسْلِمَاتٍ
اَلْفِعْلُ الْمُضَارِعُ الَّذِي لَمْ يَتَّصِلْ بِآخِرِهِ شَيْءٌ	يَعْلَمُ
	يَعْلَمَ
	يَعْلَمْ