İki illet yerinə qaim olan tək illet

İki İllət Yerinə Kaim Olan İllət

İki illət ki, hər biri iki illət yerinə kaim olur, bunlar: Müntehə cəm şəkli (sığə-i müntehə'l-cumu'), və məksur və ya məmdud tə'nis əlifi.

İki illətə gəldikdə; kaim olur, yerinə keçir, bu iki illətdən hər hansı biri iki illət yerinə kaim olur. Bu iki illət isə: Müntehə cəm şəkli, yəni bir sözün gəldiyi son cəm forması, cəmin cəmi. Digəri isə: Məksur tə'nis əlifi, yəni elif-i məksura, və ya məmdud tə'nis əlifi, yəni elif-i məmduda.

İki İllət Yerinə Kaim Olan Tək İllət

Əvvəlcə bir sözün qeyri-munsarif olması üçün iki illətin lazım olduğunu demişdik. Bu iki illətdən biri, növə görə alimiyyət və sifətlik bir illəti qarşılayırdı, digəri isə sözə görə gələn illət idi. Bu şəkildə iki illətlə söz qeyri-munsarif olurdu. Lakin iki illət var ki, onların hər biri tək başına iki illət kimi fəaliyyət göstərib sözün qeyri-munsarifliyini təmin edir. Bu iki illətdən biri müntehə cəm şəkli olan son cəm sığəsi, digəri isə məksur və ya məmdud tə'nis əlifi almış tə'nis isimdir. Qısası, cəmin cəmi olan bir söz tək başına qeyri-munsarifdir. Məksur və ya məmdud tə'nis əlifi alan bir tə'nis isim tək başına qeyri-munsarifliyin şərtini tamamlamış olur. İndi iki ayrı başlıq altında müntehə cəm sığəsi ilə məksur və ya məmdud tə'nis əlifi almış tə'nis ismini araşdıraq.