Qeyri-münsərif isimlərin misalları

الْاَمْثَالُ فِي الْاِسْمِ الْمَمْنُوعِ مِنَ الصَّرْفِ

Alemiyyatın te'nisle (elif olmadan) nümunesi: Fatimə, Zeynəb, Həmzə

Alemiyyatın ucme ilə nümunesi: İdris, Yaqub, İbrahim

Alemiyyatın tərkiblə nümunesi: Madikerib, Baalbek, Qazixan, Buzurcəmihir, Raməhurmuz, Hadramevt

Alemiyyatın elif və nun artımı ilə nümunesi: Mərvan, Osman, Ğatafan, Affan, Səhban, Süfyan, İmran, Qahtan, Ədnən

Alemiyyatın fiil vəzni ilə nümunesi: Əhməd, Yeşkur, Yezid, Tağlib, Tedmur

Alemiyyatın ədllə nümunesi: Ömər, Zəfər, Quşam, Hubəl, Zuhəl, Cuməh, Quzah, Mudar, Dulef, Buləğ, Huzəl, Sual, Cuşam, Usam, Cuha

Vəsfiyyətin elif və nun artımı ilə nümunesi: Reyyan, Şaban, Yaqzan, Nedman, Cavan

Vəsfiyyətin fiil vəzni ilə nümunesi: Əkrəm, Əfzal, Əcməl

Vəsfiyyətin ədllə nümunesi: Məsna, Süləs, Ruba, Uxər

Alemiyyat + Elifsiz Te'nis İsim
فَاطِمَةُ Fatimə
زَيْنَبُ Zeynəb
حَمْزَةُ Həmzə

Alemiyyat + Ucme
اِدْرِيسُ İdris
يَعْقُوبُ Yaqub
اِبْرَاهِيمُ İbrahim

Alemiyyat + Tərkib
مَعْدِكَرِبَ Madikerib
بَعْلَبَكَّ Baalbek
قَاضِيخَانُ Qazixan
بُزُرْجَمِهْرُ Buzurcəmihir
رَامَهُرْمُزُ Raməhurmuz
حَضْرَمَوْتَ Hadramevt

Alemiyyat + Elif Nun Artımlı İsim
مَرْوَانُ Mərvan (Yiğit)
عُثْمَانُ Osman (İlan balası)
غَطَفَانُ Ğatafan (Sakit)
عَفَّانُ Affan (Çəkinən)
سَحْبَانُ Səhban (Çəkingən)
سُفْيَانُ Süfyan (Toz qaldıran)
عِمْرَانُ İmran (Mə'mur olan)
قَحْطَانُ Qahtan (Bəhrətsiz)
عَدْنَانُ Ədnən (Dəyərli olan)

Alemiyyat + Fiil Vəzni
أَحْمَدُ Əhməd
يَشْكُرُ Yeşkur
يَزِيدُ Yezid
تَغْلِبُ Tağlib
تَدْمُرُ Tedmur

Ələmi̇yyət + Ad
عُمَرُ Ömər
زَفَرُ Qara
قُشَمُ Çox yeyən
هُبَلُ Axmaq
زُحَلُ Geri çəkilən
جُمَحُ Evdən qaçan
قُزَحُ Rəngli
مُضَرُ Zərərli
دُلَفُ Sızan
بُلَغُ Çatan
هُذَلُ Yüksək
ثُعَلُ Dişi çıxan
جُشَمُ Yüklənən
عُصَمُ Mane olan
جُحَا Xoca

Vasfiyyət + Əlif Nun Ziyadəli İsim
رَيَّانُ Sulu
شَعْبَانُ Toplayan
يَقْظَانُ Oyanan
نَدْمَانُ Peşman
جَوْعَانُ

Vasfiyyət + Fəil Vəzi
أَكْرَمُ Ən səxavətli
أَفْضَلُ Ən üstün
أَجْمَلُ Ən gözəl

Vasfiyyət + Ad
مَثْنَى İkili
ثُلاَثُ Üçlü
رُبَاعُ Dördlü
أُخَرُ Digər-Son

Vacib Qeyd: Quruluşunda ad, yəni başqa bir isimdən dönmə xüsusiyyəti olan isimlərin kökü yaxşı araşdırılmalıdır. Bu mə'dul olmuş isimlər kök hərflərinin mənası baxımından müxtəlif şeylərdən təsirlənərək yaranmış ola bilər. Ərəblər bu cür isim türetməni semai olaraq edirlər. Məsələn, axır "son" sözündən uher "digəri" sözünü türetmişlər. Selase "üç" sayısından sulasu yaratmaları, Amir sözündən Umeru (Ömər) sözünü türetmələri bir isim döndürmə əməlidir. Sözün quruluşuna baxıb etimoloji lüğətlərdən mənanı daha yaxşı təhlil etmək lazımdır. Bu sözlər dönmüş olduğu sözlə mənaca eyni əsasda da ola bilər, fərqli də ola bilər. Mə'dul olan sözləri araşdırarkən isimdən və ya fildən dönmə ehtimalını da nəzərə almalıyıq. Ömər və ya Amr sözlərinin ittifaqla Amir "imar edən" sözündən döndüyü qəbul edilir. Sulasu-nun selase "üç üç" sözündən dönüb "üçlü" olduğu düşünülür.

Yuxarıda verilən qeyri-münsərif isimlərin rəf əlaməti dammə, nəsb və cər əlaməti isə fətha ilədir. Qeyri-münsərif isimlər kəsrə və tənvin almırlar. Qeyri-münsərif isim yalnız hərfi-cər ilə muzaf olmaqla kəsrə ala bilər.

🤖 AI Köməkçi
📜 Söhbət tarixçəsi
📚 › Qeyri-münsərif isimlərin misalları
🎓
Xoş gəldiniz! Sual soruşun!