3-cü Yer: Cəmi Müənnəs Salim İsim
جَمْعُ الْمُؤَنَّثِ السَّالِمُ
Üçüncü yer, جَمْعُ الْمُؤَنَّثِ السَّالِمُ — cəmi müənnəs salim isimlərdir; sən əvvəlki mövzulardan cəmi müənnəs salimin mənasını öyrənmişdin və bu, aşağıdakı misallarda olduğu kimi; نَظَرْتُ إِلَى فَتَيَاتٍ مُؤَدَّبَاتٍ "Ədəbli gənc qızlara baxdım" və رَضِيتُ عَنْ مُسْلِمَاتٍ قَانِتَاتٍ "İtaətkar müsəlman qadınlardan razı oldum" kimi. فَتَيَاتٍ və مُسْلِمَاتٍ sözlərinin hər biri, üzərinə xafd hərfi daxil olduğu üçün məxfud (məcrur) olur və xafd əlaməti zahir kəsrədir. مُؤَدَّبَاتٍ və قَانِتَاتٍ sözləri də məxfuddur, çünki onlar məxfud sözlərə tabe olur və xafd əlaməti yenə zahir kəsrədir. فَتَيَاتٍ, مُسْلِمَاتٍ, مُؤَدَّبَاتٍ və قَانِتَاتٍ — bunların hamısı cəmi müənnəs salim isimlərdir.
Cəmi Teksir Munsarif İsim
Kəsrənin xafd əlaməti olduğu üçüncü yer cəmi müənnəs salim isimlərdir. Sən əvvəlki dərslərdə cəmi müənnəs salim isimlərin nə olduğunu öyrənmişdin. Misalları belədir:
نَظَرْتُ إِلَى فَتَيَاتٍ مُؤَدَّبَاتٍ
"Ədəbli gənc qızlara baxdım" və,
رَضِيتُ عَنْ مُسْلِمَاتٍ قَانِتَاتٍ
"İtaətkar müsəlman qadınlardan razı oldum" kimi.
Bu misallardakı فَتَيَاتٍ və مُسْلِمَاتٍ sözləri, üzərinə xafd hərfi daxil olduğu üçün məxfuddur və xafd əlamətləri zahir kəsrədir. مُؤَدَّبَاتٍ və قَانِتَاتٍ sözləri isə özlərindən əvvəl gələn فَتَيَاتٍ və مُسْلِمَاتٍ sözlərinə tabe olduqları üçün məxfuddur və xafd əlamətləri də eyni şəkildə zahir kəsrədir.
فَتَيَاتٌ, مُسْلِمَاتٌ, مُؤَدَّبَاتٌ və قَانِتَاتٌ sözlərinin hamısı cəmi müənnəs salim isimlərdir.
|
نَظَرْتُ إِلَى فَتَيَاتٍ مُؤَدَّبَاتٍ Ədəbli gənc qızlara baxdım |
|
| فِعْلٌ مَاضٍ، مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ لِإِتِّصَالِهِ بِضَمِيرِ رَفْعٍ مُتَحَرِّكٍ | نَظَرَ |
| Mazi feil, hərəkətli merfu zamirin birləşməsi ilə sükun üzərində mebni, irabdan məhalli yoxdur | |
| ضَمِيرٌ مُتَّصِلٌ، مَبْنِيٌّ عَلَى الضَّمِّ، فِي مَحَلِّ رَفْعٍ، فَاعِلٌ | ـتُ |
| Birləşmiş zamir, dammə üzərində mebni, məhəllən merfu, fail | |
| Xəfd hərfi, sukun üzərində məbni, i'rabda yeri yoxdur | إِلَى |
| Xəfd hərfi, sukun üzərində məbni, i'rabda yeri yoxdur | |
| İlâ ilə məxfud isim, xəfd əlaməti axırındakı zahir kəsrə, sifətlidir | فَتَيَاتٍ |
| İlâ ilə məxfud isim, xəfd əlaməti axırındakı zahir kəsrə, sifətlidir | |
| Feteyat sözünə sifət, xəfd əlaməti axırındakı zahir kəsrə | مُؤَدَّبَاتٍ |
| Feteyat sözünə sifət, xəfd əlaməti axırındakı zahir kəsrə | |
|
رَضِيتُ عَنْ مُسْلِمَاتٍ قَانِتَاتٍ İtaətkar müsəlman qadınlardan razı oldum |
|
| Mazi feil, hərəkətli merfu zamirin birləşməsi ilə sukun üzərində məbni, i'rabda yeri yoxdur | رَضَى |
| Mazi feil, hərəkətli merfu zamirin birləşməsi ilə sukun üzərində məbni, i'rabda yeri yoxdur | |
| Birləşmiş zamir, dammə üzərində məbni, məhələn merfu, fail | ـتُ |
| Birləşmiş zamir, dammə üzərində məbni, məhələn merfu, fail | |
| Xəfd hərfi, sukun üzərində məbni, i'rabda yeri yoxdur | عَنْ |
| Xəfd hərfi, sukun üzərində məbni, i'rabda yeri yoxdur | |
| 'An ilə məxfud isim, xəfd əlaməti axırındakı zahir kəsrə, sifətlidir | مُسْلِمَاتٍ |
| 'An ilə məxfud isim, xəfd əlaməti axırındakı zahir kəsrə, sifətlidir | |
| Müslimat sözünə sifət, xəfd əlaməti axırındakı zahir kəsrə | قَانِتَاتٍ |
| Müslimat sözünə sifət, xəfd əlaməti axırındakı zahir kəsrə | |