Tapşırıqlar və Məşqlər

تَمْرِينَاتٌ

Təlimatlar

اِسْتَعْمِلِ الْكَلِمَاتِ الْآتِيَةَ مَرْفُوعَةً مَرَّةً وَ مَنْصُوبَةً مَرَّةً أُخْرَى فِي جُمَلٍ مُفِيدَةٍ وَ اضْبُطْهَا بِالشَّكْلِ؛

Aşağıdakı sözləri bir dəfə merfu, bir dəfə də mensub formada münasib cümlələrdə istifadə et!

ذَلِكَ الْكِتَابُ لاَ رَيْبَ فِيهِ، هُدًى لِلْمُتَّقِينَ

Bu kitab... onda şübhə yoxdur, təqva sahibləri üçün hidayətdir

لَقَدْ أَنْزَلْنَا إِلَيْكُمْ كِتَابًا، فِيهِ ذِكْرُكُمْ أَ فَلاَ تَعْقِلُونَ؟

Biz sizə içində nəsihətiniz olan bir kitab göndərdik. Hələ də ağlınızı işlətməyəcəksiniz?

هَذَا قِرْطَاسٌ أَكْتُبُ فِيهِ

Bu üzərinə yazdığım kağızdır

خُذْ هَذَا الْقِرْطَاسَ وَ اكْتُبْ فِيهِ بَيَانَاتِكَ

Bu kağızı götür və üzərinə məlumatlarını yaz

اَلْقَلَمُ رَفِيقُ طَالِبِ الْعِلْمِ

Qələm elm tələbəsinin yoldaşıdır

إِنَّ الْقَلَمَ أَحَدُ اللِّسَانَيْنِ

Şübhəsiz ki, qələm iki dildən biridir

اَلدَّوَاةُ مَمْلُوءَةٌ بِالْحِبْرِ

Divit mürəkkəblə doludur

رَأَيْتُ الدَّوَاةَ فَوْقَ الْمَكْتَبِ

Yazı masası üzərində diviti gördüm

هَذَا نَمِرٌ فِي حَدِيقَةِ الْحَيَوَانِ

Bu heyvanat bağçasındakı pələngdir

رَأَيْتُ النَّمِرَ يُدَاعِبُ أَوْلاَدَهُ

Yavrularını oynadan pələngi gördüm

نَهَرُ النِّيلِ شِرْيَانُ الْحَيَاةِ فِي مِصْرَ

Nil çayı Misir üçün həyatın əsas damaridir

وَ فَجَّرْنَا خِلاَلَهُمَا نَهْرًا

Biz onların arasında bir çay axıtdıq

جَرَى الْفِيلُ خَوْفًا مِنَ الْأَسَدِ

Fil aslandan qorxaraq qaçdı

رَأَيْتُ الْفِيلَ فِي حَدِيقَةِ الْحَيَوَانِ

Heyvanat bağçasında fili gördüm

هَذِهِ الْحَدِيقَةُ فِيهَا ثَمَرٌ كَثِيرٌ

Bu meyvəsi bol olan bir bağçadır

إِنَّ الْحَدِيقَةَ يَزُورُونَ النَّاسُ كُلَّ يَوْمٍ

Şübhəsiz ki, bağçanı hər gün insanlar ziyarət edir

اَلْجَمَلُ سَفِينَةُ الصَّحْرَاءِ

Dəvə səhranın gəmisidir

رَأَيْتُ الْجَمَلَ نَائِمًا عَلَى الْأَرْضِ

Yerdə yatan dəvəni gördüm

اَلْبَسَاتِينُ مَمْلُوءَةٌ بِالْأَشْجَارِ

Bağçalar ağaclarla doludur

رَأَيْتُ الْبَسَاتِينَ كَثِيرَةً

Çox bağçalar gördüm

وَ عِنْدَ اللهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٌ

Allah yanında çoxlu qənimətlər vardır

وَعَدَكُمُ اللهُ مَغَانِمَ كَثِيرَةً

Allah sizə çoxlu qənimətlər vəd edir

آدَابُ الطَّعَامِ مُهِمٌّ

Yemək ədabı önəmlidir

يَلْتَزِمُ لِلْمُسْلِمِينَ أَنْ بَأْخُذُوا آدَابَ الرَّسُلِ

Müsəlmanlar peyğəmbərin ədabını götürməlidirlər

تَظْهَرُ النُّجُومُ فِي السَّمَاءِ لَيْلاً

Gecə göydə ulduzlar görünür

لَنْ يَظْهَرَ الْكُفَّارُ حَقَائِقَ

İnkar edənlər həqiqətləri heç vaxt görməyəcəklər

اَلْمُؤْمِنَاتُ الصَّادِقَاتُ يُطْعْنَ أَزْوَاجَهُنَّ

Dürüst mömin qadınlar ərinə itaət edir

إِنَّ الْمُؤْمِنَاتِ الصَّادِقَاتِ يَدْخُلْنَ الْجَنَّةَ

Dürüst mömin qadınlar cənnətə girirlər

اَلْعَفِيفَاتُ يَلْبَسْنَ الْحِجَابَ

İffətli qadınlar hicab geyinir

إِنَّ الْعَفِيفَاتِ يَكْرَهْنَ التَّبَرُّجَ

İffətli olanlar bəzənməyi sevmirlər

وَ الْوَالِدَاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلاَدَهُنَّ

Övladlarını əmizdirən analar

إِنَّ الْوَالِدَاتِ يَخَفْنَ عَلَى أَوْلاَدِهِنَّ

Şübhəsiz analar uşaqları üçün narahat olurlar

إِخْوَانُكُمُ الْفُقَرَاءُ مُحْتَاجٌ إِلَى زَكَاتِكُمْ

Kasib qardaşlarınız zəkatınıza ehtiyaclıdır

إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كَانُوا إِخْوَانَ الشَّيَاطِينِ

Şübhəsiz ki, israf edənlər şeytanların qardaşı olmuşlar

ذَهَبَ الْأَسَاتِذَةُ لِأَدَاءِ الصَّلاَةِ

Müəllimlər namaz qılmaq üçün getdilər

إِنَّ الْأَسَاتِذَةَ يُحِبُّونَ اللهَ وَ رَسُولَهُ

Şübhəsiz ki müəllimlər Allahı və peyğəmbərini sevirlər

اَلْمُعَلِّمُونَ حَقًّا الَّذِينَ يَعْمَلُونَ بِمَا يُعَلِّمُونَ

Həqiqi müəllimlər öyrətdiklərini tətbiq edənlərdir

إِنَّ الْمُعَلِّمِينَ النَّاسَ الْخَيْرَ يُحِبُّهُمُ اللهُ عَزِيزٌ وَ جَلِيلٌ

Şübhəsiz ki insanlara xeyir öyrədənləri qüdrətli və uca Allah sevir

مَا يَعْبُدُونَ إِلاَّ كَمَا يَعْبُدُ آبَاؤُهُمْ مِنْ قَبْلُ

Onlar əvvəlki atalarının ibadət etdiyi kimi ibadət edirlər

وَ إِذَا فَعَلُوا فَاخِشَةً قَالُوا وَجَدْنَا عَلَيْهَا آبَاءَنَا

Onlar bir pis iş gördükləri zaman, "Atalarımızdan belə gördük" deyirlər

اِذْهَبْ أَنْتَ وَ أَخُوكَ بِآيَاتِي وَ لاَ تَنِيَا فِي ذِكْرِي

"Sən və qardaşın ayətlərimlə gedin. Mənim nəsihətlərimi çatdırmaqda zəiflik etməyin."

وَ لَقَدْ أَرْسَلْنَا إِلَى ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَالِحًا أَنِ اعْبِدُوا اللهَ

Biz, Şübhəsiz ki, Səmud xalqına "Allaha ibadət edin" deyə qardaşları Salihi göndərdik

اَلْعَلَمُ مُقَدَّسٌ

Bayraq müqəddəsdir

إِنَّ الْعَلَمَ مُقَدَّسٌ لِلْأَتْرَاكِ

Şübhəsiz ki türklər üçün bayraq müqəddəsdir

اَلْمُرُوءَةُ خُلُقٌ طَيِّبٌ

Mərdlik gözəl bir əxlaqdır

إِنَّ الْمُرُوءَةَ خُلُقٌ طَيِّبٌ

Şübhəsiz mərdlik gözəl bir əxlaqdır

خَرَجَ الصَّادِيقَانِ مَعًا لِأَدَاءِ الصَّلاَةِ

İki dost birlikdə namaz qılmaq üçün çıxdılar

سَلَّمْتُ عَلَى الصَّادِقَيْنِ فِي حَدِيقَةِ الْمَدْرَسَةِ

Məktəbin həyətində iki dosta salam verdim

يَا أُخْتَ هَارُونَ! مَا كَانَ أَبُوكِ امْرَأَ سَوْءٍ وَ مَا كَانَتْ اُمُّكِ بَغِيًا

"Ey Harunun bacısı! Sənin atan pis adam deyildi, anan da namussuz qadın deyildi."

قَالَ كَبِيرُهُمْ اَلَمْ تَعْلَمُٓوا اَنَّ اَبَاكُمْ قَدْ اَخَذَ عَلَيْكُمْ مَوْثِقاً مِنَ اللّٰهِ وَمِنْ قَبْلُ مَا فَرَّطْتُمْ فِي يُوسُفَ فَلَنْ اَبْرَحَ الْاَرْضَ حَتّٰى يَأْذَنَ لِي أَبِي أَوْ يَحْكُمَ اللّٰهُ لِي وَ هُوَ خَيْرُ الْحَاكِمِينَ

Böyükləri dedi: "Atanızın Allah adına sizdən söz aldığını və daha əvvəl Yusif məsələsində də həddi aşdığınızı bilmirsinizmi? Atam icazə verənə və ya Allah mənim haqqımda hökm verənə qədər buradan ayrılmayacağam. O, hökm verənlərin ən yaxşısıdır."

أَصْدِقَاءُ السَّوْءِ سَبَبٌ لِلْهَلاَكِ

Pis dostlar məhv səbəbidir

إِنَّ الْأَصْدِقَاءَ الصَّالِحِينَ سَبَبٌ لِلطَّاعَةِ

Saleh dostlar itaət səbəbidir

إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ

Şübhəsiz möminlər qardaşdır

إِنَّ فِي ذٰلِكَ لَآيَةً لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Əgər inananlardansınızsa, şübhəsiz ki bunda sizin üçün dəlil vardır

أَتَى الزُّرَّاعُ إِلَى الْحَقْلِ صَبَاحًا

Fermerlər səhər tarlaya gəldilər

فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمِ الْكُفَّارَ

...sonra onu möhkəmləndirərək qalınlaşıb, gövdəsi üzərində yüksələn bitki kimidir. Bu, əkinçilərin xoşuna gəlir. Allah, kafirləri onlarla kədərləndirir.

أُولَئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَ أُولَئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ

Onlar doğru olanlardır və onlar təqva sahibidirlər

بَلٰى مَنْ اَوْفٰى بِعَهْدِهِ وَاتَّقٰى فَإِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ

Xeyr! Kim sözünə əməl edər və təqvalı olarsa, şübhəsiz Allah təqvalı olanları sevir

فَإِنْ عُثِرَ عَلٰٓى أَنَّهُمَا اسْتَحَقَّٓا إِثْماً فَاٰخَرَانِ يَقُومَانِ مَقَامَهُمَا مِنَ الَّذِينَ اسْتَحَقَّ عَلَيْهِمُ الْاَوْلَيَانِ فَيُقْسِمَانِ بِاللّٰهِ لَشَهَادَتُـنَٓا أَحَقُّ مِنْ شَهَادَتِهِمَا وَ مَا اعْتَدَيْنَا إِنَّا إِذاً لَمِنَ الظَّالِمِينَ

Əgər onların günah işlədikləri məlum olarsa, onların yerinə mirasa haqqı olanlardan iki nəfər keçər: "Bizim şahidliyimiz onların şahidliyindən daha doğrudur və biz həddi aşmadıq, əgər aşsaydıq, şübhəsiz biz zalimlərdən olardıq" deyə Allaha and içərlər.

اَلطَّالِبَانِ لَنْ يَقُومَا مِنْ مَجْلِسِهِمَا حَتَّى يَأْكُلاَ

İki tələbə yemək yeyənə qədər oturduqları yerdən qalxmayacaqlar

اَلطِّفْلَانِ يَلْعَبَانِ بِالْكُرَةِ

İki uşaq top oynayırlar

إِنَّ الطِّفْلَيْنِ لَمْ يَلْعَبَا بِهَاتِفِ الْجَوَّالِ

Uşaqlar mobil telefonla oynamırlar

Qeyd: Kitabda verilən sözlər aşağıdakı cümlələrin birincisində merfu, ikincisində isə mansub olaraq işlədilmişdir.