Təsniyə (Müənnəs) Əlifinə müsnəd muzari

اَلْمُسْنَدُ إِلَى أَلِفِ الْاِثْنَتَيْنِ

أَمَّا الْمُسْنَدُ إِلَى أَلِفِ الْاِثْنَتَيْنِ، فَنَحْوُ؛ اَلْهِنْدَانِ تُسَافِرَانِ غَدًا، وَ نَحْوُ؛ أَنْتُمَا يَا هِنْدَانِ تُسَافِرَانِ غَدًا. فَتُسَافِرَانِ فِي الْمِثَالَيْنِ؛ فِعْلٌ مُضَارِعٌ، مَرْفُوعٌ بِثُبُوتِ النُّونِ وَ الْأَلِفُ؛ فَاعِلٌ، مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ، فِي مَحَلِّ رَفْعٍ. وَ مِنْهُمَا تَعْلَمُ أَنَّ الْفِعْلَ الْمُضَارِعَ الْمُسْنَدَ إِلَى أَلِفِ الْاِثْنَتَيْنِ لاَ يَكُونُ مَبْدُوءًا إِلاَّ بِالتَّاءِ لِلدَّلاَلَةِ عَلَى تَأْنِيثِ الْفَاعِلِ، سَوَاءٌ أَ كَانَ غَائِبًا كَالْمِثَالِ الْأَوَّلِ، أَمْ كَانَ حَاضِرًا مُخَاطَبًا كَالْمِثَالِ الثَّانِي

Müsned olan muzari feli tesniye müennes elifinə gəldikdə, misalları belədir; اَلْهِنْدَانِ تُسَافِرَانِ غَدًا “İki Hind sabah səfərə çıxacaq” və أَنْتُمَا يَا هِنْدَانِ تُسَافِرَانِ غَدًا “Siz ikiniz ey Hindlər sabah səfərə çıxacaqsınız” kimi. تُسَافِرَانِ hər iki misalda muzari feldir, axırındakı nunun sabit olması ilə merfudur, elif isə faildir, sükun üzərində mebnidir və ref məhəlindədir. Bu iki misaldan öyrənirsən ki, tesniye müennes elifinə müsned olan muzari fel yalnız ta hərfi ilə başlayır, bu da failin müənnəs olmasına dəlalət edir, fərq etməz ki, birinci misalda olduğu kimi qayıb olsun, ya ikinci misalda olduğu kimi hazır, müxatab olsun.

Tesniye (Müennes) Elifinə Müsned Muzari Fel

Tesniye müennes elifinə müsned olan muzari felə gəldikdə, misalları belədir:

اَلْهِنْدَانِ تُسَافِرَانِ غَدًا

“İki Hind sabah səfərə çıxacaq” və,

أَنْتُمَا يَا هِنْدَانِ تُسَافِرَانِ غَدًا

“Siz ikiniz ey Hindlər sabah səfərə çıxacaqsınız” kimi.

Bu misallardakı تُسَافِرَانِ sözləri muzari feldir, axırındakı nunun sabit olması ilə merfudur, tesniye elifləri isə faildir, sükun üzərində mebnidir və ref məhəlindədir.

Bu iki misaldan öyrənirsən ki, tesniye müennes elifinə müsned olan muzari fel failin müənnəs olmasına dəlalət etmək üçün yalnız ta hərfi ilə başlayır. تُسَافِرَانِ sözü birinci misalda olduğu kimi qayıb üçün də, ikinci misalda olduğu kimi hazır, müxatab üçün də eynidir. Hər iki formada تُسَافِرَانِ şəklindədir.

Muzari fel, nasb və cezm edənlərdən uzaq olduğu üçün merfu olur, ref əlaməti isə əf'al-i xamsədən olduğu üçün sondakı nunun sabit qalmasıdır. İki nəfər üçün olan elif: birləşmiş zamir, sukun üzərində məbni, ref məqamında olub faildir. تُسَافِرَانِ fel cümləsi اَلْهِنْدَانِ mübtədanın xəbəri olub məhəllən merfudur. Zaman zərfi, məf'ulun fih, mansub, nasb əlaməti sondakı zahir fətədir və تُسَافِرَانِ felinə bağlıdır. أَنْتُمَا يَا هِنْدَانِ تُسَافِرَانِ غَدًا Siz ikiniz ey Hindlər, sabah yola çıxacaqsınız. Ref məqamında merfu ayrılmış zamir, mübtəda. Nida hərfi, sukun üzərində məbni, irabda məqamı yoxdur. Münada, müsenna olduğu üçün elif üzərində məbni, məhəllən mansub. Muzari fel, nasb və cezm edənlərdən uzaq olduğu üçün merfu, ref əlaməti əf'al-i xamsədən olduğu üçün sondakı nunun sabit qalmasıdır. İki nəfər üçün olan elif: birləşmiş zamir, sukun üzərində məbni, ref məqamında olub faildir. تُسَافِرَانِ fel cümləsi أَنْتُمَا mübtədanın xəbəri olub məhəllən merfudur. Zaman zərfi, məf'ulun fih, mansub, nasb əlaməti sondakı zahir fətədir və تُسَافِرَانِ felinə bağlıdır. 🤖

اَلْهِنْدَانِ تُسَافِرَانِ غَدًا İki Hind sabah səfərə çıxacaq
مُبْتَدَأٌ، مَرْفُوعٌ، وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الْأَلِفُ نِيَابَةً عَنِ الضَّمَّةِ لِأَنَّهُ مِنَ الْمُثَنَّى وَ النُّونُ؛ عِوَضٌ عَنِ التَّنْوِينِ فِي مُفْرَدِهِ	اَلْهِنْدَانِ
Mübtəda, merfu, ref əlaməti müsenna isim olduğu üçün dammadan naib eliftir. Nun: Müfrəddəki tənvinin əvəzidir
فِعْلٌ مُضَارِعٌ، مَرْفُوعٌ لِتَجَرُّدِهِ عَنِ النَّوَاصِبِ وَ الْجَوَازِمِ، وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ ثُبُوتُ النُّونِ فِي آخِرِهِ لِأَنَّهُ مِنَ الْأَفْعَالِ الْخَمْسَةِ، وَ الْأَلِفُ الْاِثْنَيْنِ؛ ضَمِيرٌ مُتَّصِلٌ، مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ فِي مَحَلِّ رَفْعٍ، فَاعِلٌ. وَ جُمْلَةُ تُسَافِرَانِ فِي مَحَلِّ رَفْعٍ، خَبَرٌ لِلْمُبْتَدَأِ	تُسَافِرَانِ