Təsniyə (Müzəkkər) Əlifinə müsnəd muzari
اَلْمُسْنَدُ إِلَى أَلِفِ الْاِثْنَيْنِ
أَمَّا الْمُسْنَدُ إِلَى أَلِفِ الْاِثْنَيْنِ، فَنَحْوُ؛ اَلصَّدِيقَانِ يُسَافِرَانِ غَدًا، وَ نَحْوُ؛ أَنْتُمَا تُسَافِرَانِ غَدًا. فَقَوْلُنَا يُسَافِرَانِ وَ كَذَا تُسَافِرَانِ؛ فِعْلٌ مُضَارِعٌ، مَرْفُوعٌ لِتَجَرُّدِهِ مِنَ النَّاصِبِ وَ الْجَازِمِ، وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ ثُبُوتُ النُّونِ، وَ الْأَلِفُ الْاِثْنَيْنِ فَاعِلٌ، مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ فِي مَحَلِّ رَفْعٍ. وَ قَدْ رَأَيْتَ أَنَّ الْفِعْلَ الْمُضَارِعَ الْمُسْنَدَ إِلَى أَلِفِ الْاِثْنَيْنِ قَدْ يُكُونُ مَبْدُوءًا بِالْيَاءِ لِلدَّلاَلَةِ عَلَى الْغَيْبَةِ كَمَا فِي الْمِثَالِ الْأَوَّلِ وَ قَدْ يَكُونُ مَبْدُوءًا بِالتَّاءِ لِلدَّلاَلَةِ عَلَى الْخِطَابِ كَمَا فِي الْمِثَالِ الثَّانِي
Müsned olan muzari felin tesniye müzekker elifinə gəldikdə, misalları belədir: اَلصَّدِيقَانِ يُسَافِرَانِ غَدًا “İki dost sabah yola çıxacaq”, və həmçinin; أَنْتُمَا تُسَافِرَانِ غَدًا “Siz ikiniz sabah yola çıxacaqsınız”. Bizim bu يُسَافِرَانِ və تُسَافِرَانِ sözümüz muzari feldir, nasb və cezm edənlərdən uzaq olduğu üçün merfudur, ref əlaməti isə sonundakı nunun sabit qalmasıdır. Tesniye elifləri isə fail olub, sükun üzərində mebnidir və mahallen merfudur. Sən gördün ki, tesniye müzekker elifinə müsned olan muzari fel birinci misalda ya ilə başlayır və bu, qeybə işarə edir, ikinci misalda isə ta ilə başlayır və bu, xitabə işarə edir.
Tesniye (Müzekker) Elifinə Müsned Muzari Fel
Tesniye müzekker elifinə müsned olan muzari felin misalları belədir:
اَلصَّدِيقَانِ يُسَافِرَانِ غَدًا
“İki dost sabah yola çıxacaq” və,
أَنْتُمَا تُسَافِرَانِ غَدًا
“Siz ikiniz sabah yola çıxacaqsınız” ifadələri kimi.
Bu ifadələrdəki يُسَافِرَانِ və تُسَافِرَانِ muzari feldir. Nasb və cezm edənlərdən uzaq olduğu üçün merfudur, ref əlaməti isə sonundakı nunun sabit qalmasıdır. Tesniye elifləri mahallen merfu olub, sükun üzərində mebni olan faildir.
Tesniye müzekker elifinə müsned olan muzari fel birinci misalda qeybə işarə etmək üçün ya ilə, ikinci misalda isə xitabə işarə etmək üçün ta ilə başlayır.
|
اَلصَّدِيقَانِ يُسَافِرَانِ غَدًا İki dost sabah yola çıxacaq |
|
| مُبْتَدَأٌ، مَرْفُوعٌ، وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الْأَلِفُ نِيَابَةً عَنِ الضَّمَّةِ لِأَنَّهُ مِنَ الْمُثَنَّى وَ النُّونُ؛ عِوَضٌ عَنِ التَّنْوِينِ فِي مُفْرَدِهِ | اَلصَّدِيقَانِ |
| Mübtəda, merfu, ref əlaməti müsenna isim olduğu üçün dammədən naib eliftir. Nun: Müfrəddəki tənvinin əvəzidir | |