Tapşırıqlar və Məşqlər
تَمَارِينُ
Təmarinlər
بَيِّنِ الْمَرْفُوعَ بِالضَّمَّةِ الظَّاهِرَةِ أَوِ الْمُقَدَّرَةِ وَ الْمَرْفُوعَ بِالْوَاوِ مَعَ بَيَانِ نَوعِ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهَا مِنْ بَيْنَ الْكَلِمَاتِ الْوَارِدَةِ فِي الْجُمَلِ الْآتِيَةِ؛
Aşağıdakı cümlələrdə keçən sözlər arasından zahir, müqəddər və vav ilə merfu olan isimlərin hər birini növləri ilə izah et!
قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاَتِهِمْ خَاشِعُونَ وَ الَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ وَ الَّذِينَ هُمْ لِلزَّكَوةِ فَاعِلُونَ وَ الَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمِ حَافِظُونَ سورة المؤمنون ١-٥
Möminlər nicata çatdı. Onlar namazlarında xuşu içindədirlər. Onlar boş işlərdən üz çevirirlər. Onlar zəkat üçün fəal olanlardır. Onlar namuslarını qoruyanlardır. Müminun surəsi 1-5 ayələri.
| Fail, merfu, rəf əlaməti cəmi müzəkkər salim olduğu üçün dammadan naib olan vav ilədir. Nun: Müfrədindəki tənvindən əvəzdir | الْمُؤْمِنُونَ |
| Fail, merfu, rəf əlaməti cəmi müzəkkər salim olduğu üçün dammadan naib olan vav ilədir. Nun: Müfrədindəki tənvindən əvəzdir | |
| Xəbər, merfu, rəf əlaməti cəmi müzəkkər salim olduğu üçün dammadan naib olan vav ilədir. Nun: Müfrədindəki tənvindən əvəzdir | خَاشِعُونَ |
| Xəbər, merfu, rəf əlaməti cəmi müzəkkər salim olduğu üçün dammadan naib olan vav ilədir. Nun: Müfrədindəki tənvindən əvəzdir | |
| Xəbər, merfu, rəf əlaməti cəmi müzəkkər salim olduğu üçün dammadan naib olan vav ilədir. Nun: Müfrədindəki tənvindən əvəzdir | مُعْرِضُونَ |
| Xəbər, merfu, rəf əlaməti cəmi müzəkkər salim olduğu üçün dammadan naib olan vav ilədir. Nun: Müfrədindəki tənvindən əvəzdir | |
| Xəbər, merfu, rəf əlaməti cəmi müzəkkər salim olduğu üçün dammadan naib olan vav ilədir. Nun: Müfrədindəki tənvindən əvəzdir | فَاعِلُونَ |
| Xəbər, merfu, rəf əlaməti cəmi müzəkkər salim olduğu üçün dammadan naib olan vav ilədir. Nun: Müfrədindəki tənvindən əvəzdir | |
| Xəbər, merfu, rəf əlaməti cəmi müzəkkər salim olduğu üçün dammadan naib olan vav ilədir. Nun: Müfrədindəki tənvindən əvəzdir | حَافِظُونَ |
| Xəbər, merfu, rəf əlaməti cəmi müzəkkər salim olduğu üçün dammadan naib olan vav ilədir. Nun: Müfrədindəki tənvindən əvəzdir |
قَالَ اللهُ تَعَالَى: وَ رَءَا الْمُجْرِمُونَ النَّارَ فَظَنُّوا أَنَّهُمْ مُوَاقِعُوهَا وَ لَمْ يَجِدُوا عَنْهَا مَصْرِفًا سورة الكهف ٥٣
Mücrimlər atəşi görəndə, ona düşəcəklərini anlayırlar. Amma ondan bir qaçış yolu tapa bilmirlər. Kəhf surəsi 53-cü ayə.
| Fail, merfu, rəf əlaməti cəmi müzəkkər salim olduğu üçün dammadan naib olan vav ilədir. Nun: Müfrədindəki tənvindən əvəzdir | اَلْمُجْرِمُونَ |
| Fail, merfu, rəf əlaməti cəmi müzəkkər salim olduğu üçün dammadan naib olan vav ilədir. Nun: Müfrədindəki tənvindən əvəzdir | |
| Enne'nin xəbəri, merfu, rəf əlaməti cəmi müzəkkər salim olduğu üçün dammadan naib olan vav ilədir. Müzafdır, izafətdən ötəri cəmi nunu hazf olunub. | مُوَاقِعُو |
| Enne'nin xəbəri, merfu, rəf əlaməti cəmi müzəkkər salim olduğu üçün dammadan naib olan vav ilədir. Müzafdır, izafətdən ötəri cəmi nunu hazf olunub. | |
| Müzafun ileyh, Mahallen mecrur muttasıl zamir | هَا |
| Müzafun ileyh, Mahallen mecrur muttasıl zamir |
اَلْفِتْنَةُ تُلْقِحُهَا النَّجْوَى وَ تُنْتِجُهَا الشَّكْوَى
Fitnəni pıçıltılar yayır, nəticəsi şikayət olur
| Mübtəda, merfu, rəf əlaməti sonundakı zahir dammədir çünki müfrəd isimlərdəndir. | اَلْفِتْنَةُ |
| Mübtəda, merfu, rəf əlaməti sonundakı zahir dammədir çünki müfrəd isimlərdəndir. | |
| Fiil-i muzari, nasb və cərr edicilərdən təcrid olunması ilə merfu, rəf əlaməti sonundakı zahir dammədir. Faili altında olan və təqdiri hiye olan müstətir zamirdir | تُلْقِحُهَا |
| Fiil-i muzari, nasb və cərr edicilərdən təcrid olunması ilə merfu, rəf əlaməti sonundakı zahir dammədir. Faili altında olan və təqdiri hiye olan müstətir zamirdir | |
| Fail, merfu, rəf əlaməti təazzürdən ötəri dammənin açıq çıxmasının mane olması səbəbindən əlif üzərində müqəddər dammədir | النَّجْوَى |
| Fail, merfu, rəf əlaməti təazzürdən ötəri dammənin açıq çıxmasının mane olması səbəbindən əlif üzərində müqəddər dammədir | |
| Fiil-i muzari, nasb və cərr edicilərdən təcrid olunması ilə merfu, rəf əlaməti sonundakı zahir dammədir. Faili altında olan və təqdiri hiye olan müstətir zamirdir | تُنْتِجُهَا |
| Fiil-i muzari, nasb və cərr edicilərdən təcrid olunması ilə merfu, rəf əlaməti sonundakı zahir dammədir. Faili altında olan və təqdiri hiye olan müstətir zamirdir | |
| Fail, merfu, rəf əlaməti təazzürdən ötəri dammənin açıq çıxmasının mane olması səbəbindən əlif üzərində müqəddər dammədir | الشَّكْوَى |
| Fail, merfu, rəf əlaməti təazzürdən ötəri dammənin açıq çıxmasının mane olması səbəbindən əlif üzərində müqəddər dammədir |
إِخْوَانُكَ هُمْ أَعْوَانُكَ إِذَا اشْتَدَّ بِكَ الْكَرْبُ وَ أُسَاتُكَ إِذَا عَضَّكَ الزَّمَانُ
Çətinliklər sənə şiddətli olduğu zaman qardaşların sənin köməkçilərindir və bəlalar sənə diş keçirdiyi zaman səni müalicə edən şey zamandır
| Mübtəda, merfu, rəf əlaməti cəmi təkşir isimlərdən olduğu üçün sonundakı zahir dammədir və müzafdır. Kaf: muttasıl zamir, izafətlə mahallen mecrur, müzafun ileyh | إِخْوَانُكَ |
| Mübtəda, merfu, rəf əlaməti cəmi təkşir isimlərdən olduğu üçün sonundakı zahir dammədir və müzafdır. Kaf: muttasıl zamir, izafətlə mahallen mecrur, müzafun ileyh | |
| Xəbər, merfu, rəf əlaməti cəmi təkşir isimlərdən olduğu üçün sonundakı zahir dammədir və müzafdır. Kaf: muttasıl zamir, mahallen mecrur, müzafun ileyh | أَعْوَانُكَ |
| Xəbər, mərfu, rəf əlaməti cəmi təksir isimlərdən olduğu üçün sonunda zahir dammə var və muzafdır. Kef: müttəsil zamir, izafətə görə məhəllən məcrur, muzafun ileyh | |
| فَاعِلٌ، مَرْفُوعٌ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ فِي آخِرِهِ | الْكَرْبُ |
| Fail, mərfu, rəf əlaməti sonunda zahir dammədir | |
| فَاعِلٌ، مَرْفُوعٌ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ فِي آخِرِهِ | الزَّمَانُ |
| Fail, mərfu, rəf əlaməti sonunda zahir dammədir |
النَّائِبَاتُ مِحَكُّ الْأَصْدِقَاءِ
Bəla (çətinliklər, uğursuzluqlar, böhranlar) dostların mihəngidir (ölçüsüdür)
| مُبْتَدَأٌ، مَرْفُوعٌ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ فِي آخِرِهِ لِأَنَّهُ مِنْ جَمْعِ مُؤَنَّثٍ سَالِمٌ | النَّائِبَاتُ |
| Mübtəda, mərfu, rəf əlaməti cəmi müənnəs salim isimlərdən olduğu üçün sonunda zahir dammədir | |
| خَبَرٌ، مَرْفُوعٌ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ فِي آخِرِهِ | مِحَكُّ |
| Xəbər, mərfu, rəf əlaməti sonunda zahir dammədir |
أَبُوكَ يَتَمَنَّى الْخَيْرَ وَ يَرْجُو لَكَ الْفَلاَحَ
Atan sənin üçün xeyir arzulayır və uğur ümid edir
| مُبْتَدَأٌ، مَرْفُوعٌ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الْوَاوُ نِيَابَةً عَنِ الضَّمَّةِ لِأَنَّهُ مِنَ الْأَسْمَاءِ الْخَمْسَةِ وَ هُوَ مُضَافٌ وَ الْكَافُ؛ ضَمِيرٌ مُتَّصِلٌ، فِي مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَةِ وَ هُوَ مُضَافٌ إِلَيْهِ | أَبُوكَ |
| Mübtəda, mərfu, rəf əlaməti esma-i hamse'dən olduğu üçün dammədən naib olan vav ilədir, muzafdır. Kef: müttəsil zamir, izafətə görə məhəllən məcrur, muzafun ileyh | |
| فِعْلٌ مُضَارِعٌ، مَرْفُوعٌ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الْمُقَدَّرَةُ عَلَى الْأَلِفِ مَنَعَ مِنْ ظُهُورِهَا التَّعَذُّرُ | يَتَمَنَّى |
| Muzari feil, mərfu, rəf əlaməti təəzzürdən dolayı dammənin zahir olmasının mane olması ilə əlif üzərində müqəddər dammədir | |
| فِعْلٌ مُضَارِعٌ، مَرْفُوعٌ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الْمُقَدَّرَةُ عَلَى الْوَاوِ مَنَعَ مِنْ ظُهُورِهَا الثِّقَلِ | يَرْجُو |
| Muzari feil, mərfu, rəf əlaməti ağırlıqdan dolayı dammənin zahir olmasının mane olması ilə vav üzərində müqəddər dammədir |
أَخُوكَ الَّذِي إِذَا تَشْكُو إِلَيْهِ يُشْكِيكَ وَ إِذَا تَدْعُوهُ عِنْدَ الْكَرْبِ يُجِيبُكَ
Qardaşın ki, ona şikayət etsən, o da səni şikayət edər və çətinlik zamanı onu çağırarsan, sənə cavab verər.
| مُبْتَدَأٌ، مَرْفُوعٌ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الْوَاوُ نِيَابَةً عَنِ الضَّمَّةِ لِأَنَّهُ مِنَ الْأَسْمَاءِ الْخَمْسَةِ وَ هُوَ مُضَافٌ وَ الْكَافُ؛ ضَمِيرٌ مُتَّصِلٌ، فِي مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَةِ وَ هُوَ مُضَافٌ إِلَيْهِ | أَخُوكَ |
| Mübtəda, mərfu, rəf əlaməti esma-i hamse'dən olduğu üçün dammədən naib olan vav ilədir, muzafdır. Kef: müttəsil zamir, izafətə görə məhəllən məcrur, muzafun ileyh | |
| فِعْلٌ مُضَارِعٌ، مَرْفُوعٌ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الْمُقَدَّرَةُ عَلَى الْوَاوِ مَنَعَ مِنْ ظُهُورِهَا الثِّقَلِ | تَشْكُو |
| Muzari feil, mərfu, rəf əlaməti ağırlıqdan dolayı dammənin zahir olmasının mane olması ilə vav üzərində müqəddər dammədir | |
| فِعْلٌ مُضَارِعٌ، مَرْفُوعٌ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الْمُقَدَّرَةُ عَلَى الْيَاءِ مَنَعَ مِنْ ظُهُورِهَا الثِّقَلِ وَ الْكَافُ؛ ضَمِيرٌ مُتَّصِلٌ، مَبْنِيٌّ عَلَى الْفَتْحِ لِلذَّكَرِ فِي مَحَلِّ نَصْبٍ، مَفْعُولٌ بِهِ | يُشْكِيكَ |
| Muzari feil, mərfu, rəf əlaməti ağırlıqdan dolayı dammənin zahir olmasının mane olması ilə ya üzərində müqəddər dammədir. Kef: müttəsil zamir, müfrəd müzəkkər müxatəb üçün fatha üzərində məbni, məhəllən mansub, mefulun bih | |
| فِعْلٌ مُضَارِعٌ، مَرْفُوعٌ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الْمُقَدَّرَةُ عَلَى الْوَاوِ مَنَعَ مِنْ ظُهُورِهَا الثِّقَلِ وَ الْهَاءُ؛ ضَمِيرٌ مُتَّصِلٌ، فِي مَحَلِّ جَرٍّ، مَفْعُولٌ بِهِ | تَدْعُوهُ |
| Muzari feil, mərfu, rəf əlaməti ağırlıqdan dolayı dammənin zahir olmasının mane olması ilə vav üzərində müqəddər dammədir. Ha: müttəsil zamir, məhəllən məcrur, mefulun bih | |
| فِعْلٌ مُضَارِعٌ، مَرْفُوعٌ لِتَجَرُّدِ عَنِ النَّوَاصِبِ وَ الْجَوَازِمِ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ فِي آخِرِهِ وَ الْكَافُ؛ ضَمِيرٌ مُتَّصِلٌ، مَبْنِيٌّ عَلَى الْفَتْحِ لِلذَّكَرِ فِي مَحَلِّ نَصْبٍ، مَفْعُولٌ بِهِ | يُجِيبُكَ |
| Muzari feil, nasb və cavazimdən təcərrüd etməsi ilə mərfu, rəf əlaməti sonunda zahir dammədir. Kef: müttəsil zamir, müfrəd müzəkkər müxatəb üçün fatha üzərində məbni, məhəllən mansub, mefulun bih |
ضَعْ فِي الْأَمَاكِنِ الْخَالِيَةِ عَنِ الْعِبَارَاتِ الآتِيَةِ اسْمًا مِنَ الْأَسْمَاءِ الْخَمْسَةِ مَرْفُوعًا بِالْوَاوِ؛
Aşağıdakı ifadələrdə boş olan yerlərə vav ilə mərfu olan esma-i hamse'dən isim qoy!
إِذَا دَعَاكَ حَمُوكَ فَأَجِبْهُ
Qayınatan səni çağıranda ona cavab ver
لَقَدْ كَانَ مَعِي أَبُوهُ بِالْأَمْسِ
Atası dünən mənimlə idi
أَخُوكَ كَانَ صَدِيقًا لِي
Qardaşın mənə dost oldu
هَذَا الْكِتَابُ أَرْسَلَهُ لَكَ ذُو كِتَابٍ
Bu kitabı sənə kitab sahibi göndərdi
ضَعْ فِي الْمَكَانِ الْخَالِي مِنَ الْجُمَلِ الْآتِيَةِ جَمْعَ تَكْسِيرٍ مَرْفُوعًا بِضَمَّةٍ ظَاهِرَةٍ فِي بَعْضِهَا وَ مَرْفُوعًا بِضَمَّةٍ مُقَدَّرَةٍ فِي بَعْضِهَا الْآخَرِ
Aşağıdakı cümlələrdə boş olan yerin bəzisinə zahir dammə ilə və bəzisinə də müqəddər dammə ilə mərfu olan cəmi təksir isim qoy!
أَصْحَابُكَ أَعْوَانُكَ عِنْدَ الشِّدَّةِ
Çətinlik zamanı dostların sənin yardımçındır
حَضَرَ الْعُمَّالُ فَأَكْرَمْتُهُمْ
İşçilər gəldi və mən də onlara hörmət etdim
كَانَ مَعَنَا أَمْسِ طُلَّابٌ كِرَامٌ
Dəyərli tələbələr dünən bizimlə idi
اَلْأَيَّامُ تَفْضَحُ الْكَذُوبَ
Günlər yalanı üzə çıxarır