Bina'nın İstılahi Mənası
اِصْطِلَاحْدَا بِنَا سÖزÜنÜن مَعْنَاسِی
اِصْطِلَاحْدَا بِنَا سÖزÜنÜن مَعْنَاسِی isə belədir: Sözün axırının bir hal üzərində qalması, yəni nə amil, nə də i'ləl olmadan, dəyişməz qalmasıdır. Bu, "kəm" və "mən" sözlərinin səkinə (sükun) üzərində qalması kimi, "hülaə", "həzami" və "əms" sözlərinin kəsrə üzərində qalması kimi, "münzü" və "həysü" sözlərinin dammə üzərində qalması kimi, "eynə" və "keyfə" sözlərinin fəthə üzərində qalması kimidir. Bu izahdan bilirsən ki, bina termininin dörd adı var: səkinə (sükun), kəsrə, dammə və fəthə.
Bina termininin izahlı mənası belədir: "Sözün axırının amil və i'ləl olmadan bir hal üzərində qalmasının vacib olmasıdır." Yəni, "kəm" və "mən" sözləri səkinəni, "hülaə", "həzami" və "əms" sözləri kəsrəni, "münzü" və "həysü" sözləri damməni, "eynə" və "keyfə" sözləri isə fəthəni tələb edir. Bu izahdan artıq bilirsən ki, bina termininin adları, yəni sükun, kəsrə, dammə və fəthə olmaqla dörd ədəddir.
Bina'nın İstılahi Mənası
Bina'nın istilahi mənası belədir: "Sözün axırının amil və i'ləl olmadan bir hal üzərində qalmasının vacib olmasıdır." Yəni, "kəm" və "mən" sözləri səkinəni, "hülaə", "həzami" və "əms" sözləri kəsrəni, "münzü" və "həysü" sözləri damməni, "eynə" və "keyfə" sözləri isə fəthəni tələb edir. Bu izahdan artıq bilirsən ki, bina termininin adları, yəni sükun, kəsrə, dammə və fəthə olmaqla dörd ədəddir.
| Səkinəni Tələb Edir |
|
||||
| Kesrə tələb edir | هَؤُلاَءِ | حَذَامِ | أَمْسِ | ||
| Dammə tələb edir |
|
||||
| Fəthə tələb edir |
|
||||
Xülasə: Məbni bir ismin sonu sükun, kesrə, dammə və ya fəthadan yalnız birini özünə bir hal olaraq qəbul edir. Sükundan hərəkələrə, hərəkələrdən sükuna və ya bir hərəkədən başqa bir hərəkəyə keçmir. O məbni söz sükun, kesrə, dammə və ya fəthadan hansı üzərə məbni edilibsə, həmişə o şəkildə qalır. Məbni sözlərin sükun, kesrə, dammə və ya fəthadan hansı üzərə məbni olduğunu mətnlərdən, lüğətlərdən öyrənirik. Lakin ümumi olaraq digər dərslərimizdə məbni isimlərin növlərini vermişik. Cədvəldə şərhçinin seçdiyi bir sıra məbni isimləri görürük.
التعليقات و التخشيات على المواضع المتعلقة
قَوْلُهُ لِغَيْرِ عَامِلٍ؛ أَخَرَجَ الْإِسْمُ الْمُلاَزِمُ لِلْمَفْعُولِيَّةِ الْمُطْلَقَةِ، نَحْوُ؛ سُبْحَانَ، فَهُوَ مُعْرَبٌ مُلاَزِمٌ لِلْفَتْحِ لِفِعْلٍ مَحْذُوفٍ، تَقْدِيرُهُ؛ أُسَبِّحُ. وَ قُوْلُهُ وَ لاَ اعْتِلاَلٍ؛ أَخْرَجَ الْإِسْمُ الْمُعْتَلُّ لِكَوْنِهِ تُقَدَّرُ عَلَيْهِ الْحَرَكَاتُ