Müqtəzil İrab 3

اَلْإِعْرَابُ الْمُقْتَضِيَّةُ ٣

İsimdə olduğu kimi, fiil-i muzari də irab alır. Əgər desən: يُسَافِرُ إِبْرَاهِيمُ, burada يُسَافِرُ sözü muzari fiildir və merfu olur, çünki onu nasb və ya cezm tələb edən bir amil yoxdur. Əgər desən: لَنْ يُسَافِرَ إِبْرَاهِيمُ, يُسَافِرُ sözü reften nasba dəyişir, çünki amil dəyişir və nasb tələb edən yeni amil olan 'len' gəlir. Əgər desən: لَمْ يُسَافِرْ إِبْرَاهِيمُ, bu zaman يُسَافِرُ sözü reften və ya nasbdan cezmə dəyişir, çünki amil dəyişir və cezm tələb edən yeni amil olan 'lem' gəlir.

Fiil-i muzari də isimdə olduğu kimi irab alır. Əgər sən;

يُسَافِرُ إِبْرَاهِيمُ

"İbrahim səfərə çıxır" desən: Buradakı يُسَافِرُ sözü, nasb və cezm tələb edən amillərdən uzaq olduğu üçün merfu muzari fiildir.

Merfu Muzari Fiil
إِبْرَاهِيمُ	يُسَافِرُ
Fail	Fiil
	Mənəvi Amil ilə Merfu

Əgər sən;

لَنْ يُسَافِرَ إِبْرَاهِيمُ

“İbrahim heç vaxt səfərə çıxmayacaq” desən: Buradakı يُسَافِرُ kəlməsi; nasb tələb edən amil olan “len” edatının gəlməsi ilə sonundakı ra hərfinin halı ref halından nasb halına dəyişmişdir.

Mansub Muzari Fİil
إِبْرَاهِيمُ	يُسَافِرَ	لَنْ
Fail	Mansub Muzari	Nasb hərfi
	Məmul	Amil

Əgər sən;

لَمْ يُسَافِرْ إِبْرَاهِيمُ

“İbrahim səfərə çıxmadı” desən: Buradakı يُسَافِرُ kəlməsi; onu ref və ya nasb edən amilin başqa bir amil ilə dəyişməsi səbəbindən, o amil də cəzm tələb edən amil olan “lem” edatıdır, kəlmənin meczum olmasını tələb etmişdir.

Meczum Muzari Fiil
إِبْرَاهِيمُ	يُسَافِرْ	لَمْ
Fail	Meczum Muzari	Cəzm hərfi
	Məmul	Amil