Təmrin və Məşq
تَمَارِينُ
Təlimlər
١. ضَعْ كُلَّ كَلِمَةٍ مِنَ الْكَلِمَاتِ الْآتِيَةِ فِي كَلامٍ مُفِيدٍ يَحْسُنُ السُّكُوتُ عَلَيْهِ
1. Aşağıdakı sözlərdən hər birinə bir söz əlavə edib, onunla sükut edilən müfid bir kəlam qur!
| Xurma ağacı qısadır | شَجَرَةُ النََخْلَةِ قَصِيرَةٌ |
| Balaca fili gördüm | رَأَيْتُ الْفِيلَ الصَّغِيرَ |
| Zeyd indi yatır | يَنَامُ زَيْدُ الآنَ |
| Zeyd məsələni başa düşdü | فَهِمَ زَيْدُ الْمَسْئَلَةَ |
| Bağçaya girdik | دَخَلْنَا بِالْحَدِيقَةِ |
| Yer üzü genişdir | اَلْأَرْضُ مُمْتَدٌّ |
| Suyu içdim | شَرِبْتُ الْمَاءَ |
| Zeyd toyuğu yeyir | يَأْكُلُ زَيْدُ الْدَجَاجَ |
| Ağacın meyvəsi çoxdur | ثَمَرَةُ الشَّجَرَةِ كَثِيرَةٌ |
| Meyvə şirəsi faydalıdır | عَصِيرُ الْفَاكِهَةِ نَافِعَةٌ |
| Zeyd tarlada məhsul yığır | يَحْصُدُ زَيْدٌ الْحَقْلَ |
| Zeyd və Amr cəhd barədə danışır | يُذَاكِرُ زَيْدٌ وَ عَمْرٌو فِي الْجَهْدِ |
٢. ضَعْ فِي الْمَكَانِ الْخَالِي مِنْ كُلِّ مِثَالٍ مِنَ الْأَمْثِلَةِ الْآتِيَةِ كَلِمَةً يَتِمُّ بِهَا الْمَعْنَى وَ بَيِّنْ بَعْدَ ذَلِكَ عَدَدَ أَجْزَاءِ كُلِّ مِثَالٍ وَ نَوْعَ كُلِّ جُزْءٍ
2. Aşağıdakı misallarda göstərilən boş yerlərə mənanı tamamlayan bir söz əlavə et və yaranan kəlamın cüzlərinin sayını və növlərini izah et!
| الدَّرْسَ | الطَّالِبُ | يَحْفَظُ |
| Tələbə dərsi əzbərləyir | ||
| الْأَرْضَ | الثَّوْرُ | يَحْرَثُ |
| Buğa torpağı şumlayır | ||
| فِي النَّهْرِ | مُحَمَّدٌ | يَسْبَحُ |
| Məhəmməd çayda üzür | ||
| فِي الْبِحَارِ | بَاخِرَةٌ | تَسِيرُ |
| Gəmi dənizlərdə gedir | ||
| فِي الْجَوِّ | الطَّائِرُ | يَرْتَفِعُ |
| Quş havada yüksəlir | ||
| بِبِلاَدِ مِصْرَ | الْأَهْرَامُ | يَكْثُرُ |
| Misir ölkələrində ehramlar çoxdur | ||
| عَلَى ابْنِهِ | نَاصِحٌ | اَلْوَالِدُ |
| Ata oğluna qarşı nəsihətçidir | ||
| مَحْبُوبٌ | الْمُؤَدَّبُ | اَلْوَلَدُ |
| Tərbiyəli uşaq seviləndir | ||
| فِي الْمَاءِ | السَّمَكُ | يَعِيشُ |
| Balıq suda yaşayır | ||
| الزَّهْرَ | عَلِيٌّ | شَمَّ |
| Əli gülləri iylədi | ||
Qurulan bütün cümlələr müfid olub kəlamdır. Hər biri 3 və ya 4 cüzdən ibarətdir. Aşağıdakı cədvəldə bu sözlərin isim, feil və ya hərf olmasına və əlamətlərinə baxacağıq.
| Söz | Növü | Əlaməti |
| يَحْفَظُ | Feil | Muzariat hərfi |
| الطَّالِبُ | İsim | Əlif-Lam |
| الدَّرْسَ | İsim | Əlif-Lam |
| يَحْرُثُ | Feil | Muzariat hərfi |
| الثَّوْرُ | İsim | Əlif-Lam |
| الْأَرْضَ | İsim | Əlif-Lam |
| يَسْبَحُ | Feil | Muzariat hərfi |
| مُحَمَّدٌ | İsim | Tənvin |
| فِي النَّهْرِ | İsim | Əlif-Lam - Hərf-i Xəfd |
| تَسِيرُ | Feil | Muzariat hərfi |
| بَاخِرَةٌ | İsim | Tənvin |
| فِي الْبِحَارِ | İsim | Əlif-Lam - Hərf-i Xəfd |
| يَرْتَفِعُ | Feil | Muzariat hərfi |
| الطَّائِرُ | İsim | Əlif-Lam |
| فِي الْجَوِّ | İsim | Əlif-Lam - Hərf-i Xəfd |
| يَكْثُرُ | Feil | Muzariat hərfi |
| الْأَهْرَامُ | İsim | Əlif-Lam |
| بِبِلاَدِ | İsim | Hərf-i Xəfd |
| مِصْرَ | İsim | Muzafun ileyh |
| اَلْوَالِدُ | İsim | Əlif-Lam |
| نَاصِحٌ | İsim | Tənvin |
| عَلَى ابْنِهِ | İsim | Hərf-i Xəfd-Muzaf |
| اَلْوَلَدُ | İsim | Əlif-Lam |
| الْمُؤَدَّبُ | İsim | Əlif-Lam |
| مَحْبُوبٌ | İsim | Tənvin |
| يَعِيشُ | Feil | Muzariat hərfi |
| السَّمَكُ | İsim | Əlif-Lam |
| فِي الْمَاءِ | İsim | Əlif-Lam - Hərf-i Xəfd |
| شَمَّ | Feil | Heyəti |
| عَلِيٌّ | İsim | Tənvin |
| الزَّهْرَ | İsim | Əlif-Lam |
٣. بَيِّنِ الْأَفْعَالَ الْمَاضِيَّةَ وَ الْأَفْعَالَ الْمُضَارِعَةَ وَ أَفْعَالَ الْأَمْرِ وَ الْأَسْمَاءَ وَ الْحُرُوفَ مِنَ الْعِبَارَاتِ الْآتِيَةِ
3. Aşağıda verilmiş ifadələrdəki keçmiş, indiki və əmr feilini, isimləri və hərfləri göstər!
مَا جَعَلَ اللهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَيْنِ فِي جَوْفِهِ سورة الأحزاب ٤
"Allah heç bir insanın içinə iki ürək qoymamışdır" Əhzab surəsi, 4-cü ayə
يَحْرِصُ الْعَاقِلُ عَلَى رِضَا رَبِّهِ
Ağıllı olan Rəbbinin razılığı üçün çalışar
أُحْرُثْ لِدُنْيَاكَ كَأَنَّكَ تَعِيشُ أَبَدًا
Dünyanı ək, sanki əbədi yaşayacaqsan kimi
يَسْعَى الْفَتَى لِأُمُورٍ لَيْسَ يُدْرِكُهَا
Gənc əldə edə bilməyəcəyi işlər üçün çalışır
لَنْ تُدْرِكَ الْمَجْدَ حَتَّى تَلْعَقَ الصَّبْرَ
Səbrə bağlanmayınca əsla şərəfi əldə edə bilməzsən
إِنْ تَصْدُقْ تَسُدْ
Düz danışsan, rəhbər olarsan
قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّيهَا وَ قَدْ خَابَ مَنْ دَسَّيهَا سورة الشمس ٩-١٠
"Nəfsini təmizləyən nicat tapdı, nəfsini zülmətə gömən isə ziyana uğradı" Şəms surəsi, 9-10-cu ayələr
| Söz | Növü | Əlaməti |
| مَا | Hərf | Nəfy hərfi |
| جَعَلَ | Feil | Heyətiylə |
| اللهُ | İsim | Əlif-Lam |
| لِرَجُلٍ | İsim | Hərf-i Xəfd |
| مِنْ قَلْبَيْنِ | İsim | Hərf-i Xəfd |
| فِي جَوْفِهِ | İsim | Hərf-i Xəfd |
| يَحْرِصُ | Feil | Muzariat hərfi |
| الْعَاقِلُ | İsim | Əlif-Lam |
| عَلَى رِضَا | İsim | Hərf-i Xəfd |
| رَبِّهِ | İsim | Muzafun ileyh |
| أُحْرُثْ | Feil | Sükun |
| لِدُنْيَا | İsim | Hərf-i Xəfd |
| كَ | Hərf | Bənzətmə hərfi |
| أَنَّ | Hərf | Təhqiq |
| تَعِيشُ | Feil | Muzariat hərfi |
| أَبَدًا | İsim | Tənvin |
| يَسْعَى | Feil | Muzariat hərfi |
| الْفَتَى | İsim | Əlif-Lam |
| لِأُمُورٍ | İsim | Hərf-i Xəfd |
| لَيْسَ | Hərf | Nəhy |
| يُدْرِكُ | Feil | Muzariat hərfi |
| لَنْ | Hərf | Hərf-i Nəsb |
| تُدْرِكَ | Feil | Muzariat hərfi |
| الْمَجْدَ | İsim | Əlif-Lam |
| حَتَّى | İsim | Məmulu |
| تَلْعَقَ | Feil | Muzariat hərfi |
| الصَّبْرَ | İsim | Əlif-Lam |
| إِنْ | Hərf | Şərt hərfi |
| تَصْدُقْ | Feil | Şərt feili |
| تَسُدْ | Feil | Cəza feili |
| قَدْ | Hərf | Təqrib, Təqlil, Təksir və Təhqiq |
| أَفْلَحَ | Feil | Heyəti |
| مَنْ | Hərf | İsm-i Məvsul |
| زَكَّى | Feil | Heyəti |
| خَابَ | Feil | Heyəti |
| دَسَّى | Feil | Heyəti |