1. İsim
اَلْإِسْمُ
أَمَّا الْإِسْمُ فِي اللُّغَةِ فَهُوَ؛ مَا دَلَّ عَلَى مُسَمَّى. وَ فِي اصْطِلاَحِ النَّحْوِيِّينَ؛ كَلِمَةٌ دَلَّتْ عَلَى مَعْنًى فِي نَفْسِهَا وَ لَمْ تَقْتَرِنْ بِزَمَانٍ، نَحْوُ؛ مُحَمَّدٌ وَ عَلِيٌّ وَ رَجُلٌ وَ جَمَلٌ وَ جَبَلٌ وَ نَهْرٌ وَ تُفَّاخَةٌ وَ لَيْمُونَةٌ وَ عَصًا. فَكُلُّ وَاحِدٍ مِنْ الْأَلْفَاظِ يَدُلُّ عَلَى مَعْنًى وَ لَيْسَ الزَّمَانُ دَاخِلاً فِي مَعْنَاهُ، فَيَكُونُ اسْمًا
اَمّا الْإِسْمُ - ismə gəldikdə; فِي اللُّغَةِ فَهُوَ - lüğətdə mənası budur; مَا - elə bir şeydir ki; دَلَّ - işarə edir, عَلَى مُسَمَّى - adlandırılan şeyə. وَ فِي اصْطِلاَحِ النَّحْوِيِّينَ - nahivçilərin istilahında isə; كَلِمَةٌ - bir kəlmədir ki; دَلَّتْ - işarə edir, عَلَى مَعْنًى - bir mənaya, فِي نَفْسِهَا - özündə, وَ لَمْ تَقْتَرِنْ بِزَمَانٍ - və zamanla (keçmiş, indiki, gələcək) əlaqəsi yoxdur, نَحْوُ - misallar; مُحَمَّدٌ "Məhəmməd", عَلِيٌّ "Əli", رَجُلٌ "Adam", جَمَلٌ "Dəvə", جَبَلٌ "Dağ", نَهْرٌ "Çay", تُفَّاخَةٌ "Alma", لَيْمُونَةٌ "Limon", عَصًا "Əsa" və s. فَكُلُّ وَاحِدٍ - bu sözlərin hər biri; مِنْ الْأَلْفَاظِ - sözlərdən, يَدُلُّ عَلَى مَعْنًى - bir mənaya işarə edir, وَ لَيْسَ الزَّمَانُ - zaman deyil, دَاخِلاً - daxil olaraq, فِي مَعْنَاهُ - bu adların mənasında, فَيَكُونُ اسْمًا - buna görə bu sözlər isim olur.
İsim
İsim, lüğətdə bir müsemmaya işarə edən sözə deyilir. Adlandırdığımız hər hansı bir şeyə verdiyimiz söz isimdir. Lakin nahivçilərin istilahında isim; zamanla əlaqəsi olmayan və özündə bir mənaya işarə edən kəlmədir. Yəni keçmiş, indiki və gələcək mənalarına heç bir yaxınlığı olmayan və tək başına özündə bir məna daşıyan kəlmədir. Misallar; مُحَمَّدٌ "Məhəmməd", عَلِيٌّ "Əli", رَجُلٌ "Adam", جَمَلٌ "Dəvə", جَبَلٌ "Dağ", نَهْرٌ "Çay", تُفَّاخَةٌ "Alma", لَيْمُونَةٌ "Limon", عَصًا "Əsa" və s. Bu sözlərin hər biri bir mənaya işarə edir və zaman bu sözlərə daxil olmur. Buna görə bu sözlər isim olur.
التعليقات و التخشيات على المواضع المتعلقة
وَ الْإِسْمُ ثَلاَثَةُ أَنْوَاعٍ؛ مُظْهَرٌ وَ مُضْمَرٌ وَ مُبْهَمٌ
فَالْمُظْهَرُ هُو؛ مَا يَدُلُّ عَلَى مَعْنَاهُ مِنْ غَيْرِ حَاجَةٍ إِلَى قَرِينَةٍ، مِثْلُ؛ خَالِدٌ. فَإِنَّهُ دَالٌّ عَلَى ذَاتِ الشَّخْصِ الْمُسَمَّى بِهَذَا الْإِسْمِ وَ لاَ يَحْتَاجُ فِي دَلاَلَتِهِ عَلَى ذَلِكَ إِلَى قَرِينَةٍ
وَ الْمُضْمَرُ؛ مَا دَلَّ عَلَى مَعْنَاهُ بِوَاسِطَةِ الْقَرِينَةِ، نَحْوُ؛ أَنَا، فَإِنَّهُ يَدُلُّ عَلَى مَعْناهُ الْمُرَادِ مِنْهُ وَ هُوَ ذَاتُ الشَّخْصِ الْمُتَكَلِّمِ وَ لَكِنَّهُ لاَ يَدُلُّ عَلَى ذَلِكَ إِلاَّ بِوَاسِطَةِ التَّكَلُّمِ وَ نَحْوُ؛ أَنْتَ، فَإِنَّهُ يَدُلُّ عَلَى ذَاتِ الشَّخْصِ الْمُخَاطَبِ لَكِنَّ بِوَاسِطَةِ الْخِطَابِ
وَ الْمُبْهَمُ؛ هُوَ الَّذِي لاَ يَظْهَرُ الْمُرَادُ مِنْهُ، نَحْوُ؛ هَذَا وَ الَّذِي