Kəlimənin Növləri | 3

كَلَامِن نَوْلَرِي

مُصَنِّف دِیب؛ وَ بُ نَوْلَرْ ثَلاثَه دِر: اِسْم، فِعْل وَ مَعْنَا بَرَا گَلَن حَرْف

وَ دِییِرَم؛ اَلْأَلْفَاظ كِ عَرَبْلَر كَلَامْلَرِينْدَه اِشْلَدِيلَر وَ بِيْزَه نَقْل اُولُونْدُ. بِيْز دَه مُحَاوَرَه‌لَرِينْدَه وَ دَرْسْلَرِينْدَه بُ لَفِظْلَرْلَه دَنِیشِيرِيك، كِتَابْلَرِينْدَه اُخُورُوك وَ اَهْلِمِيزَه وَ دُوستْلَرِمِيزَه بُ لَفِظْلَرْلَه يَازِيرِيك. بُ لَفِظْلَرْدَنْ هِچ بِيرِي بُ ثَلاثَه شَيْئْدَنْ بِيْرِي اُولْمَادَنْ خَالِي قَالْمَاز؛ اِسْم، فِعْل وَ حَرْف.

مُصَنِّف دِیب Musannıf dedi ki: وَ أَقْسَامُهُ və kəlamın bölmələri: ثَلاثَه üçdür; اِسْم birincisi isimdir, وَ فِعْل ikincisi fiildir, وَ حَرْف üçüncüsü harfdir, جَاءَ لِمَعْنًى yəni bir mənaya gələn harfdir.

وَ دِییِرَم؛ mən də deyirəm ki: اَلْأَلْفَاظُ الَّتِي o sözlər ki; كَانَ الْعَرَبُ يَسْتَعْمِلُونَهَا Ərəblər o sözləri istifadə edirdi, فِي كَلاَمِهِمْ kəlamlarında, وَ نُقِلَتْ إِلَيْنَا عَنْهُمْ və bizə onlardan ötürülüb, فَنَحْنُ نَتَكَلَّمُ بِهَا biz də o sözlərlə danışırıq, فِي مُحَاوَرَاتِنَا وَ دُرُوسِنَا dialoqlarımızda və dərslərimizdə, وَ نَقْرَؤُهَا və onları oxuyuruq, فِي كُتُبِنَا kitablarımızda, وَ نَكْتُبُ və yazırıq, بِهِا onlarla, إِلَى أَهْلِينَا وَ أَصْدِقَائِنَا yaxınlarımıza və dostlarımıza, لاَ يَخْلُو وَاحِدٌ مِنْهَا onlardan heç biri boş qalmaz, عَنْ أَنْ يَكُونَ olmaqdan, وَاحِدًا مِنْ ثَلاثَهِ أَشْيَاءٍ bu üç şeydən biri, bunlar: اَلْإِسْم isim, وَ الْفِعْل fiil, وَ الْحَرْف harfdir.

Kəlamın Növləri

Musannıf, kəlamın isim, fiil və bir mənaya gələn harf olmaq üzrə üç hissədən ibarət olduğunu deyib.

Mən də deyirəm ki: Ərəblərin kəlamlarında istifadə etdikləri sözlər onlardan bizə qədər ötürülüb. Buna görə də biz dialoqlarımızda və dərslərimizdə o sözlərlə danışırıq. Kitablarımızda o sözləri oxuyuruq və yaxınlarımıza, dostlarımıza o sözlərlə yazırıq. O sözlərdən heç biri bu üç şeydən boş qala bilməz, bu üç şey: isim, fiil və harfdir.