Ləfif-i Məqrun İsm-i Fail

اَلْفَاعِلُ; طَاوٍ, və onun vavı طَوَى-də olduğu kimi i'lal olunmur. رَيٌّ sözündən isə belə deyirsən: رَيَّانَ, رَيَّايَانَ, رِوَاءٌ və رَيَّا, رَيَّيَانِ, həmçinin cəmi üçün də رِوَاءٌ. Onların vavı سِيَاطٍ-də olduğu kimi ya'ya çevrilmir, çünki iki i'lal – vavın (ki ayn hərfidir) ya'ya çevrilməsi və ya'nın (ki lam hərfidir) həmzəyə çevrilməsi – bir arada olmamalıdır.

اَلْفَاعِلُ Lefif-i makrun felinin ism-i failinə misal: طَاوٍ "duran" sözü kimidir və i'lal əməliyyatı bu ism-i fail olan طَاوٍ sözünün vavında aparılmır, tıpkı keçmişi طَوَى "düzdü" felində olduğu kimi. رَيٌّ sözünün sıfat-ı müşebbehesi üçün isə belə deyirsən: müzekker üçün رَيَّانَ, رَيَّايَانَ, رِوَاءٌ; müənnəs üçün isə رَيَّا, رَيَّيَانِ; cəmi üçün də müzekkerdə olduğu kimi رِوَاءٌ deyirsən. Bu رِوَاءٌ sözündəki vav, سِيَاطٍ sözündə olduğu kimi iki i'lal bir araya gəlməsin deyə ya'ya çevrilmir. رِوَاءٌ və سِيَاطٌ sözlərində bəhs olunan iki i'lal: سِيَاطٌ sözündə ayn-ul-fel olan vavın ya'ya çevrilməsi və رِوَاءٌ sözündə lam-ul-fel olan ya'nın həmzəyə çevrilməsidir.

Mətnin Ümumi Mənası: Lefif-i makrun felinin ism-i faili qeyd olunan felimizdən alınan طَاوٍ "duran" felidir və əsli طَاوِيٌ şəklində idi. Bu طَاوٍ felinin vavında, tıpkı keçmişi طَوَى felində olduğu kimi, i'lal əməliyyatı aparılmır. رَيٌّ "sulamaq" məstərindən sıfat-ı müşebbeheyi belə çəkirsən: müzekker üçün رَيَّانَ, رَيَّايَانَ, رِوَاءٌ; müənnəs üçün isə رَيَّا, رَيَّيَانِ; cəmi üçün də müzekkerdə olduğu kimi رِوَاءٌ deyirsən. Bu رِوَاءٌ sözündəki vav, سِوَاطٌ sözündə olduğu kimi, iki i'lal bir araya gəlməsin deyə ya'ya çevrilmir. رِوَاءٌ və سِيَاطٌ sözlərində bəhs olunan iki i'lal: سِيَاطٌ sözündə ayn-ul-fel olan vavın ya'ya çevrilməsi və رِوَاءٌ sözündə lam-ul-fel olan ya'nın həmzəyə çevrilməsidir.