Misal feli̇ndəki i'lâl

نَحْوُ; وَعَدَ və وُعِدَ və وَقَرَ və وُقِرَ və يَنَعَ və يُنِعَ və onların oxşarları, danışanın ibtidada (başlanğıcda) güclü olması səbəbindən, və deyilib; İ'ləl bəzən sükunla, bəzən xəstəlik hərfinə çevirməklə, bəzən də haziflə olur və bu üçü ibtidada mümkün deyil. Sükunla olan i'ləl çətinlik səbəbindən, çevirmə də elədir, çünki çevrilən hərf adətən xəstəlik hərfi olur və xəstəlik hərfi yalnız sükunlu olur. Hazif isə üçlü köklü sözlərdə lazımi miqdarın azalması və üçlü köklülərin əlavə hissələrdə təqib olunması səbəbindən mümkün deyil.

نَحْوُ misalları belədir; وَعَدَ "və'd etdi" və وُعِدَ "və'd olundu" və وَقَرَ "çatlatdı" və وُقِرَ "çatlatıldı" və يَنَعَ "yetkinləşdi" və يُنِعَ "yetkinləşir" və وَ نَظَائِرِهَا onların oxşarları kimi, danışanın gücü səbəbindən, ibtidada, və deyilib; İ'ləl bəzən sükunla, bəzən çevirməklə, xəstəlik hərfinə, bəzən də haziflə olur, və bu üç i'ləl əməliyyatı ibtidada mümkün deyil. Sükunla olan i'ləl çətinlik səbəbindən, çevirmə də elədir, çünki çevrilən hərf adətən xəstəlik hərfi olur və xəstəlik hərfi yalnız sükunlu olur. Hazif isə sözün lazımi miqdarının azalması və üçlü köklülərin əlavə hissələrdə təqib olunması səbəbindən mümkün deyil.

Mətnin Ümumi Mənası: Misal fellərdə وَعَدَ "və'd etdi" və وُعِدَ "və'd olundu" və وَقَرَ "çatlatdı" və وُقِرَ "çatlatıldı" və يَنَعَ "yetkinləşdi" və يُنِعَ "yetkinləşir" kimi vav və ya ilə başlayan fellərdə vav və ya hərfində i'ləl əməliyyatının olmaması danışanın sözün əvvəlində həmin hərfləri güclü tələffüz etməsi ilə bağlıdır. Bir fikrə görə i'ləl; xəstəlik hərfinə sükun, çevirmə və ya haziflə olur. Lakin bu üçü də sözün əvvəlində mümkün deyil.

Sükunla olan i'ləl-in əvvəlində olmamasının səbəbi çətinlikdir. Vav və ya hərfi əvvəl gəldikdə çevirmə əməliyyatının olmaması, çevrilən hərflərin adətən xəstəlik hərfi olması ilə bağlıdır. Xəstəlik hərfi isə yalnız sükunlu olur. Vav və ya hərfinin əvvəlində hazif əməliyyatının olmaması isə üçlü köklü sözlərdə lazımi hərf sayının azalması ilə bağlıdır. Yəni üçlü köklü iki hərfə düşüb sünai ola bilməz. Əlavə hissələrdə də üçlü köklüyə təqib var.