Nun ul-Müəkkidə 2

اَلنُّونُ الْمُؤَكِّدَةُ ٢

وَ الْخَفِيفَةُ؛ تَقَعُ حَيْثُ تَقَعُ النُّونُ الْمُؤَكِّدَةُ الثَّقِيلَةُ إِلاَّ فِي فِعْلِ الْاِثْنَيْنِ وَ جَمَاعَةِ الْمُؤَنَّثِ لِإِلْتِقَاءِ السَّاكِنَيْنِ عَلَى غَيْرِ حَدِّهِ. وَ إِذَا لَقِيَتِ النُّونُ الْمُؤَكِّدَةُ الْخَفِيفَةُ سَاكِنًا بَعْدَهَا؛ حُذِفَتْ، نَحْوُ؛ لاَ تَضْرِبَ ابْنَكَ، قَالَ الشَّاعِرُ؛

لاَ تُهِينَ الْفَقِيرَ عَلَّكَ أَنْ

تَرْكَعَ يَوْمًا وَ الدَّهْرُ قَدْ رَفَعَهْ

بِخِلاَفِ التَّنْوِينِ، فَإِنَّ التَّنْوِينَ إِذَا لَقِيَ سَاكِنًا؛ يُحَرَّكُ بِالْكَسْرِ وَ لاَ يُحْذَفُ، نَحْوُ؛ زَيْدٌ الْعَالِمُ عِنْدَنَا

وَ الْخَفِيفَةُ nun-u te’kid-i hafifeye gəldikdə; تَقَعُ vaki olur, حَيْثُ تَقَعُ النُّونُ الْمُؤَكِّدَةُ الثَّقِيلَةُ nun-u müekkide-i sakile harada vaki olursa, إِلاَّ yalnız bu yer istisnadır, فِي فِعْلِ الْاِثْنَيْنِ təsniyə olan fellərdə, وَ جَمَاعَةِ الْمُؤَنَّثِ və cəmi müənnəs fellərdə, لِإِلْتِقَاءِ السَّاكِنَيْنِ iltika-i sakineyni üçün, عَلَى غَيْرِ حَدِّهِ həddi olmadığı halda, إِذَا لَقِيَتِ النُّونُ الْمُؤَكِّدَةُ الْخَفِيفَةُ əgər nun-u müekkide-i hafife, yəni nun-u muhaffefe qarşılaşarsa, سَاكِنًا sakit bir hərflə, بَعْدَهَا özündən sonra, حُذِفَتْ hazf edilir, نَحْوُ misalı belədir; لاَ تَضْرِبِ ابْنَكَ "Oğluna vurma" kimi nun-u te’kid hazf edilmişdir, قَالَ الشَّاعِرُ şair belə demişdir; لاَ تُهِينَ الْفَقِيرَ fakiri alçaltma, عَلَّكَ أَنْ تَرْكَعْ ola bilər ki, bir gün sən də çökməli olarsan, يَوْمًا bir gün, وَ الدَّهْرُ və zaman da, قَدْ رَفَعَهْ o fakiri yüksəldər, yəni: "Fakiri alçaltma, ola bilər ki, bir gün sən də çökməli olarsan və zaman da o fakiri yüksəldər" kimi. بِخِلاَفِ التَّنْوِينِ ancaq tenvin bunun əksinədir, yəni tenvindən sonra sakit hərf gələrsə tenvindən nun düşməz, فَإِنَّ التَّنْوِينَ çünki tenvin, إِذَا لَقِيَ سَاكِنًا sakit bir hərflə qarşılaşarsa, يُحَرَّكُ بِالْكَسْرِ

Kesre ilə hərəkələnir, وَ لاَ يُحْذَفُ hazf edilmir, نَحْوُ misalı belədir: زَيْدٌ الْعَالِمُ عِنْدَنَا "Zeyd, bizim yanımızda alimdir" kimi. Bu misalda زَيْدٌ Zeydun sözündən keçid edilərkən; Zeyduni l-alimu deyə kesre ilə keçid edilir. Nun-u Müekkide 2 Muhaffef nun-u müekkide, müşəddəd (səqil) nun-u müekkidenin olduğu yerlərdə olur və təsniyə fellərində və cəmi müənnəsdə olmaz. Çünki həddi olmadan iltika-i sakineyne səbəb olur və hazf də edilə bilməz. Əgər muhaffef nun-u müekkide özündən sonra sakit bir hərflə qarşılaşarsa, o zaman hazf edilir, misalı: لاَ تَضْرِبَ ابْنَكَ "Oğluna vurma" kimi, fellin əsli لاَ تَضْرِبَنْ اِبْنَكَ şəklindədir. Şair belə demişdir: لاَ تُهِينَ الْفَقِيرَ عَلَّكَ أَنْ تَرْكَعَ يَوْمًا وَ الدَّهْرُ قَدْ رَفَعَهْ "Fakiri alçaltma, ola bilər ki bir gün sən çökərsən və zaman da o fakiri yüksəldər" kimi. Bu beytdə isə لاَ تُهِينَ sözü əslində لاَ تُهِينَنْ idi, lakin özündən sonra sakit hərf olduğu üçün nun hazf edildi. Lakin tenvin nunu bu halın əksinə olaraq, sakit hərflə qarşılaşdığı zaman hazf edilməyib, kesre ilə hərəkələnir, misalı: زَيْدٌ الْعَالِمُ عِنْدَنَا "Zeyd, bizim yanımızda alimdir" kimi. Bu misalda زَيْدٌ Zeydun sözündən keçid edilərkən; Zeyduni l-alimu deyə kesre ilə keçid edilir.