c. Ətif Hərfləri

حُرُوفُ الْعَطْفِ

حُرُوفُ الْعَطْفِ؛ اَلْوَاوُ وَ الْفَاءُ وَ ثُمَّ وَ حَتَّى وَ أَوْ وَ إِمَّا وَ أَمْ وَ لاَ وَ بَلْ وَ لَكِنْ، فَالْأَرْبَعَةُ الْأُوَلُ لِلْجَمْعِ بَيْنَ الأَوَّلِ وَ الثَّانِي فِي الْحُكْمِ

حُرُوفُ الْعَطْفِ və atıf hərfləri; اَلْوَاوُ vav, وَ الْفَاءُ fa, ثُمَّ “sonra”, حَتَّى “hatta”, أَوْ “və ya”, إِمَّا “ya da”, أَمْ “yoxsa”, لاَ “olumsuzluq”, بَلْ “əksinə”, لَكِنْ “lakin” kimi on dənədir. فَالْأَرْبَعَةُ الْأُوَلُ bu on atıf hərfinin ilk dördü, yəni (birincilərin dördü), vav, fa, summe və hatta, لِلْجَمْعِ birləşdirmək üçündür, بَيْنَ الأَوَّلِ وَ الثَّانِي birinci və ikinci arasında, yəni atıf ilə matuf arasında, فِي الْحُكْم hökmdə.

Atıf Hərfləri

Atıf hərfləri on dənədir. Bunlar aşağıdakı cədvəldə verilmişdir:

Vav	اَلْوَاوُ
Fa	اَلْفَاءُ
Sonra	ثُمَّ
Hatta	حَتَّى
Və ya	أَوْ
Ya da	إِمَّا
Yoxsa	أَمْ
Olumsuzluq	لاَ
Əksinə	بَلْ
Lakin	لَكِنْ

Bu sayılan on atıf hərfindən ilk dördü hökmdə matufun aleyh və matuf arasında baş verən hadisəni birləşdirmək üçündür. Yəni matuf, bu dörd atıf hərfi ilə matufun aleyhin əməlində ortaq olur, misal üçün:

جَاءَ زَيْدٌ وَ عَمْرٌو

“Zeyd və Amr gəldi” ifadəsində جَاءَ feil və زَيْدٌ fail, وَ atıf hərfi, عَمْرٌو isə matufdur. عَمْرٌو sözü زَيْدٌ sözünə matuf olduğuna görə, زَيْدٌ sözü həm də matufun aleyh olur. Göründüyü kimi atıf hərfi, matuf ilə matufun aleyh arasındakı əməl bir olduğunu göstərir. Amma bu gəlmə işi ardıcıllıqla deyil, yəni əvvəl Amr gəldi, yoxsa Zeyd gəldi, fərq etmir.