Şərt İn-in Gizlədilməsi

إِضْمَارُ بِإِنِ الشَّرْطِيَّةِ

وَ يَنْجِزِمُ بِإِنْ مُضْمَرَةٍ فِي جَوَابِ الْأَشْيَاءِ الَّتِي تُجَابُ بِالْفَاءِ إِلاَّ النَّفْيَ وَ هِيَ خَمْسَةٌ: اَلْأَمْرُ، نَحْوُ؛ اِيتِنِي أُكْرِمْكَ وَ النَّهْيُ، نَحْوُ؛ لاَ تَكْفُرْ تَدْخُلِ الْجَنَّةَ وَ الْإِسْتِفْهَامُ، نَحْوُ؛ هَلْ أَسْأَلْكَ تُجِبْنِي وَ التَّمَنِّي، نَحْوُ؛ لَيْتَنِي عِنْدَكَ أَفُزْ وَ الْعَرْضُ، نَحْوُ؛ أَ لاَ تَنْزِلْ بِنَا تُصِبْ خَيْرًا

وَ يَنْجِزِمُ və muzari feil cezm olunur, بِإِنْ مُضْمَرَةٍ gizli bir in-i şartiyye ilə, فِي جَوَابِ الْأَشْيَاءِ bəzi şeylərin cavabında, الَّتِي o şeylər ki, تُجَابُ بِالْفَاءِ fa-i cavabiyye ilə cavablanmağı tələb edir, إِلاَّ النَّفْيَ yalnız nefy istisna olunur, yəni nefy feilinin cavabı olaraq gələn fa-i cavabiyyədə gizli bir in olmaz, وَ هِيَ خَمْسَةٌ bu beş kəlmədən sonra gələn fa-i cavabiyyədə (yəni fa hərfindən dərhal sonra) gizli bir in-i şartiyye vardır (mansub muzariyi xatırlayırsınızsa bu ifadələrdə gizli bir en vardı, burada isə in vardır), اَلْأَمْرُ əmr feilinin cavabında fa-i cavabiyye gəlirsə o muzariyi cezm edən gizli bir in-i şartiyye vardır, نَحْوُ misalı belədir; اِيتِنِي أُكْرِمْكَ "Bana gəlsən sənə ikram edərəm" kimi, وَ النَّهْيُ nehy feilinin cavabında fa-i cavabiyye gəlirsə o muzariyi cezm edən gizli bir in-i şartiyye vardır, نَحْوُ misalı belədir; لاَ تَكْفُرْ تَدْخُلِ الْجَنَّةَ "İnkar etmə cənnətə gir" kimi, وَ الْإِسْتِفْهَامُ istifhamın cavabında fa-i cavabiyye gəlirsə o muzariyi cezm edən gizli bir in-i şartiyye vardır, نَحْوُ misalı belədir; هَلْ أَسْأَلْكَ تُجِبْنِي "Sənə soruşsam mənə cavab ver" kimi, وَ التَّمَنِّي temenninin cavabında fa-i cavabiyye gəlirsə o muzariyi cezm edən gizli bir in-i şartiyye vardır, نَحْوُ misalı belədir; لَيْتَنِي عِنْدَكَ أَفُزْ "Kaş yanında olsam da xilas olsam" kimi...

“am” kimi, وَ الْعَرْضُ arzın cavabında fa-i cevabiyye gələrsə, o muzariyi cezm edən gizli bir in-i şartiyye vardır. نَحْوُ misalı belədir: أَ لاَ تَنْزِلْ بِنَا تُصِبْ خَيْرًا – "Bizə düşsəydin, xeyir əldə edərdin" kimi. İn-i Şartiyyenin Gizlənməsi Muzari feli, əgər aşağıda sadalanacaq beş sözün cavab feli olub fa-nı (fa-i cevabiyye-ni) tələb edirsə, o halda fa-dan sonra gələn müqəddər, yəni gizli bir in-i şartiyye vardır. Lakin nefy felinin fa-lı cavabında in-i şartiyyenin gizliliyi olmur. Bu beş söz: əmr, nehy, istifham, temenni və arz-dır. Misalları: اِيتِنِي أُكْرِمْكَ "Yanıma gəlsən, sənə hörmət edərəm" ifadəsinin təqdiri إِنْ تَأْتِنِي أُكْرِمْكَ şəklindədir. لاَ تَكْفُرْ تَدْخُلِ الْجَنَّةَ "İnkar etmə, cənnətə gir" ifadəsinin təqdiri إِنْ لاَ تَكْفُرْ تَدْخُلِ الْجَنَّةَ şəklindədir. هَلْ أَسْأَلْكَ تُجِبْنِي "Sənə soruşsam, mənə cavab ver" ifadəsinin təqdiri إِنْ أَسْئَلْكَ تُجِبْنِي şəklindədir. لَيْتَنِي عِنْدَكَ أَفُزْ "Kaş yanında olsam, xilas olardım" ifadəsinin təqdiri إِنْ أَكُنْ عِنْدَكَ أَفُزْ şəklindədir. أَ لاَ تَنْزِلْ بِنَا تُصِبْ خَيْرًا "Bizə düşsəydin, xeyir əldə edərdin" ifadəsinin təqdiri إِنْ تَنْزِلْ بِنَا تُصِبْ خَيْرًا şəklindədir.