Merfu Muzari Fel

فِعْلُ الْمُضَارِعِ الْمَرْفُوعِ

فَارْتِفَاعُهُ بِمَعْنًى وَ هُوَ وُقُوعُهُ مَوْقِعًا يَصِحُّ وُقُوعُ الْاِسْمِ فِيهِ، نَحْوُ؛ زَيْدٌ يَضْرِبُ، رُفِعَتْ هَذِهِ الْكَلِمَةُ لِأَنَّ مَا بَعْدَ الْمُبْتَدَإِ مِنَ الْمَوَاضِعِ الَّتِي يَصِحُّ وُقُوعُ الْاِسْمِ فِيهَا. وَ كَذِلَكَ يَضْرِبُ الزَّيْدَانِ لِأَنَّ مَنَ ابْتَدَأَ كَلاَمًا يَجُوزُ أَنْ يَكُونَ أَوَّلُ كَلاَمِهِ اسْمًا أَوْ فِعْلاً

فَارْتِفَاعُهُ və o muzari feilinin ref halına gəldikdə; بِمَعْنًى muzari feilinin ref halı mənəvidir, yəni mənəvi bir amil ilə merfu olur, وَ هُوَ və mənəvi amil olması da, وُقُوعُهُ muzari feilinin vaki olmasıdır, مَوْقِعًا yer tutaraq, يَصِحُّ وُقُوعُ الْاِسْمِ فِيهِ ismin yerində mevkilenmesinin şanı uyğundur, yəni ismin yerinə keçmək muzari feil üçün uyğundur, نَحْوُ misalı belədir; زَيْدٌ يَضْرِبُ "Zeyd vurur" kimi, رُفِعَتْ هَذِهِ الْكَلِمَةُ bu misaldakı يَضْرِبُ sözü ref olunub, لِأَنَّ çünki muzari feil, مَا بَعْدَ الْمُبْتَدَإِ mübtəda olan زَيْدٌ sözündən sonra gəlmişdir, مِنَ الْمَوَاضِعِ yer, konum, o muzari feilinin gəldiyi yer الَّتِي elə bir yer ki, يَصِحُّ وُقُوعُ الْاِسْمِ فِيهَا o yerdə ismin vaki olması uyğundur, وَ كَذِلَكَ bu səbəbdən, يَضْرِبُ الزَّيْدَانِ "İki Zeyd vurur" demək də uyğundur, لِأَنَّ مَنِ ابْتَدَأَ كَلاَمًا çünki kim bir sözə başlasa, يَجُوزُ أَنْ يَكُونَ olması caizdir, أَوَّلُ كَلاَمِهِ onun sözünün başında, اسْمًا أَوْ فِعْلاً o sözün isim və ya feil olması

Merfu Muzari Feil

Merfu muzari feilə gəldikdə, muzari feilinin merfu olmasının səbəbi mənəvi bir amil ilədir. Yəni muzari feildəki merfuluq mənəvidir, ləfzî bir amil olmadan öz-özünə merfu olur. Buna görə də ref alaməti müfrəddə dammə, təsniyə və cəmdə sondakı nun ilə olur. Əgər muzari feilinin təsniyə əlifi və cəmaat vavından sonra bir nun varsa, o halda o muzari feil merfu vəziyyətdə olub ref alamətinə sahibdir, başqa sözlə, nasb və cezm edənlərdən təcrid olunub.

Muzari feilinin merfu olmasının öz-özünə, yəni mənən olduğunu dedikdən sonra, muzari feilinin ismin vaki olmasının uyğundur olduğu yerdə vaki olması mümkündür. Zaten muzari feilinin mureb olması da ism-i failə bənzəməsindən irəli gəlir. Misal olaraq; زَيْدٌ يَضْرِبُ "Zeyd vurur" tərkibində muzari feil olan يَضْرِبُ sözü ref olunub, çünki mübtəda olan زَيْدٌ sözündən sonra ismin gəlməsinin uyğundur olduğu mövqedə gəlmişdir. Yəni burada يَضْرِبُ muzari feili ضَارِبٌ ism-i failinin yerində gəlmişdir və bu mevkilenme tam uyğundur.

Bu səbəbdən يَضْرِبُ الزَّيْدَانِ "İki Zeyd vurur" kimi bir tərkibdə də muzari feil, ismin gəlməsinin uyğundur olduğu yerdə gəlmişdir. Çünki birisi bir kəlam edəndə, o şəxs üçün kəlamının başındakı sözün isim və ya feil olması caizdir. Az öncəki misalda da اَلضَّارِبَانِ الزَّيْدَانِ deyilə bilər. Əgər masdarı isim saysaq, ضَرْبَا الزَّيْدَانِ də deyə bilərik.