b. Muzari Fel

فِعْلُ الْمُضَارِعِ

وَ هُوَ مَا اعْتَقَبَتْ فِي صَدْرِهِ إِحْدَى الزَّوَائِدِ الْأَرْبَعِ، نَحْوُ؛ يَفْعَلُ وَ تَفْعَلُ وَ أَفْعَلُ وَ نَفْعَلُ. وَ يَشْتَرِكُ فِيهِ الْحَاضِرُ وَ الْمُسْتَقْبَلُ إِلاَّ إِذَا دَخَلَهُ اللَّامُ أَوْ سَوْفَ أَوِ السِّينُ. وَ يُعْرَبُ بِالرَّفْعِ وَ النَّصْبِ وَ الْجَزْمِ

وَ هُوَ və o muzari feil, مَا اعْتَقَبَتْ ardınca gəlir, növbələşir; فِي صَدْرِهِ əvvəlinə, إِحْدَى الزَّوَائِدِ الْأَرْبَعِ dörd əlavə hərfdən biri, qısa olaraq همزه, ت, ی və ن hərfləridir, misallar; يَفْعَلُ “o edir, edir” və تَفْعَلُ “sən edirsən, edirsən” və أَفْعَلُ “mən edirəm, edirəm” və نَفْعَلُ “biz edirik, edirik” kimi. وَ يَشْتَرِكُ فِيهِ muzari feildə ortaqdır, الْحَاضِرُ وَ الْمُسْتَقْبَلُ indiki və gələcək zaman, إِلاَّ إِذَا دَخَلَهُ اللَّامُ ancaq ona təsdiq lamı daxil olduqda hal və gələcək zaman ortaq olmur, أَوْ سَوْفَ أَوِ السِّينُ və ya gələcək zaman hərfləri olan سوف və سین, وَ يُعْرَبُ muzari feil mureb olur və irablanır, بِالرَّفْعِ وَ النَّصْبِ وَ الْجَزْمِ raf, nasb və cezm ilə.

Muzari Feil

Muzari feil: Əvvəlinə (mazi feilin) növbələşərək 4 əlavə hərfdən (muzariat hərfləri: همزه, ت, ی və ن) biri gələn feildir. Misallar; يَفْعَلُ “o edir, edir” və تَفْعَلُ “sən edirsən, edirsən” və أَفْعَلُ “mən edirəm, edirəm” və نَفْعَلُ “biz edirik, edirik” kimi.

Mazi Feil	Muzariat Hərfləri	Muzari Feil
نَصَرَ	يَـ	يَنْصُرُ
ضَرَبَ	أَ	أَضْرِبُ
فَتَحَ	تَـ	تَفْتَحُ
عَلِمَ	نَـ	نَعْلَمُ

Muzari feil indiki və gələcək (həmçinin geniş) zaman mənasını ifadə etməkdə ortaqdır. Lakin əvvəlinə lam-ı te’kid, gələcək zaman hərfləri olan sin və sevfe gəldikdə bu ortalıq pozulur. Lam-ı te’kid geniş zaman, sin və sevfe isə yaxın və uzaq gələcək zamanı ifadə edir.

Muzari feil ref, nasb və cerr əlamətlərinə malik olub, bu hallarla irabdan pay aldığı üçün murebtir. Əslində muzari feilin mureb olması ism-i failə bənzəməsindən irəli gəlir. Bu bənzəyiş izhar dərslərində izah edildiyi kimi, həm ləfzi, həm mənəvi, həm də istifadə baxımındandır. Bu təfsilat kitabımızın şərhində izah olunacaq. İstəyən izhar dərslərinə də baxa bilər.