c. Məful İsim

اِسْمُ الْمَفْعُولِ

وَ اسْمُ الْمَفْعُولِ؛ مَا اشْتُقَّ مِنْ فِعْلٍ لِمَنْ وَقَعَ عَلَيْهِ يَعْمَلُ عَمَلَ يُفْعَلُ مِنْ فِعْلِهِ، نَحْوُ؛ زَيْدٌ مَضْرُوبٌ غُلاَمُهُ، كَمَا تَقُولُ؛ زَيْدٌ يُضْرَبُ غُلاَمُهُ. وَ يُشْتَرَطُ فِي عَمَلِهِ مَا اشْتُرِطَ فِي عَمَلِ اسْمِ الْفَاعِلِ، نَحْوُ؛ زَيْدٌ مَضْرُوبٌ غُلاَمُهُ

وَ اسْمُ الْمَفْعُولِ və ism-i mefulə gəldikdə; مَا اشْتُقَّ müştəq olan isimdir, مِنْ فِعْلٍ bir fiildən, لِمَنْ وَقَعَ عَلَيْهِ üzərinə vaki olan şəxs üçün, يَعْمَلُ عَمَلَ əməli ilə əməl edir, يُفْعَلُ məchul muzari fiilinin, مِنْ فِعْلِهِ fiilinin, نَحْوُ misalı; زَيْدٌ مَضْرُوبٌ غُلاَمُهُ "Zeyd, oğlu döyülmüş olandır" kimi, كَمَا تَقُولُ belə də dediyin kimi; زَيْدٌ يُضْرَبُ غُلاَمُهُ "Zeyd, oğlu döyüləndir" tərkiblərdə مَضْرُوبٌ və يُضْرَبُ eyni şəkildədir. وَ يُشْتَرَطُ və şərt qoyulur, فِي عَمَلِهِ ism-i mefulun əməl etməsi, مَا اشْتُرِطَ فِي عَمَلِ اسْمِ الْفَاعِلِ ism-i failin məlum muzari fiildəki əməl etməsi kimidir, yəni meful məchul muzari fiilin əməli ilə əməl edir, نَحْوُ misalı; زَيْدٌ مَضْرُوبٌ غُلاَمُهُ "Zeyd, oğlu döyülmüş olandır" kimi.

İsm-i Meful

İsm-i meful; fiilin öz üzərinə vaki olduğu bir şəxs üçün qoyulan və bir fiildən türetilmiş isimdir. İsm-i meful, məchul muzari fiil, yəni يُفْعَلُ fiilinin əməli ilə əməl edir, misalı;

زَيْدٌ مَضْرُوبٌ غُلاَمُهُ

"Zeyd, oğlu döyülmüş olandır" tərkibində مَضْرُوبٌ ism-i mefuldür və eyni şəkildə;

زَيْدٌ يُضْرَبُ غُلاَمُهُ

"Zeyd, oğlu döyüləndir" tərkibində يُضْرَبُ məchul muzari fiildir. Deməli مَضْرُوبٌ ism-i meful, يُضْرَبُ məchul muzari fiilinin əməli ilə əməl edir.

İsm-i mefulun məchul muzari bir fiil kimi əməl edə bilməsinin şərti, ism-i failin məlum muzari fiili kimi əməl etməsi kimidir, misalı;

زَيْدٌ مَضْرُوبٌ غُلاَمُهُ

"Zeyd, oğlu döyülmüş olandır" kimi.