e. Atf-i Nəsak və Hərflərlə Atıf

عَطْفُ النَّسَقِ

Beşinci, hərflərlə olan atıf; bu, özündən əvvəl gələn sözlə nisbətdə məqsədli olan bir tabe sözüdür və onunla özündən əvvəl gələn söz arasında on atıf hərfindən biri yerləşir. Məsələn: جَاءَنِي زَيْدٌ وَ عَمْرٌو (Zeyd və Amr mənə gəldi). Atıf hərfləri, inşallah, "Hərf" mövzusunda qeyd olunacaqdır.

Beş tabe növündən beşincisi hərflərlə olan atıf, yəni atf-ı nəsəqdir. Hərflərlə olan atıfdakı matuf söz elə bir tabedir ki, özündən əvvəl gələn sözlə nisbətdə məqsədli olur. Yəni, tabe olduğu sözə nisbət edilərək onun kimi olur, tabe olduğu sözün mövqeyinin xüsusiyyətlərini üzərinə götürür. On atıf hərfi isə matuf (tabe) ilə metbu' (tabe olunan) arasında yerləşir. Məsələn:

جَاءَنِي زَيْدٌ وَ عَمْرٌو

"Zeyd və Amr mənə gəldi" ifadəsində جَاءَنِي fel+məful, زَيْدٌ fail, وَ vav atıf hərfi, عَمْرٌو sözü isə atıf hərfindən sonra gəldiyi üçün matufdur. عَمْرٌو sözü زَيْدٌ sözünə tabe olduğu üçün زَيْدٌ sözü də matufun aleyhdir. Yuxarıdakı izahda "nisbətdə məqsədli bir tabedir" ifadəsində məqsəd odur ki, matufun aleyhin münasibəti nədirsə, matufun da münasibəti odur; bu məqsədlə hərflərlə atıf edilir. زَيْدٌ sözü fail, mərfu, ref alaməti dammə ilədir və bu xüsusiyyətlər عَمْرٌو üçün də keçərlidir.

Atıf hərfləri, inşallah, "Hərf" mövzusunda qeyd olunacaqdır.