b. Mübtəda və Xəbər

اَلْمُبْتَدَأُ وَ الْخَبَرُ

فَالْمُبْتَدَأُ؛ هُوَ الْاِسْمُ الْمُجَرَّدُ عَنِ الْعَوَامِلِ اللَّفْظِيَّةِ مُسْنَدًا إِلَيْهِ

وَ الْخَبَرُ؛ هُوَ الْمُجَرَّدُ عَنِ الْعَوَامِلِ اللَّفْظِيَّةِ مُسْنَدًا بِهِ، نَحْوُ؛ زَيْدٌ قَائِمٌ

وَ حَقُّ الْمُبْتَدَإِ أَنْ يَكُونَ مَعْرِفَةً وَ قَدْ يَجِيءُ نَكِرَةً، نَحْوُ؛ شَرٌّ أَهَرَّ ذَا نَابٍ وَ سَلاَمٌ عَلَيْكُمْ. وَ حَقُّ الْخَبَرِ أَنْ يَكُونَ نَكِرَةً، وَ قَدْ يَجِيئَانِ مَعْرِفَتَيْنِ، نَحْوُ؛ اَللهُ إِلَهُنَا وَ مُحَمَّدٌ نَبِيُّنَا

فَالْمُبْتَدَأُ merfu olmaqda əsas olan failə ilhak olunanlardan mübtəda olan sözə gəldikdə, هُوَ o mübtəda, الْاِسْمُ الْمُجَرَّدُ yalın bir isimdir, عَنِ الْعَوَامِلِ اللَّفْظِيَّةِ ləfzi amillərdən, مُسْنَدًا إِلَيْهِ müsnedun ileyh, yəni (bir şey) ona isnad olunan söz olmaq üzrə, وَ الْخَبَرُ; merfu olmaqda əsas olan failə ilhak olunanlardan biri də xəbər olan sözə gəldikdə; هُوَ o xəbər olan söz, الْمُجَرَّدُ عَنِ الْعَوَامِلِ اللَّفْظِيَّةِ ləfzi amillərdən mücərrəddir, مُسْنَدًا بِهِ müsnedun bihi, yəni onunla isnad olunan söz olmaq üzrə, نَحْوُ mübtəda və xəbərin misalı; زَيْدٌ قَائِمٌ "Zeyd ayaqdadır" tərkibindəki mübtəda olan زَيْدٌ sözü ilə قَائِمٌ olan xəbər sözü kimidir.

Mübtəda və Xəbər

Merfu olmaqda əsas olan failə mülhak olan sözlərdən biri mübtədadır. Mübtəda, ləfzi amillərdən təcrid olunmuş və bir şey ona isnad olunan, yəni müsnedun ileyh olan sözdür. Xəbər isə ləfzi amillərdən təcrid olunmuş olub, onunla isnad əməliyyatı aparılan, yəni müsnedun bih olan sözdür. Mübtəda və xəbərin misalı;

زَيْدٌ قَائِمٌ

"Zeyd ayaqdadır" tərkibindəki mübtəda olan زَيْدٌ sözü ilə قَائِمٌ olan xəbər sözü kimidir. Burada mübtəda olan زَيْدٌ sözü müsnedun ileyhtir, yəni ona xəbər olan "ayaqda olma" isnad edilir. Xəbər olan قَائِمٌ sözü də müsnedun bih, yəni onunla isnad əməliyyatı aparılan sözdür. Ayaqda olma işi Zeydə isnad edilir.