İzzekera إذكر Feli

وَ نَحْوُ؛ إِذَّكَرَ, bu fiil üçün İدَّكَرَ və اذْدَكَرَ kimi oxumaq da caizdir. Çünki د və ذ cehri (məchur) hərflərdir, ona görə də iftiâl babında olan ت hərfi د kimi olur, tıpkı إِدَّانَ fiilində olduğu kimi. Beləliklə, bu iki hərfin cehri olmasına görə د-nı ذ-yə və ذ-ni د-yə çevirmək, həmçinin idqam etmək caizdir. Amma zat baxımından bu iki hərfin fərqli olmasını nəzərə alaraq, bəyan etmək də caizdir.

وَ نَحْوُ؛ إِذَّكَرَ və izzekera "Xatırladı" fiili də iftiâl babında idqamlı fiillərdən sayılır. Bu fiildə, yəni إِذَّكَرَ-da İدَّكَرَ və اذْدَكَرَ kimi oxumaq caizdir. Çünki د və ذ hərfləri cehri (məchur) hərflərdir, yəni səsin məxrəcdə tutulduğu hərflərdir. Bu halda iftiâl babında olan ت hərfi د kimi olur, tıpkı إِدَّانَ fiilində olduğu kimi. Beləliklə, د və ذ hərflərini idqam etmək caizdir, çünki onların cehri olmasını nəzərə alaraq birləşməsi mümkündür. د-nı ذ-yə, ذ-ni isə د-yə çevirmək caizdir. Həmçinin, zat baxımından bu iki hərfin fərqli olmasını nəzərə alaraq, bəyan etmək də caizdir.

Mətnin Ümumi Mənası: إِذَّكَرَ fiilinin əsli إِذْتَكَرَ şəklindədir. Məqsud dərslərində qeyd edildiyi kimi, iftiâl babının ت hərfi önündəki hərf د, ذ və ز olduğu zaman ت hərfi د-yə çevrilir. Bu dəyişiklik Azərbaycan türkcəsindəki p, ç, t, k hərflərinin b, c, d, g hərflərinə yumşalması kimi başa düşülə bilər. İإِذْتَكَرَ fiilində də ت-dən əvvəl ذ hərfi olduğuna görə ت hərfi د-yə çevrilir və fiilimiz إِذْدَكَرَ olur.

إِذَّكَرَ fiilini İدَّكَرَ və ya إِذْدَكَرَ kimi tələffüz etmək caizdir. Çünki د və ذ hərfləri cehri (məchur) hərflərdir. Bir hərfin cehri olması, tələffüz zamanı nəfəsin məxrəcdə tutulması deməkdir. Cehri hərflər: elif, ba, cim, dal, zel, ra, zəl, dad, ta, za, ayn, ğayn, qaf, lam, mim, nun, vav və ya kimi sıralanır.

Dal və zel hərflərinin cehri olması səbəbindən iftiâl babında olan ت hərfi (iztekera إِذْتَكَرَ fiilində) tıpkı إِدَّانَ (əsli إِدْتَانَ) fiilində olduğu kimi د-yə çevrilmiş və İإِذْتَكَرَ fiili إِذْدَكَرَ olmuşdur. Dal və zel hərfləri hər ikisi cehri olduğuna görə د-nı ذ-yə, ذ-ni isə د-yə çevirmək caizdir. Buna görə də إِذْدَكَرَ olan fiilimizi إِذْذَكَرَ (idqam ilə إِذَّكَرَ olur) və ya إِدْدَكَرَ (idqam ilə İدَّكَرَ olur) kimi tələffüz edə bilərik.

Yuxarıda idqam olduğu kimi, dal və zel hərflərini zat baxımından bir görməyib bəyan etmək də, yəni إِذْدَكَرَ kimi oxumaq da caizdir. Mütləq şəkildə dal və zel hərflərini idqam etmək məcburi deyil.