İddane إدان Feli

وَ نَحْوُ؛ ادَّانَ və iddâne "Borclandı" felinin də iftiâl babında idqamlı fellərdən olması, لاَ يَجُوزُ فِيهِ yəni إِدَّانَ felində başqa bir idqam caiz deyil, غَيْرُ إِدْغَامِ yalnız dal hərfinin dal hərfinə idqamı mümkündür, لِأَنَّهُ çünki dal hərfi, إِذَا جَعَلْتَ التَّاءَ sən te hərfini dal hərfi kimi etdikdə, لِبُعْدِهِ مِنَ الدَّالِ te hərfi dal hərfindən mehmuse (gizli səslilik) baxımından uzaq olduğuna görə, وَ لِقُرْبِ الدَّالِ və dal hərfi də mahreçdə te hərfinə yaxın olduğuna görə, يَلْزَمُ حِينَئِذٍ o zaman iki eyni cins hərf olur və idqam edilir. Metnin Ümumi Mənası: إِدَّانَ felinin əsli إِدْتَيَنَ şəklindədir. Ya hərfi, özündən əvvəlki hərf məftuh və mütəhərrik və sahih olduğu üçün elif hərfinə çevrilir və sözümüz إِدْتَانَ olur. Yenə məqsud dərslərində qeyd etdiyimiz kimi, iftiâl babının te hərfindən əvvəl dal hərfi gəldikdə, iftiâl babının te hərfi dal hərfinə çevrilir qaydası ilə إِدْتَانَ felindəki te hərfi dal olur və sözümüz إِدْدَانَ olur. Bundan sonra dal hərfini dal hərfinə idqam etməkdən başqa idqam mümkün deyil və sözümüz إِدَّانَ olur. Te hərfinin dal hərfinə çevrilməsinin səbəbi, te hərfinin mehmuse (gizli səslilik) baxımından dal hərfindən uzaq olması və dal hərfinin də mahreçdə te hərfinə yaxın olmasıdır. Bu halda iki hərfin bir hərf olması vacibdir və idqam edilir. *İftiâl babında te hərfindən əvvəlki fa-ul-fel hərfi د və ذ və ز olarsa, te hərfi bu hərflərə çevrilir. Məsələn; إِذْتَكَرَ ikən إِذْدَكَرَ və ya إِدَّكَرَ və إِدْتَبَرَ ikən إِدَّبَرَ və إِزْتَجَرَ ikən إِزْدَجَرَ kimi.