İsim və əlamətləri 2

١- Birinci alamət: Sözün əvvəlində olur; bu da əlif və lamdır, məsələn: الفرس (at) və الغلام (uşaq) kimi.

٢- İkinci alamət: Sözün axırında olur; bu da tənvindir. Tənvin əlavə, səkinə olan nun hərfidir, sözün axırına yalnız tələffüzdə əlavə olunur, yazıda göstərilmir, vurğulama üçün deyil. Məsələn: زيدٍ (Zeyd), رجلٍ (kişi), صهٍ (sus), حينئذٍ (o anda), مسلماتٍ (müsəlman qadınlar) və bu kimi sözlər və onların oxşarları, axırında tənvin olduğu üçün isimdir.

٣- Üçüncü alamət: Mənəvi alamətdir, yəni ondan danışmaq, xəbər verməkdir. Məsələn: قَامَ زَيْدٌ (Zeyd qalxdı) cümləsində "Zeyd" ismdir, çünki sən ondan qalxmaqla xəbər verdin. Bu alamət isim üçün qeyd olunan alamətlərin ən faydalısıdır. Məsələn, ضَرَبْتُ (vurdum) sözündəki "tə" hərfi ismin mənəvi alaməti ilə isim sayılır, çünki ona əlif-lam və tənvin əlavə olunmur, yalnız ondan danışmaqla isim olduğu bilinir.

Birinci alamət olaraq, ismin əvvəlində olur və bu əlif-lamdır, məsələn: الفرس (at) və الغلام (uşaq) kimi. İkinci alamət olaraq, ismin axırında olur və bu tənvindir. Tənvin əlavə, səkinə olan nun hərfidir, ismin axırına tələffüzdə əlavə olunur, yazıda göstərilmir, vurğulama üçün deyil. Məsələn: زيدٍ (Zeyd), رجلٍ (kişi), صهٍ (sus), حينئذٍ (o anda), مسلماتٍ (müsəlman qadınlar) kimi. Bu sözlər və onların oxşarları isimdir, axırında tənvin olması ilə sübut olunur. Üçüncü alamət mənəvidir, yəni ondan danışmaq, xəbər verməkdir. Məsələn: قَامَ زَيْدٌ (Zeyd qalxdı) cümləsində "Zeyd" ismdir, çünki sən ondan qalxmaqla xəbər verdin. Bu alamət isim üçün qeyd olunan alamətlərin ən faydalısıdır. Məsələn, ضَرَبْتُ (vurdum) sözündəki "tə" hərfi ismin mənəvi alaməti ilə isim sayılır, çünki ona əlif-lam və tənvin əlavə olunmur, yalnız ondan danışmaqla isim olduğu bilinir.

ƏLAMƏTİN ən faydalısıdır, İSİM üçün zikr olunan, və bu əlamətlə dəlil gətirildi, ta-nın isimliyi üzərinə, 'darabtu' feilindəki, görmürsənmi ki, te hərfi 'əl' hərfini qəbul etmir, və ona tənvin əlavə olunmur, və 'əl' və tənvinin başqalarını da qəbul etmir, isim üçün zikr olunan əlamətlərdən, yalnız özündən xəbər vermək, sadəcə. Şərhin Toplu Mənası: Birinci əlamət ismin əvvəlində olur və o da 'əl-faras' və 'əl-qulam' sözlərində olduğu kimi 'əlif-lam'dır. İkinci əlamət ismin sonunda olur və o da tənvindir, yəni ismin sonuna ləfzən əlavə olunan, sakin olan və yazılmayan və tə’kid nunu olmayan əlavə bir nundur. Misalları: 'Zeydun', 'Rəcülün', 'Səhun', 'Hinəizən', 'Muslimatun' kimi sözlərdir. (Bu sözlərdə olan tənvinin xəttən təqdiri 'Kitabun' sözü üçün 'Kitabun' şəklindədir.) Bu sözlər və bənzərləri, sonlarında tənvinin olması ilə isimdirlər. Üçüncü əlamət isə mənəvidir və o da isimdən xəbər verməkdir. Misal olaraq 'Qamə Zeydun' – 'Zeyd qalxdı' tərkibindəki 'Zeydun' sözüdür. Bu 'Zeydun' sözü isimdir. Çünki sən 'Qiyam' – 'Ayağa qalxmaq' feili ilə Zeyddən xəbər verdin. Bu səbəbdən bu mənəvi əlamət, isim üçün zikr olunan əlamətlərin ən faydalısıdır. Çünki bu mənəvi əlamətlə 'Darabtu' sözündəki te-nin isim olması üzərinə dəlil gətirildi. Bu te hərfi 'əlif-lam'ı qəbul etmir, ona tənvin əlavə olunmur və bu ikisindən başqa isim üçün zikr olunan əlamətlərdən yalnız özündən xəbər verməyi qəbul edir, görmürsənmi? Haşiyə: Əlif və lamdan məqsəd; təarif aləti, və nahivçilərin 'əl' haqqında müxtəlif fikirləri var. Onlardan bəziləri 'əl' hərfini təarif hərfi hesab edir və bu fikir Xəlilə aid edilir. Sibəveyh isə təarif hərfinin yalnız lam olduğunu düşünür. Xəlilə görə 'əl'-in həmzəsi qəti həmzədir, Sibəveyhə görə isə vasl həmzəsidir, səsli hərfin tələffüzü üçün gətirilmişdir.