Qeyri-Münsərif
الْمَمْنُوعُ مِنَ الصَّرْفِ
الصَّرْفdən məhrum olmanın səbəbləri doqquzdur; ələmiyyə, tə'nis, fiil vəzni, vəsf, ədil, cəm, tərkib, əcmə və tə'nis əliflərinə bənzəyən əlif və nun. İsimdə bu səbəblərdən ikisi birləşərsə və ya biri təkrar olarsa, həmin isim sarf olunmur, yalnız ortası sükunlu üç hərfli olanlar (Nuh və Lut kimi) istisnadır. Bu sözlərdə iki məzhəb vardır; yüngüllüyünə görə sarf olunması və iki səbəb olduğuna görə sarf olunmaması. Hər bir ələm isim, adətən nekirə olduqda sarf olunur.
Sarfın məhrum edilmə səbəbləri doqquzdur; ələmiyyə, tə'nis, fiil vəzni, vəsf, ədil (bir sözün dəyişmiş forması), cəm (siga-i muntehe-l-cumu), tərkib (bir neçə isimdən ibarət olması), əcmə (yad dildən gəlməsi), tə'nis əliflərinə bənzəyən əlif və nunlu isimlər (əlif-i məmdude və əlif-i məksura kimi).
Sarfdan Məhrum Olan & Qeyri-Munsarif
Sarfdan məhrum olma səbəbləri doqquzdur; ələmiyyə, tə'nis, fiil vəzni, vəsf, ədil (bir sözün dəyişmiş forması), cəm (siga-i muntehe-l-cumu), tərkib (bir neçə isimdən ibarət olması), əcmə (yad dildən gəlməsi), tə'nis əliflərinə bənzəyən əlif və nunlu isimlər (əlif-i məmdude və əlif-i məksura kimi).
| Qeyri-Munsarif İllətləri | ||
| وَزْنُ الْفِعْلِ |
Fiil Vəzi | أَحْمَدُ |
| أَحْمَرُ | ||
| اَلتَّرْكِيبُ |
Tərkib | بَعْلَبَكَّ |
| مَعْدِي كَرَبَ | ||
| اَلْعُجْمَةُ |
Əcmə | إِبْرَاهِيمُ |
| إِسْمَاعِيلُ | ||
| عَلَمِيَّةٌ | Əlamiyyət | زَيْنَبُ |
| اَلْعَدْلُ |
Ədl | عُمَرُ |
| أُخَرُ | ||
| اَلْوَصْفُ |
Vəsif | نَدْمَانُ |
| غَضْبَانُ | ||
| اَلْجَمْعُ |
Cəm | مَسَاجِدُ |
| دَنَانِيرُ | ||
| اَلتَّأْنِيثُ |
Tə'nis | زَيْنَبُ |
| فَاطِمَةُ | ||
| كُبْرَى | ||
| اَلْأَلِفُ وَ النُّونُ |
Əlif+Nun | سَلْمَانُ |
| عُثْمَانُ | ||
Burada qeyd olunan doqquz əlamətdən ikisi bir sözün içində birləşərsə (yəni bir söz həm əlamiyyətli, həm də vəsifli olar, ya da bir söz həm mənəvi müənnəs, həm də əlamiyyətli olar və s.) və ya bu doqquz əlamətdən biri bir sözün içində təkrar olarsa, o zaman həmin söz sarfdan məhrum edilir, yəni təsrif olunmur və qeyri-münsərif olur. Lakin həmin söz üç hərfli və ortadakı hərfi sakin olarsa, o halda sarf olunur, məsələn نُوحٌ və لَوطٌ və ya مِصْرٌ kimi. Bu mövzuda iki fikir var. Birincisi, sözlərin yüngüllüyünə görə sarf olunmasıdır. Digəri isə, qeyri-münsərif olmaq üçün yuxarıda qeyd olunan iki əlamətin olmamasıdır. Bütün əlam adları sarf olunmur, lakin nekirə olduqda çox vaxt sarf olunur. Məsələn, أَحْمَدُ sözü həm fiil vəznində, həm də əlam bir addır. Bu ad qeyri-münsərifdir, yəni rəf halı dammə, nəsb və cərr halı fətə ilədir. Lakin nekirə olarsa, رُبَّ أَحْمَدٍ كَرِيمٍ لَقِيتُهُ "Çox (bir çox) səxavətli Əhməd ilə qarşılaşdım" ifadəsində olduğu kimi أَحْمَدُ sözü nekirə olaraq gəlmiş və cərr əlaməti kimi kəsrə (tənvin) almışdır.