Münadanın Tərhimi

تَرْخِيمُ الْمُنَادَى

فَصْلٌ: وَ يَجُوزُ تَرْخِيمُ الْمُنَادَى الْمَعْرِفَةِ وَ هُوَ حَذْفُ آخِرِ تَخْفِيفًا. فَذُو التَّاءِ مُطْلَقًا كَيَا طَلْحَ وَ يَا ثُبَ وَ غَيْرُهُ بِشَرْطِ ضَمِّهِ وَ عَلَمِيَّتِهِ وَ مُجَاوَزَتِهِ ثَلاَثَةَ أَحْرُفٍ، كَيَا جَعْفُ ضَمًّا وَ فَتْحًا. وَ يُحْذَفُ مِنْ نَحْوِ؛ سَلْمَانَ وَ مَنْصُورٍ وَ مِسْكِينٍ، حَرْفَانِ. وَ مِنْ نَحْوِ؛ مَعْدِي كَرِبَ، اَلْكَلِمَةُ الثَّانِيَةُ

Fəsl: Münada'nın terximi haqqında bir fəsildir. Və caizdir, marifə münadanın terximi. Terxim, münada olan sözün axır hərfini yüngüllük üçün silməkdir. Axırı "tə" hərfi ilə bitən sözlərdə də terxim olur, misal: يَا طَلْحَ "Ey Talha" və يَا ثُبَ "Ey Subə" kimi. Axırı "tə" ilə bitməyən sözlərdə isə, damməli olması, alimlik ifadə etməsi və üç hərfi keçməsi şərti ilə terxim olur, misal: يَا جَعْفُ "Ey Cafer" kimi, dammə və fətə ilə oxunur. سَلْمَانُ və مَنْصُورٌ və مِسْكِينٌ kimi sözlərdə axır iki hərf silinir və يَا سَلْمُ və يَا مَنْصُ və يَا مِسْكُ deyə bilərik. مَعْدِي كَرِبَ kimi məczi tərkiblərdə ikinci söz silinir və يَا مَعْدِي deyə bilərik.

Münadanın Terximi

Bu hissə münadanın terximi haqqında bir fəsildir. Marifə münadaya terxim etmək caizdir. Terxim isə sözün sonundakı hərfi yüngüllük üçün silməkdir. Sonu "tə" hərfi ilə bitən adlarda da terxim edilir, misal: يَا طَلْحَ "Ey Talha" və يَا ثُبَ "Ey Subə" kimi. Sonu "tə" ilə bitməyən sözlərdə isə damməli olması, alimlik ifadə etməsi və üç hərfi keçməsi lazımdır, misal: يَا جَعْفُ "Ey Cafer" kimi fətə və ya dammə ilə oxunur. سَلْمَانُ və مَنْصُورٌ və مِسْكِينٌ kimi sözlərdə son iki hərf silinir və يَا سَلْمُ və يَا مَنْصُ və يَا مِسْكُ deyə bilərik. مَعْدِي كَرِبَ kimi məczi tərkiblərdə ikinci söz silinir və يَا مَعْدِي deyə bilərik.