Sifət-i Müşəbbəhə
وَ تَجِيءُ الصِّفَةُ الْمُشَبَّهَةُ عَلَى هَذِهِ الْأَبْنِيَةِ، نَحْوُ؛ فَرِقٍ وَ شَكْسٍ وَ صُلْبٍ وَ مِلْحٍ وَ جُنُبٍ وَ حَسَنٍ وَ حَشِنٍ وَ جَيَانٍ وَ شُجَاعٍ وَ عَطْشَانَ وَ أَحْوَلَ وَ هُوَ مُخْتَصٌّ بِبَابِ فَعِلَ إِلاَّ سِتَّةٌ؛ فَإِنَّهَا تَجِيءُ مِنْ بَابِ فَعُلَ، نَحْوُ؛ أَحْمَقُ وَ أَخْرَقُ وَ آدَمُ وَ أَعْرَنُ وَ أَسْمَرُ وَ أَعْجَفُ وَ زَادَ الْأَصْمَعِيُّ الْأَعْجَمَ، وَ قَالَ الْفَرَّاءُ؛ أَحْمَقُ مِنْ حَمِقَ وَ هُوَ لُغَةٌ مِنْ حَمُقَ. وَ كَذَلِكَ يَجِيءُ فِي حَرُقٌ وَ سَمُرٌ وَ عَجُفٌ، أَعْنِي فَعُلَ لُغَةٌ فِيهِنَّ
وَ تَجِيءُ gəlir, الصِّفَةُ الْمُشَبَّهَةُ sifət-i müşəbbəhə, عَلَى هَذِهِ الْأَبْنِيَةِ bu quruluşlarda; نَحْوُ misalları belədir; فَرِقٍ və شَكْسٍ və صُلْبٍ və مِلْحٍ və جُنُبٍ və حَسَنٍ və حَشِنٍ və جَيَانٍ və شُجَاعٍ və عَطْشَانَ və أَحْوَلَ kimi, وَ هُوَ مُخْتَصٌّ və bu xüsusidir, بِبَابِ فَعِلَ fə'ilə babına, إِلاَّ سِتَّةٌ yalnız bu altı istisnadır; تَجِيءُ مِنْ بَابِ فَعُلَ fə'ulə babından gəlir; نَحْوُ misalları belədir; أَحْمَقُ və أَخْرَقُ və آدَمُ və أَعْرَنُ və أَسْمَرُ və أَعْجَفُ və وَ زَادَ الْأَصْمَعِيُّ Əsma'i adında biri, الْأَعْجَمَ ə'cəmə sözünü də əlavə edir, وَ قَالَ الْفَرَّاءُ Fərra isə deyir ki; أَحْمَقُ sözü, مِنْ حَمِقَ hamika sözündəndir, وَ هُوَ لُغَةٌ və bu bir ləhcədəndir ki; مِنْ حَمُقَ hamukədən yaranır. وَ كَذَلِكَ eyni şəkildə, يَجِيءُ gəlir, فِي حَرُقٌ haruka, وَ سَمُرٌ və semura, وَ عَجُفٌ və 'acufə, أَعْنِي فَعُلَ yəni bunların da fə'ulədən gəldiyini nəzərdə tuturam, لُغَةٌ فِيهِنَّ bunlardan bir ləhcədədir
Mətnin Ümumi Mənası: Sifət-i müşəbbəhə bu quruluşlarda gəlir;
| Babı | Vezin | Mövzun | Məna |
| 4.Bab | فَعِلٌ | فَرِقٌ | Qorxaq |
| 1.Bab | فَعْلٌ | شَكْسٌ | Keçimsiz |
| 5.Bab | فُعْلٌ | صُلْبٌ | Sərt, bərk |
| 5.Bab | فِعْلٌ | مِلْحٌ | Lətifə, duz |
| 5.Bab | فُعُلٌ | جُنُبٌ | Yad, kənar |
| 5.Bab | فَعَلٌ | حَسَنٌ | Gözəl |
| 5.Bab | فَعِلٌ | حَشِنٌ | Sərt |
| 5.Bab | فَعَالٌ | جَبَانٌ | Qorxaq |
| 5.Bab | فُعَالٌ | شُجَاعٌ | Cəsur |
| 2.Bab | فَعْلاَنَ | عَطْشَانَ | Susuz |
| 4.Bab | أَفْعَلَ | أَحْوَلَ | Şaşı |
Yəni bu sözlər, üçlü mücərrədlərin 6 babından gəlmişdir. Bu babların sırası solda verilmişdir, aşağıda mazi, muzari, məsdər olaraq baxaq;
| Mazi | Muzari | Məsdər |
| فَرِقَ | يَفْرَقُ | فَرَقٌ |
| شَكَسَ | يَكْشُسُ | شَكَسٌ |
| صَلُبَ | يَصْلُبُ | صُلْبٌ |
| مَلُحَ | يَمْلُحُ | مَلاَحَةٌ |
| جَنُبَ | يَجْنُبُ | جَنْبٌ |
| حَسُنَ | يَحْسُنُ | حُسْنٌ |
| حَشُنَ | يَحْشُنُ | حُشْنٌ |
| جَبُنَ | يَجْبُنُ | جَبَانَةٌ |
| شَجُعَ | يَشْجُعُ | شَجَاعَةٌ |
| عَطَشَ | يَعْطِشُ | عَطْشًا |
| حَوِلَ | يَحْوَلُ | حَوَلاً |
Ehvele, feil babına (4-cü baba) məxsus edilmişdir. Lakin bunlardan altı tanəsi isə feule (5-ci baba) babında gəlir;
| 5-ci Babdan gələn Sifət-i müşebbehlər | |
| أَحْمَقُ | Axmaq |
| أَخْرَقُ | Qarışıq, bacarıqsız |
| آدَمُ | Qara rəngli |
| أَرْعَنُ | Düşüncəsiz |
| أَسْمَرُ | Qara rəng |
| أَعْجَفُ | Zəif |
| أَعْجَمُ | Kəkələyən |
Bu sifət-i müşebbehlər də sülasi olaraq 5-ci babdan gəlmişdir;
| Mazi | Muzari | Masdar |
| حَمُقَ | يَحْمُقُ | حَمَاقَةً |
| خَرُقَ | يَخْرُقُ | خَرَقٌ |
| أَدُمَ | يَأْدُمُ | أَدْمٌ |
| رَعُنَ | يَرْعُنُ | رُعُونَةً |
| سَمُرَ | يَسْمُرُ | سُمْرَةً |
| عَجُفَ | يَعْجُفُ | عَجَفٌ |
Lakin Esmai, yuxarıdakı 6 ifadəyə "əcəm" (yəni, xarici, dili kəkələyən) ifadəsini də əlavə etmişdir.
| عَجُمَ | يَعْجُمُ | عُجْمَةً |
Ferra isə Ehmeku sözünün, ayn ul-fiili kəsrə olan hamika ifadəsindən törədiyini və hamika sözünün isə ayn ul-fiili dammə olan hamuka ifadəsinin bir lüğət olduğunu bildirir.
| حَمِقَ | يَحْمَقُ | أَحْمَقُ |
| حَمُقَ | يَحْمُقُ |
Eyni şəkildə, haruka, semura və 'acufe ifadələri də ayn ul-fiili dammə olan feule vəznində bir lüğət olaraq gəlir.