Zaman və Məkan Zərfi

بَابُ ظَرْفِ الزَّمَانِ وَ ظَرْفِ الْمَكَانِ

ظَرْفُ الزَّمَانِ؛ هُوَ اسْمُ الزَّمَانِ الْمَنْصُوبُ بِتَقْدِيرِ فِي، نَحْوُ؛ اَلْيَوْمَ وَ اللَّيْلَةَ وَ غُدْوَةً وَ بُكْرَةً وَ سَحَرًا وَ غَدًا وَ عَتَمَةً وَ صَبَاحًا وَ مَسَاءً وَ أَبَدًا وَ أَمَدًا وَ حِينًا وَ مَا أَشْبَهَ ذَلِكَ. وَ ظَرْفُ الْمَكَانِ؛ هُوَ اسْمُ الْمَكَانِ الْمَنْصُوبُ بِتَقْدِيرِ فِي، نَحْوُ؛ أَمَامَ وَ خَلْفَ وَ قُدَّامَ وَ وَرَاءَ وَ فَوْقَ وَ تَحْتَ وَ عِنْدَ وَ مَعَ وَ إِزَاءَ وَ حِذَاءَ وَ تِلْقَاءَ وَ هُنَا وَ ثَمَّ وَ مَا أَشْبَهَ ذَلِكَ

ظَرْفُ الزَّمَانِ zaman zərfi, هُوَ اسْمُ الزَّمَانِ الْمَنْصُوبُ mansub olan ism-i zamandır, بِتَقْدِيرِ فِي fiy hərfi-cərrinin təqdiri ilə, نَحْوُ misalı belədir; اَلْيَوْمَ bu gün, اللَّيْلَةَ gecə, غُدْوَةً sübh vaxtı, بُكْرَةً səhərin erkən vaxtı, سَحَرًا səhər vaxtı, غَدًا sabah, عَتَمَةً gecə yarısı, صَبَاحًا səhər, مَسَاءً axşam, أَبَدًا həmişə, daima, أَمَدًا bir müddət, حِينًا bir zaman, وَ مَا أَشْبَهَ ذَلِكَ və bənzərləri. وَ ظَرْفُ الْمَكَانِ məkan zərfi; هُوَ اسْمُ الْمَكَانِ الْمَنْصُوبُ mansub bir ism-i məkan, بِتَقْدِيرِ فِي fiy hərfi-cərrinin təqdiri ilə, نَحْوُ misalları belədir; أَمَامَ önündə, خَلْفَ arxasında, قُدَّامَ önündə, وَرَاءَ arxasında, فَوْقَ üstündə, تَحْتَ altında, عِنْدَ yanında, مَعَ birlikdə, إِزَاءَ qarşısında, حِذَاءَ hizasında, تِلْقَاءَ qarşısında, هُنَا burada, ثَمَّ orada, وَ مَا أَشْبَهَ ذَلِكَ və bənzərləri

Zaman Zərfi və Məkan Zərfi

Zaman zərfi, fiy hərfi-cərrinin təqdiri ilə mansub bir ism-i zamandır. Məkan zərfi isə yenə fiy hərfi-cərrinin təqdiri ilə mansub bir ism-i məkan olur. Misalları yuxarıda verilmişdir.