Yaşıl Başaq
سُنْبُلَةُ الْخَضْرَاءُ
Yaşıl Sünbül
كَانَ زَيْدٌ يَلْعَبُ بِكُرَتِهِ الصَّغِيرَةِ بِجَانِبِ الْحَقْلِ
Zeyd, kiçik topu ilə tarlanın yanında oynayırdı
وَ بَعْدَ فَتْرَةٍ قَصِيرَةٍ تَدَحْرَجَتِ الْكُرَةُ إِلَى جَانِبِ إِحْدَى السَّنَابِيلِ الْخَضْرَاءِ
Qısa bir müddət sonra top yaşıl sünbüldən birinin yanına doğru yuvarlandı
تَبِعَ زَيْدٌ الْكَرَةَ لِيَلْتَقِطَهَا فَسَمِعَ صَوْتًا غَرِيبًا يُنَادِيهِ؛
Zeyd topu tutmaq üçün onun arxasınca getdi və ona səslənən qəribə bir səs eşitdi;
إِنْتَبِهْ يَا زَيْدُ
Diqqətli ol, Zeyd!
وَقَفَ زَيْدٌ فِي مَكَانِهِ مُسْتَغْرِبًا وَ هُوَ يَقُولُ؛ مَاذَا حَصَلَ؟
Zeyd təəccüblə yerində dayandı və dedi: Nə baş verdi?
فَقَالَتْ لَهُ السُّنْبُلَةُ؛ إِنْتَبِهْ يَا زَيْدُ إِنَّكَ تَدُوسُ عَلَى السَّنَابِلِ
Sünbül isə ona dedi: “Diqqətli ol Zeyd, sünbüllərin üstündən keçirsən.”
إِعْتَذَرَ زَيْدٌ
Zeyd üzr istədi
وَ أَخَذَ يَمْشِي بِحَذَرٍ وَ هُوَ يَنْظُرُ إِلَى مَوْقِعِ قَدَمَيْهِ حَتَّى وَجَدَ كُرَتَهُ الصَّغِيرَةَ
Və kiçik topunu tapana qədər addım atdığı yerə baxaraq ehtiyatla yeriməyə başladı
فَالْتَقَطَهَا ثُمَّ عَادَ لِيَجْلِسَ إِلَى جَانِبِ السُّنْبُلَةِ ألَّتِي كَانَتْ تُكَلِّمُهُ
Nəhayət topunu tapdı və onunla danışan sünbülün yanına oturmaq üçün geri döndü
فَقَالَ لَهَا؛
Və sünbülə dedi ki;
كَمْ تَبْدِينَ جَمِيلَةً أَيَّتُهَا السُّنْبُلَةُ؟
Nə gözəl görünürsən, ey Sünbül!
وَ لَكِنْ أَخْبِرِينِي مِنْ أَيْنَ جِئْتِ إِلَى هَذَا الْحَقْلِ
Amma mənə de, bu tarlaya haradan gəlmisən?
قَالَتِ السُّنْبُلَةُ؛ لَقَدْ زَرَعَنِي أَبُوكَ فِي الْحَقْلِ يَا زَيْدُ
Sünbül dedi: Ey Zeyd, məni bu tarlaya atan sənin atan olub
فَكَّرَ زَيْدٌ قَلِيلًا ثُمَّ قَالَ؛
Zeyd bir az düşündü və dedi ki;
لَكِنَّ أَبِي لَمْ يَزْرَعْ سَنَابِلَ
Amma mənim atam sünbül əkməyib axı!
ضَحِكَتِ السُّنْبُلَةُ بِهُدُوءٍ ثُمَّ قَالَتْ لَهُ؛
Sünbül sakitcə güldü və sonra ona dedi ki;
أَنْتَ عَلَى حَقٍّ يَا زَيْدُ، فَأَنَا لَمْ أَكُنْ سُنْبُلَةً كَامِلَةً حِينَ زَرَعَنِي
Düz deyirsən, ey Zeyd, məni atan əkəndə mən tam bir sünbül deyildim
فَقَالَ لَهَا زَيْدٌ عَلَى الْفَوْرِ؛ مَاذَا كُنْتِ إِذَنْ
Zeyd ona tez dedi: "Onda sən nə idin?"
فَقَالَتْ؛ كُنْتُ حَبَّةَ قَمْحٍ صَغِيرَةً فِي مَحْزَنِ بَيْتِكُمْ
Dedi: Mən sizin evin anbarında olan kiçik bir buğda dənəsi idim
فَأَخَذَ زَيْدٌ يَتَعَجَّبُ وَ هُوَ يَقُولُ فِي نَفْسِهِ؛
Zeyd təəccübləndi və öz-özünə dedi ki;
كَيْفَ أَصْبَحَتْ حَبَّةُ الْقَمْحِ فِي مَحْزَنِ بَيْتِنَا سُنْبُلَةً خَضْرَاءَ؟!
Necə oldu ki, evimizin anbarındakı buğda dənəsi yaşıl sünbül oldu?!
هَبَّتْ نَسْمَةُ هَوَاءٍ لَطِيفَةٌ
Yüngül bir meh əsdi
فَتَحَرَّكَتِ السُّنْبُلَةُ الْخَضْرَاءُ إِلَى أَمَامِ قَلِيلًا
Yaşıl sünbül bir az qabağa hərəkət etdi
ثُمَّ عَادَتْ إِلَى الْخَلْفِ
Sonra arxaya döndü
نَظَرَتِ السُّنْبُلَةُ إِلَى زَيْدٍ فَوَجَدَتْهُ مُطْرِقًا يَنْتَظِرُ أَنَّ تُجِيبَهُ عَنْ سُؤَالِهِ
Sünbül Zeydə baxdı və onu başı aşağı, sualının cavabını gözləyən vəziyyətdə gördü
فَهِمَتِ السُّنْبُلَةُ مَا يَدُورُ فِي ذِهْنِهِ
Sünbül onun ağlından keçənləri anladı
فَقَالَتْ؛ عِنْدَمَا اقْتَرَبَ مَوْعِدُ سُقُوطِ الْأَمْطَارِ قَامَ أَبُوكَ بِحَرْثِ الْأَرْضِ
Sünbül dedi: Yağış yağmağa yaxın atan torpağı şumladı
فَحَرَفَ فِيهَا خُطُوطًا مُسْتَقِيمَةً وَ بَذَرَ رَفِيقَاتِي حَبَّاتِ الْقَمْحِ وَ بَذَرَنِي مَعْهُنَّ
Və torpaqda düz xətlər açdı, buğda dənəsi yoldaşlarımı və məni də onlarla birlikdə əkdi dedi.
سَئَلَ زَيْدٌ السُّنْبُلَةَ بِسُرْعَةٍ؛ وَ مَاذَا حَدَثَ بَعْدَ ذَلِكَ؟
Zeyd sünbülə tezliklə “Bundan sonra nə oldu?” deyə soruşdu
قَالَتِ السُّنْبُلَةُ؛ سَقَطَتِ الْأَمْطَارُ وَ أَصْبَحْتُ وَ رَفِيقَاتِي تَحْتَ التُّرَابِ
Sünbül dedi: Yağış yağdı və mən və yoldaşlarım torpağın altında qaldıq
وَ كَانَ لَدَيَّ مَخْزُونٌ مِنَ الْغِدَاءِ دَاخِلَ قِشْرَتِي
Qabığımın içində ehtiyat yeməyim var idi
فَلَمْ أَكُنْ أَشْعُرُ بِالْجُوعِ
Heç aclıq hiss etmirdim
وَ لَكِنَّنِي كُنْتُ أَشْعُرُ بِأَنَّنِي انْتَفِخُ يَوْمًا بَعْدَ يَوْمٍ
Amma hər gün bir az daha böyüdüyümü hiss edirdim
وَ فِي يَوْمٍ مِنَ الْأَيَّامِ تَشَقَّقَتْ قِشْرَتِي
Və günlərin birində qabığım çatladı
وَ بَعْدَ فَتْرَةٍ مِنَ الزَّمَانِ بَرَزَ مِنْ طَرَفِي السُّفْلِيِّ جِذْرٌ صَغِيرٌ
Bir müddət sonra alt tərəfimdən kiçik bir kök çıxdı
كَانَ يَتَّجِهُ إِلَى الْأَسْفَلِ وَ يَبْحَثُ عَنِ الْمَاءِ فِي التُّرَابِ
O, aşağıya doğru torpaqda su axtarırdı
سَكَتَتِ السُّنْبُلَةُ قَلِيلًا
Sünbül bir az susdu
وَ أَخَذَتْ تَنْظُرُ إِلَى زَيْدٍ ألَّذِي قَالَ لَهَا عَلَى الْفَوْرِ؛ مَاذَا جَرَى لَكِ بَعْدَ ذَلِكَ؟
Zeydə baxdı və Zeyd tezliklə “Bundan sonra sənə nə oldu?” dedi
إِسْتَوَتِ السُّنْبُلَةُ وَاقِفَةً ثُمَّ قَالَتْ؛
Sünbül düz durdu və dedi ki;
وَ بَعْدَ فَتْرَةٍ أَصْبَحَ لِي سَاقٌ خَضْرَاءُ
Bir müddət sonra yaşıl bir gövdəm oldu
أَخَذَتْ تَنْمُوا إِلَى الْأَعْلَى فَوْقَ سَطْحِ التُّرَابِ
O, yuxarıya, torpağın üzərinə doğru böyüməyə başladı
ثُمَّ نَمْتْ لِي أَوْرَاقٌ خَضْرَاءُ صَغِيرَةٌ
Sonra kiçik yaşıl yarpaqlarım çıxdı
ظَلَّتْ تَكْبُرُ وَ تَكْبُرُ
Onlar böyüdü və böyüdü...
حَتَّى أَصْبَحْتُ سُنْبُلَةً كَمَا تَرَانِي الْيَوْمَ
Ta ki, bu gün məni gördüyün kimi sünbül olana qədər böyüdülər
قَالَ زَيْدٌ إِذَنْ كُلُّنَا نَكْبُرُ كَمَا تَكْبُرِينَ، فَقَالَتِ السُّنْبُلَةُ؛ نَعَمْ، كُلُّنَا نَكْبُرُ
Zeyd dedi: Deməli, biz də sənin kimi böyüyəcəyik. Sünbül isə dedi: Bəli, hamımız böyüyürük
وَ سَوْفَ تَكْبُرُ أَنْتَ وَ تُصْبِحُ رَجُلاً يَا زَيْدُ، أَ لَيْسَ كَذَلِكَ؟
Və sən də böyüyüb kişi olacaqsan, elə deyilmi, Zeyd?
فَقَالَ زَيْدٌ؛ بَلَى، سَوْفَ أُصْبِحُ رَجُلاً كَبِيرًا وَ قَوِيًّا مِثْلَ أَبِي
Zeyd də dedi: Bəli, mən də böyüyüb atam kimi böyük və güclü bir kişi olacağam
قَالَتِ السُّنْبُلَةُ؛ وَ لَكِنَّنِي لَنْ أَبْقَى سُنْبُلَةً خَضْرَاءَ يَا زَيْدُ
Sünbül dedi: Amma mən həmişə yaşıl sünbül olaraq qalmayacağam, ey Zeyd
فَقَالَ زَيْدٌ؛ مَاذَا تُصْبِحِينَ إِذَنْ؟
Zeyd dedi: Onda sən nə olacaqsan?
فَقَالَتِ السُّنْبُلَةُ؛ سَيُصْبِحُ لَوْنِي أَصْفَرَ فِي فَصْلِ الصَّيْفِ وَ خَاصَّةً عِنْدَمَا يَقْتَرِبُ مَوْسِمُ الْحَصَادِ
Sünbül dedi: Yay fəslində, xüsusilə də biçin vaxtı yaxınlaşanda rəngim sarı olacaq
نَظَرَ زَيْدٌ إِلَى السُّنْبُلَةِ بِإِسْتِغْرَابٍ ثُمَّ قَالَ
Zeyd sünbülə təəccüblə baxıb dedi:
وَ لَكِنَّنِي لَنْ أَكُونَ هُنَا فِي الصَّيْفِ وَ سَوْفَ أَقْضِي الْإِجَازَةَ عِنْدَ عَمِّي فِي الْمَدِينَةِ
Amma mən yayda burada olmayacağam, məzuniyyətimi şəhərdə əmimgilin yanında keçirəcəyəm
وَ لَكِنْ لاَ بُدَّ لِي أَنْ أُوَدِّعَكِ أَيَّتُهَا السُّنْبُلَةُ الْجَمِيلَةُ
Amma səninlə vidalaşmalıyam, ey gözəl sünbül!
ثُمَّ أَخَذَ كُرَتَهُ وَ هُوَ يَقُولُ؛ وَدَاعًا إِلَى اللِّقَاءِ
Sonra topunu götürdü və dedi: Sağ ol, görüşənədək!
عِنْدَمَا حَانَ مَوْسِمُ الْحَصَادِ فِي الصَّيْفِ وَ أَصْبَحَتْ سَنَابِلُ الْقَمْحِ صَفْرَاءَ
Yayda biçin vaxtı çatanda buğda sünbülləri saralmışdı
خَضَرَ وَالِدُ زَيْدٍ وَ وَالِدَتُهُ وَ أُخْتُهُ إِلَى الْحَقْلِ
Zeydin atası, anası və bacısı tarlaya gəldilər
وَ أَخَذُوا يُرَاقِبُونَ الْحَصَّادَةَ الْحَدِيثَةَ وَ هِيَ تَحْصُدُ السَّنَابِلَ
Yeni biçerdöverlə sünbülləri biçməyə başladılar
نَظَرَتْ أُخْتُ زَيْدٍ إِلَى أَكْوَامِ السَّنَابِلِ وَ هِيَ تَقُولُ؛ لَوْ كَانَ زَيْدٌ هُنَا لَسُرَّ بِمَنْظَرِ حَصَادِ السَّنَابِلِ الْجَمِيلَةِ
Zeydin bacısı yığılan sünbüllərə baxdı və dedi: Əgər Zeyd burada olsaydı, gözəl sünbüllərin biçilməsinə sevinərdi
ثُمَّ نَقَلَتْ سَيَّارَةٌ كَبِيرَةٌ السَّنَابِلَ الْمَحْصُودَةَ إِلَى الْبَيَادِرِ
Sonra böyük bir maşın biçin olunmuş sünbülləri harman yerinə apardı
وَ أَخَضَرَ رَجُلٌ الدَّرَّاسَةَ فَدَرَسُوا السَّنَابِلَ
Bir kişi dən döyən maşını gətirdi və sünbülləri döydülər
فَتَجَمَّعَ الْقَشُّ فِي جِهَةٍ
Samanı bir tərəfə topladılar
وَ حَبَّاتُ الْقَمْحِ فِي جِهَةٍ أُخْرَى
Buğda dənələrini isə başqa bir yerə topladılar
وَ قَامَ الْوَالِدُ تُعَاوِنُهُ زَوْجَتُهُ وَ بِنْتُهُ بِتَعْبِئَةِ الْقَمْحِ فِي أَكْيَاسٍ كَبِيرَةٍ
Ata, qızı və həyat yoldaşı buğdanı böyük kisələrə doldurmaqda kömək etdilər
حَمَلَ وَالِدُ زَيْدٍ الْقَمْحَ وَ أَخَذَهُ إِلَى الطَّاحُونَةِ، أَلَّتِي قَامَتْ بِطَحْنِهِ فَأَصْبَحَتْ حَبَّاتُ الْقَمْحِ دَقِيقًا نَاعِمًا
Zeydin atası buğdanı götürüb dəyirmana apardı və buğda dənələri incə və hamar un oldu
ثُمَّ قَامَ الْعَامِلُ بِتَعْبِئَتِهِ فِي أَكْيَاسٍ كَبِيرَةٍ وَ عَادَ بِهِ وَالِدُ زَيْدٍ إِلَى الْبَيْتِ
Sonra fəhlə unu böyük kisələrə doldurdu və Zeydin atası onları evə gətirdi
أَخَذَتْ وَالِدَةُ زَيْدٍ بَعْضَ الطَّحِينِ وَ خَلَطَتْ مَعَهُ قَلِيلًا مِنَ الْمَاءِ، ثُمَّ أَضَافَتْ إِلَيْهِ قَلِيلًا مِنَ الْخَمِيرَةِ
Zeydin anası bir az un götürdü və bir az su ilə qarışdırdı, sonra bir az maya əlavə etdi
فَتَكَوَّنَ مِنْهُ عَجِينٌ طَرِيٌّ
Bundan yumşaq bir xəmir alındı
وَ بَعْدَ عِدَّةِ سَاعَاتٍ قَامَتْ وَالِدَةُ زَيْدٍ بِتَقْطِيعِ الْعَجِينِ إِلَى قِطَعٍ دَائِرِيَّةٍ
Bir neçə saatdan sonra Zeydin anası xəmiri dairəvi hissələrə böldü
وَ أَدْخَلَتْهَا إِلَى الْفُرْنِ، فَأَصْبَحَ الْعَجِينُ خُبْزًا سَاخِنًا شَهِيًّا
Sonra onu sobaya qoydu, xəmir isti və ləzzətli çörəyə çevrildi
نَادَتْ أُخْتُ زَيْدٍ وَالِدَتَهَا وَ قَالَتْ؛ هَلْ تَسْمَحِينَ لِي يَا أُمِّي بِصُنْعِ كَعْكَةٍ لِزَيْدٍ ألَّذِي سَيَعُودُ إِلَى بَيْتِنَا الْيَوْمَ؟
Zeydin bacısı anasına səsləndi və dedi: Ana, mənə və Zeydə tort bişirərsənmi? Axı Zeyd bu gün evimizə qayıdır
فَقَالَتْ لَهَا أُمُّهَا؛ أَحْسَنْتِ هَذِهِ فِكْرَةٌ لَطِيفَةٌ
Anası ona dedi: Əla, bu gözəl fikirdir
فَأَخَذَتْ بَعْدَ الطَّحِينِ وَ أَخْضَرَتِ الْبَيْضَ وَ الزُّبْدَةَ وَ الْحَلِيبَ وَ صَنَعَتْ كَعْكَةً لَذِيذَةً
Bir az un götürdü, yumurta, kərə yağı və süd əlavə etdi və dadlı bir tort hazırladı
وَ مَا إِنِ انْتَهَتْ مِنْ صُنْعِهَا حَتَّى دَخَلَ زَيْدٌ وَ هُوَ يَقُولُ؛ إِنِّي أَشُمُّ رَائِحَةً رَائِعَةً
Tort hazır olan kimi Zeyd içəri girdi və dedi: Möhtəşəm bir qoxu gəlir
جَلَسَتِ الْعَائِلَةُ لِتَنَاوُلِ الْكَعْكَةِ مَعَ الشَّايِ السَّاخِنِ
Ailə isti çayla birlikdə tort yemək üçün oturdu
وَ فَجْأَةً تَذَكَّرَ زَيْدٌ السُّنْبُلَةَ الْخَضْرَاءَ، فَقَصَّ عَلَى الْأُسْرَةِ مَا حَدَثَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَهَا ثُمَّ قَالَ؛ مَاذَا فَعَلْتُمْ بِالسَّنَابِلِ ألَّتِي كَانَتْ فِي الْحَقْلِ؟ فَضَحِكُوا جَمِيعًا وَ قَالَتْ أُخْتُهُ؛ إِنَّهَا فِي الْكَعْكَةِ أَلَّتِي تَأْكُلُهَا يَا زَيْدُ
Birdən Zeyd yaşıl sünbülü xatırladı, sonra ailəsinə sünbüllə arasında olanları danışdı və dedi: Tarladakı sünbüllərə nə etdiniz? Hamı güldü və bacısı dedi: O, yediyin tortun içindədir, Zeyd
اَلْكَلِمَاتُ
Sözlər
| سُنْبُلَةٌ ج سَنَابِلُ | sünbül |
| كَانَ | oldu |
| يَلْعَبُ | oynayır |
| كُرَةٌ | top |
| صَغِيرَةٌ | kiçik |
| جَانِبُ | yan |
| اَلْحَقْلُ | tarla |
| بَعْدَ | sonra |
| فَتْرَةٌ قَصِيرَةٌ | qısa müddət |
| تَبِعَ | izlədi |
| يَلْتَقِطَ | tutur |
| يُنَادِي | səsləyir |
| إِنْتَبِهْ | diqqət |
| وَقَفَ | dayandı |
| مُسْتَغْرِبٌ | təəccüblü |
| تَدُوسُ | tapdalayır |
| إِعْتَذَرَ | üzr istədi |
| أَخَذَ بِ | aldı |
| يَمْشِي | yeriyir |
| حَذَرٌ | ehtiyat |
| يَنْظُرُ | baxır |
| قَدَمَيْهِ | ayaqlarına |
| وَجَدَ | tapdı |
| إِلْتَقَطَ | tutdu |
| ثُمَّ | sonra |
| عَادَ | qayıtdı |
| لِيَجْلِسَ | oturmaq üçün |
| تُكَلِّمُ | danışır |
| أَخْبِرِينِي | mənə xəbər ver |
| جِئْتِ | gəldin |
| زَرَعَنِي | məni əkdi |
| فَكَّرَ | düşündü |
| قَلِيلًا | bir az |
| لَمْ يَزْرَعْ | əkmedi |
| ضَحِكَ | güldü |
| هُدُوءٌ | sakitcə |
| لَمْ أَكُنْ | deyildim |
| كَامِلَةً | tam |
| حِينَ | -zamanında |
| عَلَى الْفَوْرِ | tez |
| حَبَّةُ قَمْحٍ | buğda dənəsi |
| مَخْزَنٌ | anbar |
| يَتَعَجَّبُ | təəccüblənir |
| قَالَ فِي نَفْسِهِ | öz-özünə dedi |