Kurnaz Sərçə
عُصْفُورٌ مَكَّارٌ
Kurnaz Serçə
إِعْتَادَ صَيَّادٌ شَابٌّ أَنَّ يَصِيدَ الْعَصَافِيرَ الصَّغِيرَةَ عَنْ طَرِيقِ فَخٍّ يَدْفِنُهُ فِي الْأَرْضِ فِي الْحُقُولِ أَوْ بَيْنَ الْأَشْجَارِ أَوْ عَلَى شَاطِئِ الْبَحْرِ
Gənc ovçu balaca serçələri tor vasitəsilə ovlamağa və onları torpağa, tarlalara, ağacların arasına və ya dəniz kənarına basdırmağa adət etmişdi
وَ كَانَتْ تَعْلُو الْفَخَّ الْمَدْفُونَ دُودَةٌ صَغِيرَةٌ تَتَلَوَّى فَوْقَ التُّرَابِ
Balaca bir qurd torpağın üstündə basdırılmış torun üzərinə çıxırdı
فَإِذَا رَاهَا الْعُصْفُورُ انْقَضَّ عَلَيْهَا لِيَلْتَهِمَهَا فَيُطْبِقَ عَلَيْهِ الْفَخُّ ثُمَّ يَأْتِي الصَّيَّادُ فَيُمْسِكَهُ
Serçə toru görəndə onu yemək üçün üstünə atılır və tor onu tutur. Sonra ovçu gəlib serçəni tutur.
نَزَلَ الصَّيَّادُ إِلَى غَابَةٍ قَرِيبَةٍ لِيَصِيدَ الْعَصَافِيرَ
Ovçu serçələri ovlamaq üçün yaxınlıqdakı meşəyə getdi
وَ نَصَبَ الْفَخَّ عَلَى الْأَرْضِ
Torpağın üstünə bir tələ qurdu
وَ اخْتَفَى بَيْنَ الْأَشْجَارِ
Və ağacların arasına gizləndi
يَنْتَظِرَ قُدُومَ عُصْفُورٍ لِيَصِيدَهُ
Serçənin gəlməsini gözlədi ki, onu ovlasın
وَ بَعْدَ قَلِيلٍ رَأَى الصَّيَّادُ الْعَصَافِيرَ
Bir az sonra ovçu serçələri gördü
تَنْتَقِلُ مِنْ مَكَانٍ إِلَى آخَرَ
Bir yerdən başqa yerə keçirdi
وَ تَقْفِزُ فَرِحَةً مَسْرُورَةً
Və sevinclə, şadlıqla hoppanırdı
فَأَخَذَ يُغَنِّي وَ يَنْتَظِرُ الصَّيْدَ عُصْفُورٍ مِنْهَا
Oxumağa başladı və ovunu, yəni serçəni gözlədi
نَظَرَ الْعُصْفُورُ إِلَى الْفَخِّ الْمَنْصُوبِ الْمُغَطِّي بِطَبَقَةٍ خَفِيفَةٍ مِنَ التُّرَابِ
Serçə, üstü nazik torpaq qatı ilə örtülmüş qurulmuş tələyə baxdı
وَ أَخَذَ يَقْفِزُ وَ يَطِيرُ مِنْ مَكَانٍ إِلَى آخَرَ
Və serçə hoppanıb bir yerdən başqa yerə uçmağa başladı
ثُمَّ قَالَ بِصَوْتٍ مَسْمُوعٍ؛ أَيُّهَا الْمَدْفُونُ! مَاذَا تَكُونُ؟
Sonra eşidiləcək səslə "Ey basdırılmış (tələ), sən nə şeysən?" dedi.
فَرَدَّ عَلَيْهِ الْفَخُّ؛ أُوَزِّعُ الصَّدَاقَاتِ عَنْ رُوحِ أُمِّي وَ أَبِي، وَ لَمْ يَبْقَ مَعَيَ إِلاَّ حَبَّةُ قَمْحٍ وَاحِدَةٌ
Tələ serçəyə cavab verdi: Anamın və atamın ruhu üçün sədəqələr paylayıram və məndə yalnız bir buğda dənəsi qalıb
كَانَ الْعُصْفُورُ يَتَلَوَّى مِنَ الْجُوعِ
Serçə aclıqdan əzab çəkirdi
يَبْحَثُ عَنْ أَيِّ طَعَامٍ
Hər hansı bir yemək axtarırdı
فَتَرَكَ حَبَّةَ الْقَمْحِ ألَّتِي كَانَتْ فَوْقَ التُّرَابِ قُرْبَ الْفَخِّ
Torpağın üstündə və tələnin yanında olan bir buğda dənəsini qoyub getdi
وَ اتَّجَهَ إِلَى بِنَظَرِهِ إِلَى الدُّودَةِ ألَّتِي كَانَتْ تَتَلَوَّى
Baxışlarını qıvrılan qurdcuğa yönəltdi
فَانْقَضَّ عَلَيْهَا بِسُرْعَةٍ وَ لَكِنَّهُ وَقَعَ فِي الْفَخِّ، فَأَسْرَعَ إِلَيْهِ الصَّيَّادُ وَ أَمْسَكَ بِهِ
Serçə sürətlə qurdcuğa hücum etdi, amma tələyə düşdü, ovçu tez gəlib onu tutdu
وَضَعَ الصَّيَّادُ الْعُصْفُورَ بَيْنَ يَدَيْهِ وَ أَخَذَ يُغَنِّي وَ يَقُولُ؛
Ovçu serçəni əlləri arasında saxladı və oxumağa başlayıb dedi ki;
سَأَعْمَلُ مِنْ جَنَاحِكَ مَرَاوِحَ لِلزِّينَاتِ وَ أَصْنَعُ مِنْ لَحْمِكَ فُطُورًا لِلْمَلِكِ وَ آخُذُ مِنْكَ قِطْعَةً سَبْعَةَ أَطْبَاقٍ
Qanadından bəzək üçün yelpik düzəldəcəyəm, ətindən padşaha səhər yeməyi hazırlayacağam, səndən yeddi boşqab yemək çıxaracağam
أَعَادَ الصَّيَّادُ أَغْنِيَتَهُ مَرَّاتٍ وَ مَرَّاتٍ
Ovçu mahnısını dəfələrlə təkrar etdi
وَ هُوَ يَكَادُ يَطِيرُ مِنَ الْفَرَحِ
Sevincindən az qala uçacaqdı...
أَمَّا الْعُصْفُورُ الْمِسْكِينُ فَقَدْ أَحَسَّ بِدُنُوٍّ أَجَلِهِ وَ شَعَرَ بِخَوْفٍ شَدِيدٍ وَ أَخَذَ يُفَكِّرُ فِي حِيلَةٍ تُمْقِذُهُ مِنْ الصَّيَّادِ لِيَطِيرَ بَعِيدًا عَنْهُ
Yorğun serçə isə ölümünün yaxınlaşdığını hiss etdi, güclü qorxu keçirdi və ovçudan xilas olub uzağa uçmaq üçün bir hiylə düşündü
قَالَ الْعُصْفُورُ لِلصَّيَّادِ؛ أَيُّهَا الصَّيَّادُ الشَّهْمُ؛ مَا رَأْيُكَ أَنْ تُغَيِّرَ مَوْقِفَكَ مِنِّي؟
Serçə ovçuya "Ey cəsur ovçu, mənə münasibətini dəyişməyə nə deyirsən?" dedi
فَقَالَ الصَّيَّادُ بِإِسْتِغْرَابٍ؛ مَاذَا تَقْصِدُ
Ovçu təəccüblə "nəyi nəzərdə tutursan" dedi
فَقَالَ الْعُصْفُورُ وَ هُوَ يَكَادُ يَبْكِي؛ أَقْصِدُ أَنَّ تُحَافِظَ عَلَى حَيَاتِي وَ سَتَكُونُ أَنْتَ الرَّابِحَ
Serçə -az qala ağlayacaq halda- "həyatımı qorumağını istəyirəm və belə olsa sən qazanan olacaqsan" dedi
تَعَجَّبَ الصَّيَّادُ مِنْ كَلاَمِ الْعُصْفُورِ فَرَدَّ عَلَيْهِ بِهُدُوءٍ
Ovçu serçənin sözlərinə təəccübləndi və ona sakitliklə cavab verdi
وَ كَيْفَ سَأَكُونُ الرَّابِحَ؟
Necə qazanan olacağam?
مَعَ أَنَّنِي كُنْتُ أُخَطِّطُ لِصَيْدِكَ وَ قَدْ ظَفِرْتُ بِكَ الْآنَ
Halbuki səni ovlamağı planlamışdım və indi səni tutmuşam (qələbə qazanmışam)
فَقَالَ الْعُصْفُورُ؛ إِذَا وَعَدْتَنِي بِإِطْلاَقِ سَرَاحِي، فَأُخْبِرُكَ كَيْفَ تَكُونُ أَنْتَ الرَّابِحَ
Serçə, "məni azad edəcəyinə söz ver, mən də sənə necə qazanan olacağını deyim" dedi
فَكَّرَ الصَّيَّادُ طَوِيلاً فِي كَلاَمِ الْعُصْفُورِ ثُمَّ صَمَتَ
Ovçu serçənin sözlərini uzun-uzadı düşündü və susdu
وَ لَمَّا رَآهُ الْعُصْفُورُ صَامِتًا قَالَ لَهُ
Serçə onu səssiz görəndə dedi ki;
أَيُّهَا الصَّيَّادُ الْكَرِيمُ؛ إِنَّنِي عَصْفُورٌ صَغِيرٌ وَ لاَ أَصْلُحُ طَعَامًا لِلْمَلِكِ وَ لاَ أَكْفِي لِطَبَقٍ وَاحِدٍ، فَكَيْفَ أَصْلُحُ لِسَبْعَةِ أَطْبَاقٍ؟ وَ رِيشِي لاَ يَنْفَعُ أَنْ يَكُونَ مَرَاوِحَ لِلْفَتَيَاتِ الْجَمِيلاَتِ، وَ لَكِنْ إِذَا أطْلَقْتَ سَرَاحِي أَطْلَعْتُكَ عَلَى كُنُوزِ الْأَرْضِ
Ey səxavətli ovçu; mən balaca bir serçəyəm, məndən padşaha yemək olmaz, bir boşqaba da bəs etmirəm, necə yeddi boşqab olum? Tüklərim də gözəl qızlara yelpik olmağa yaramaz. Amma məni azad etsən, sənə torpağın xəzinələrini deyəcəyəm
سُرَّ الصَّيَّادُ بِمَا سَمِعَ وَ قَالَ؛ كُنُوزُ الْأَرْضِ؟ وَ هَلْ تَعْرِيفُهَا أَنْتَ؟
Ovçu eşitdiklərinə sevindi və "torpağın xəzinələri? Onları sən bilirsən?" dedi
كَادَ الْعُصْفُورُ يَضْحَكُ وَ قَالَ؛ نَعَمْ، سَأُطْلِعَكَ عَلَيْهَا
Serçə az qala güləcəkdi və "bəli, sənə onları göstərəcəyəm" dedi
فَقَالَ الصَّيَّادُ؛ وَ كَيْفَ أَثِقُ بِكَ وَ أُصَدِّقُكَ؟
Ovçu da "sənə necə inanım və etibar edim?" dedi,
فَقَالَ الْعُصْفُورُ؛ أَعِدُكَ بِشَرَفِي
Serçə də "şərəfimə söz verirəm" dedi,
فَسَئَلَهُ الصَّيَّادُ؛ وَ لَكِنْ مَنْ أَطْلَعَكَ عَلَيْهَا؟
Bundan sonra ovçu serçədən soruşdu: "Bəs sənə xəzinələrin yerini kim deyib?"
فَقَالَ الْعُصْفُورُ؛ بِصَوْتٍ قَوِيٍّ؛ هَذَا سِرُّ الْمِهْنَةِ
Serçə yüksək səslə "bu peşə sirridir" dedi
فَكَّرَ الصَّيَّادُ فِي قَوْلِ الْعُصْفُورِ مَرَّةً ثَانِيَةً وَ قَالَ؛ إِنَّ حَجْمَهُ فِعْلاً صَغِيرًا وَ لاَ يَكَادُ يُشْبِعُنِي وَحْدِي فَكَلاَمُهُ صَحِيحٌ
Ovçu serçənin sözlərini bir daha düşündü və dedi: "Onun ölçüsü həqiqətən balacadır, tək başına məni doyura bilməz, dediyi də doğrudur..
سَمِعَ الْعُصْفُورُ هَمْسَ الصَّيَّادُّ فَقَالَ؛ لَوْ شَرِبْتَنِي مَاءً مَا أَرْوَيْتُكَ، وَ لاَ يُمْكِنُنِي أَنْ أَتَكَلَّمَ كَثِيرًا وَ أَنَا فِي هَذَا الْقَيْدِ، هَيَّا أَطْلِقْ سَرَاحِي لِأَدُلَّكَ عَلَى كُنُوزِ الْأَرْضِ
Serçə ovçunun pıçıltısını eşitdi və dedi: "Əgər məni su kimi içsən, yenə də doymazsan, bu qəfəsdə çox danışa bilmirəm, gəl məni azad et, sənə torpağın xəzinələrini göstərim
أَطْلَقَ الصَّيَّادُ سَرَاحَ الْعُصْفُورِ وَ هُوَ يَظُنُّ أَنَّهُ مِنْ طُيُورِ سَيِّدِنَا سُلَيْمَانَ الْحَكِيمَ، طَارَ الْعُصْفُورُ وَ وَقَفَ عَلَى غُصْنٍ عَالٍ مِنْ شَجَرَةٍ قَرِيبَةٍ وَ أَخَذَ يَضْحَكُ وَ يَضْحَكُ، ثُمَّ قَالَ مُخَاطِبًا الصَّيَّادَ؛ يَا مِسْكِينُ لَقَدْ أَضْعَتَ صَيْدَكَ
Ovçu serçəni azad etdi və düşündü ki, bu bizim həzrət Süleymanın (hakim) quşlarındandır. Serçə yaxınlıqdakı ağacın hündür budağına uçub qondu, gülməyə başladı və sonra ovçuya səsləndi: Ey yazıq, ovunu itirdin
كَادَ الصَّيَّادُ يُجِنُّ وَ قَالِ لِلْعُصْفُورِ بِصَوْتٍ قَوِيٍّ؛ عَلَيْكَ أَنْتَ فِي بِوَعْدِكَ
Ovçu az qala dəli olmuşdu və serçəyə yüksək səslə "sözünü tut" deyə səsləndi
فَقَالَ الْعُصْفُورُ؛ أَيُّهَا الصَّيَّادُ الْمِسْكِينُ
Serçə ovçuya "ey yazıq" dedi,
فَقَالَ الصَّيَّادُ؛ أَنَا مِسْكِينٌ
Ovçu da "mən yazığam" dedi,
فَقَالَ الْعُصْفُورُ؛ نَعَمْ، مِسْكِينٌ، وَ لاَ تُفَكِّرُ بِشَكْلٍ صَحِيحٍ
Serçə, bəli yazıqsan, düzgün düşünə bilmirsən dedi
فَقَالَ الصَّيَّادُ؛ وَ كَيْفَ؟
Ovçu, "necə?" dedi
لَمْ يَهْتَمَّ الْعُصْفُورُ بِسُؤَالِ الصَّيَّادِ الأَخِيرِ، فَطَلَبَ الصَّيَّادُ أَنْ يَدُلَّهُ عَلَى كُنُوزِ الْأَرْضِ
Serçə ovçunun torpağın xəzinələrinin yerini deməsi ilə bağlı son sualına əhəmiyyət vermədi
فَقَالَ الْعُصْفُورُ؛ وَ لَكِنِّي لاَ أَعْرِفُ عَنْهَا شَيْئًا
Serçə, mən bu barədə heç nə bilmirəm dedi
فَقَالَ الصَّيَّادُ؛ لَقَدْ وَعَدْتَنِي بِشَرَفِكَ أَنْ تَدُلَّنِي عَلَيْهَا
Ovçu, amma sən mənə xəzinələrin yerini göstərəcəyinə şərəfinlə söz vermişdin dedi
فَقَالَ الْعُصْفُورُ؛ وَ هُوَ يَسْخَرُ مِنَ الصَّيَّادِ يَا مِسْكِينُ
Serçə isə ovçunu ələ salaraq "ey yazıq" dedi