Lüğət və İstilah olaraq Kəlimə

اَلْكَلِمَةُ لُغَةً وَ اصْطِلاَحًا

اَلْكَلِمَةُ قَوْلٌ مُفْرَدٌ

كَلِمَه sözü lüğətdə faydalı cümlələrə aid edilir, Allah-taalanın bu sözündə olduğu kimi; لَعَلَيَّ أَعْمَلُ صَالِحًا فِيمَا تَرْكْتُ كَلاَّ إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا المؤمنون ١٠٠, bu söz; قَالَ رَبِّ أَرْجِعُونَ المؤمنون ٩٩ və istilahda isə müfred bir sözə aid edilir.

اَلْكَلِمَةُ kelime, قَوْلٌ kəlamdır (sözdür), مُفْرَدٌ müfred olan.

تُطْلَقُ yəni istifadə olunur, الْكَلِمَةُ kelime, فِي اللُّغَةِ lüğətdə, عَلَى الْجُمَلِ الْمُفِيدَةِ faydalı cümlələrə, كَقَوْلِهِ تَعَالَى Allah-taalanın bu sözündə olduğu kimi; كَلاَّ إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا “Xeyr, bu onun dediyi boş bir sözdür” Müminun 100. إِشَارَةٌ إِلَى قَوْلِهِ kelime ifadəsi Allah-taalanın bu sözünə işarə edir; قَالَ رَبِّ أَرْجِعُونَ لَعَلَيَّ أَعْمَلُ صَالِحًا فِيمَا تَرْكْتُ “Rəbbim, məni geri qaytarsınlar ki, tərk etdiyim dünyada yaxşı işlər görüm” وَ تُطْلَقُ və kelime istifadə olunur, فِي الْإِصْطِلاَحِ istilahda, عَلَى الْقَوْلِ الْمُفْرَدِ müfred bir sözə aid edilir,

Lüğət və İstilah baxımından Kelime

Mətnin Ümumi Mənası: Kelime, müfred bir kəlamdır.

Şərhin Ümumi Mənası: Kelime, lüğətdə faydalı cümlələrə aid edilir, yəni müfid cümlələrə deyilir. Allah-taalanın bu sözündə olduğu kimi;

حَتّٰى إِذَا جَاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ

"Onlardan birinə ölüm gəldiyi zaman; 'Rəbbim, məni geri qaytarın' dedi." Müminun surəsinin 99-cu ayəsində ölüm gələn bir müşrikin sözlərini oxuyuruq.

“Ümid edirəm ki, tərk etdiyim (dünya)da yaxşı işlər görərəm!” Xeyr! Dediyi bu söz (boş) kəlamdan ibarətdir. Onların arxasında dirildiləcəkləri günə qədər bir maneə vardır.” Müminun surəsinin 100-cü ayəsində isə müşrik “ümid edirəm ki, tərk etdiyim dünyada saleh əməl edərəm” deyə Rəbbindən dünyaya geri dönməyi istəyir. Rəbbimiz də müşrikin bu sözlərinin hamısı üçün “O boş bir kelimedir” deyir. Bu ayələrin misal olaraq gətirilməsinin məqsədi; lüğəvi baxımdan tam bir cümləyə də “kelime” deyildiyidir.

Kelime istilahda isə müfred bir kəlam üzərinə aid edilir. Sonrakı dərslərdə qaydalarını görəcəyik.