Mankus İsimlərin İrabı

Sonunda lazım olan ya hərfi olub, ondan əvvəlki hərfi kəsrəli olan mürəb isimlərə manqus isimlər deyilir. Əlif-lamlı manqus isimlərin rafa halı təqdiridir və mükəddər dammə, nəsb halı ləfzi olub zahir fəthə, cərr halı isə təqdiridir və mükəddər kəsrə ilədir.

Manqus isimlər əlf-lamsız olub, tənvinlənsə, rafa və nəsb halında sondakı ya düşər, nəsb halı isə zahir fəthə ilədir.

Rəf	Nəsb	Cərr
قَاضٍ	قَاضِيًا	قَاضٍ
اَلْقَاضِي	اَلْقَاضِيَ	اَلْقَاضِي

Əlif-lamlı Manqus İsimlərə Nümunələr və İrabları

Əlif-lamlı Manqus İsmin rəf halı
جَاءَ الْقَاضِي Hakim gəldi
فِعْلٌ مَاضٍ، مَبْنِيٌّ عَلَى الْفَتْحِ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ	جَاءَ
Mazi feil, fəthə üzərində məbni, irabdan məhalli yoxdur
فَاعِلٌ، مَرْفُوعٌ، وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الْمُقَدَّرَةُ فِي آخِرِهِ، مَنَعَ مِنْ ظُهُورِهَا الثِّقْلُ لِأَنَّهُ اِسْمٌ مَنْقُوصٌ	الْقَاضِي
Fail, mərfu, rəf əlaməti manqus isim olduğu üçün sonunda ağırlıqdan dolayı açıq olmayan mükəddər dammə ilədir
Cümlənin İrabı إِعْرَابُ الْجُمْلَةِ جُمْلَةٌ إِبْتِدَائِيَّةٌ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ جَاءَ الْقَاضِي Başlanğıc cümləsi, irabdan məhalli yoxdur

Əlif-lamlı Manqus İsmin nəsb halı
إِحْتَرَمْتُ الْقَاضِيَ Hakimə hörmət etdim
فِعْلٌ مَاضٍ، مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ لِإِتِّصَالِهِ بِضَمِيرِ رَفْعٍ مُتَحَرِّكٍ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ	إِحْتَرَمَ
Mazi feil, hərəkətli mərfu zamirin birləşməsi ilə sükun üzərində məbni, irabdan məhalli yoxdur
ضَمِيرٌ مُتَّصِلٌ، مَبْنِيٌّ عَلَى الضَّمِّ، فِي مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ	تُ
Bitişik zamir, dammə üzərində məbni, fail olub rəf məhəllindədir
مَفْعُولٌ بِهِ، مَنْصُوبٌ، وَ عَلاَمَةُ نَصْبِهِ الْفَتْحَةُ الظَّاهِرَةُ فِي آخِرِهِ	الْقَاضِيَ
Məf'ulun bih, mənsub, nəsb əlaməti sondakı zahir fəthə ilədir
Cümlənin İrabı إِعْرَابُ الْجُمْلَةِ جُمْلَةٌ إِبْتِدَائِيَّةٌ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ إِحْتَرَمْتُ الْقَاضِيَ Başlanğıc cümləsi, irabdan məhalli yoxdur

Əlif-lamlı Manqus İsmin cərr halı
سَمِعْتُ بِالْقَاضِي Hakimi dinlədim
فِعْلٌ مَاضٍ، مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ لِإِتِّصَالِهِ بِضَمِيرِ رَفْعٍ مُتَحَرِّكٍ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ	سَمِعَ
Mazi feil, hərəkətli mərfu zamirin birləşməsi ilə sükun üzərində məbni, irabdan məhalli yoxdur
ضَمِيرٌ مُتَّصِلٌ، مَبْنِيٌّ عَلَى الضَّمِّ، فِي مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ	تُ
Bitişik zamir, dammə üzərində məbni, fail olub rəf məhəllindədir
حَرْفُ جَرٍّ، مَبْنِيٌّ عَلَى الْكَسْرِ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ	بِ
Cərr hərfi, kəsrə üzərində məbni, irabdan məhalli yoxdur
مَجْرُورٌ بِالْبَاءِ، وَ عَلاَمَةُ جَرِّهِ الْكَسْرَةُ الْمُقَدَّرَةُ فِي آخِرِهِ، مَنَعَ مِنْ ظُهُورِهَا الثِّقْلُ لِأَنَّهُ اِسْمٌ مَنْقُوصٌ. اَلْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِفِعْلِ سَمِعَ	الْقَاضِي
Bə cərr hərfi ilə məcrur, cərr əlaməti manqus isim olduğu üçün sonunda ağırlıqdan dolayı açıq olmayan mükəddər kəsrə ilədir. Cərr və məcrur birlikdə "səmiə" feilinə aid olur
Cümlənin İrabı إِعْرَابُ الْجُمْلَةِ جُمْلَةٌ إِبْتِدَائِيَّةٌ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ سَمِعْتُ بِالْقَاضِي Başlanğıc cümləsi, irabdan məhalli yoxdur

Tənvinli Manqus İsimlərə Nümunələr və İrabları

Tənvinli Manqus İsmin rəf halı
جَاءَ قَاضٍ Bir hakim gəldi
فِعْلٌ مَاضٍ، مَبْنِيٌّ عَلَى الْفَتْحِ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ	جَاءَ
Mazi feil, fəthə üzərində məbni, irabdan məhalli yoxdur
فَاعِلٌ، مَرْفُوعٌ، وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الْمُقَدَّرَةُ عَلَى الْيَاءِ الْمَحْذُوفَةِ لِرَفْعِ الْتِقَاءِ السَّاكِنَيْنِ لِأَنَّهُ اِسْمٌ مَنْقُوصٌ	قَاضٍ
Fail, mərfu, rəf əlaməti manqus isim olduğu üçün iki səkinin qarşılaşmasının aradan qaldırılması səbəbilə məhzuf ya üzərində mükəddər dammə ilədir
Cümlənin İrabı إِعْرَابُ الْجُمْلَةِ جُمْلَةٌ إِبْتِدَائِيَّةٌ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ جَاءَ قَاضٍ Başlanğıc cümləsi, irabdan məhalli yoxdur

Tənvinli Manqus İsmin nəsb halı
رَأَيْتُ قَاضِيًا Bir hakim gördüm
فِعْلٌ مَاضٍ، مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ لِإِتِّصَالِهِ بِضَمِيرِ رَفْعٍ مُتَحَرِّكٍ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ	رَأَى
Mazi feil, hərəkətli mərfu zamirin birləşməsi ilə sükun üzərində məbni, irabdan məhalli yoxdur
ضَمِيرٌ مُتَّصِلٌ، مَبْنِيٌّ عَلَى الضَّمِّ، فِي مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ	تُ
Bitişik zamir, dammə üzərində məbni, fail olub rəf məhəllindədir
مَفْعُولٌ بِهِ، مَنْصُوبٌ، وَ عَلاَمَةُ نَصْبِهِ الْفَتْحَةُ الظَّاهِرَةُ فِي آخِرِهِ	قَاضِيًا
Məf'ulun bih, mənsub, nəsb əlaməti sondakı zahir fəthə ilədir
Cümlənin İrabı إِعْرَابُ الْجُمْلَةِ جُمْلَةٌ إِبْتِدَائِيَّةٌ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ رَأَيْتُ قَاضِيًا Başlanğıc cümləsi, irabdan məhalli yoxdur

Tənvinli Manqus İsmin cərr halı
سَلَّمْتُ عَلَى قَاضٍ Bir hakimə salam verdim
فِعْلٌ مَاضٍ، مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ لِإِتِّصَالِهِ بِضَمِيرِ رَفْعٍ مُتَحَرِّكٍ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ	سَلَّمَ
Mazi feil, hərəkətli mərfu zamirin birləşməsi ilə sükun üzərində məbni, irabdan məhalli yoxdur
ضَمِيرٌ مُتَّصِلٌ، مَبْنِيٌّ عَلَى الضَّمِّ، فِي مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ	تُ
Bitişik zamir, dammə üzərində məbni, fail olub rəf məhəllindədir
حَرْفُ جَرٍّ، مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ	عَلَى
Cərr hərfi, sükun üzərində məbni, irabdan məhalli yoxdur
مَجْرُورٌ بِعَلَى، وَ عَلاَمَةُ جَرِّهِ الْكَسْرَةُ الْمُقَدَّرَةُ عَلَى الْيَاءِ الْمَحْذُوفَةِ لِإِلْتِقَاءِ السَّاكِنَيْنِ لِأَنَّهُ اِسْمٌ مَنْقُوصٌ. اَلْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِفِعْلِ سَلَّمَ	قَاضٍ
Əlâ cərr hərfi ilə məcrur, cərr əlaməti manqus isim olduğu üçün iki səkinin qarşılaşmasının aradan qaldırılması səbəbilə məhzuf ya üzərində mükəddər kəsrə ilədir. Cərr və məcrur birlikdə "səlləmə" feilinə aid olur
Cümlənin İrabı إِعْرَابُ الْجُمْلَةِ جُمْلَةٌ إِبْتِدَائِيَّةٌ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ سَلَّمْتُ عَلَى قَاضٍ Başlanğıc cümləsi, irabdan məhalli yoxdur