Məhalli İrab

Məbni və ya məbni hökmündə olması baxımından sözlərin sonlarında ləfzən və ya təqdirən hər hansı bir dəyişiklik baş verməməsi, lakin sözün cümlə daxilindəki mövqeyinə verilən irab növüdür. Ləfzi və təqdiri irab sözlərin sonu ilə maraqlanarkən, məhalli irab bütövlükdə sözün cümlədəki mövqeyi ilə maraqlanır.

*Məhalli irab alan sözlər;

1. Məbni isimlər
2. İrabda məhalli olan cümlələr
3. Məbni muzarilər
4. İki muzarini cəzm edən şərt ədatlarından sonra gələn mazi feiləri

هَذَا صَدِيقِي

Bu mənim dostumdur

أَكْرَمْتُ هَذَا صَدِيقِي

Bu dostuma qonaqpərvərlik etdim

مَرَرْتُ بِهَذَا صَدِيقِي

Bu dostuma baş çəkdim

Birinci cümlə	İkinci cümlə	Üçüncü cümlə
Mübtəda	Məf'ulun bih	Hərf-i cərlə məcrur
Məhəllən mərfu	Məhəllən mənsub	Məhəllən məcrur
هَذَا	هَذَا	هَذَا

Tərkiblərində birinci cümlədə məbni olan "Hâzâ" ləfzı mübtədadır və məhəllən mərfudur. İkinci cümlədə məbni olan "Hâzâ" ləfzı məf'ulun bihdir və məhəllən mənsubdur. Üçüncü nümunədəki "Hâzâ" ləfzı hərf-i cərlə məhəllən məcrurdur. Göründüyü kimi, "Hâzâ" ləfzı məbni olduğu üçün heç bir halda ləfzi və ya təqdiri iraba məruz qalmamışdır. Əksinə, cümlədəki mövqeyinə görə məhəllən mərfu, mənsub və məcrur deyilib.