g. Öz üzərinə Vaqif edilmiş Hərflərlə Mureb Ləfəz

وَ السَّابِعُ؛ اَلْمَوْقُوفُ عَلَيْهِ بِالْإِسْكَانِ مِمَّا كَانَ إِعْرَابُهُ بِالْحَرَكَةِ فَإِنْ كَانَ غَيْرَ مُنَوَّنٍ بِتَنْوِينِ الْتَّمَكُّنِ أَوْ كَانَ فِي آخِرِهِ تَاءُ التَّأْنِيثِ فَأَحْوَالُهُ الثَّلاَثُ تَقْدِيرِيٌّ، نَحْوُ؛ أَحْمَدَ وَ ضَارِبَةٍ وَ ضَارِبَاتٍ. وَ إِنْ كَانَ مُنَوَّنًا بِغَيْرِهَا فَرَفْعُهُ وَ جَرُّهُ تَقْدِيرِيٌّ دُونَ نَصْبِهِ، نَحْوُ؛ جَاءَ زَيْدٌ وَ مَرَرْتُ بِزَيْدٍ وَ رَأَيْتُ زَيْدًا

السَّابِعُ takdiri irabın olduğu 7 yerden yeddincisi; üzərinə sükun ilə dayanılan kəlimədir, بِالْإِسْكَانِ sonuncu hərfin sakit edilməsilə, مِمَّا o mureb kəlimədən, كَانَ إِعْرَابُهُ irabı olan, بِالْحَرَكَةِ hərəkə ilə, فَإِنْ كَانَ əgər sonuncu hərfi sakit edilən və irabı hərəkə ilə olan və üzərinə sükun ilə dayanılan kəlimə olarsa, غَيْرَ مُنَوَّنٍ təmkün tənvini ilə tənvinsiz, بِتَنْوِينِ الْتَّمَكُّنِ təmkün tənvini ilə, أَوْ və ya, كَانَ فِي آخِرِهِ sonunda varsa, تَاءُ التَّأْنِيثِ tə’nis ta’sı, فَأَحْوَالُهُ الثَّلاَثُ o halda üç halı da, تَقْدِيرِيٌّ təqdiridir, نَحْوُ misalı belədir; أَحْمَدْ “Əhməd” və ضَارِبَةْ “daribə” və ضَارِبَاتْ “daribat” kimi. وَ إِنْ كَانَ əgər olarsa, مُنَوَّنًا بِغَيْرِهَا təmkün tənvini ilə tə’nis ta’sız tənvinsə, فَرَفْعُهُ وَ جَرُّهُ o halda ref və cər halında irab alaməti, تَقْدِيرِيٌّ təqdiridir, دُونَ نَصْبِهِ nəsb halı istisna olmaqla, نَحْوُ misalı belədir; جَاءَ زَيْدٌ “Zeyd gəldi” və مَرَرْتُ بِزَيْدٍ “Zeydə rast gəldim” və رَأَيْتُ زَيْدًا “Zeydi gördüm” kimi.

Mətnin Ümumi Mənası: Təqdirî irabın olduğu 7 yerin yeddincisi; irabı hərəkə ilə olub üzərinə sükun ilə dayanılan kəlimələrdir. Bu kəlimələr əgər təmkün tənvini ilə tənvinsizdirsə və ya sonunda tə’nis ta’sı varsa, o halda belə kəlimələrin irabı üç halda da təqdiridir, misal;

أَحْمَدْ

“Əhməd” və,

ضَارِبَةْ

“daribə” və,

ضَارِبَاتْ

“daribat” kimi.

Əgər belə kəlimələr təmkün tənvini ilə tənvinsə və sonunda tə’nis ta’sı yoxdursa, o halda ref və cər halı təqdiridir, nəsb halı isə ləfzidir, misal;

جَاءَ زَيْدٌ

“Zeyd gəldi” və,

مَرَرْتُ بِزَيْدٍ

“Zeydə rast gəldim” və,

رَأَيْتُ زَيْدًا

“Zeydi gördüm” kimi.