c. Sonunda İrab-ı Mahki Olan Ləfiz

وَ الثَّالِثُ؛ Axırında hikayə olunan i'rab olan, ya cümlə halında alimliyə köçürülmüş, məsələn: تَابَطَّ شَرًّا (Tabattə şərra) və ya müfrəd halda Hicazilərin sözündə, məsələn: مَنْ زَيْدًا (Kimdir Zeyd?) deyənə, ضَرَبْتُ زَيْدًا (Zeydi vurdum) deyənə və ya دَعْنَى عَنْ تَمْرَتَانِ (İki xurmanı mənə danışma) deyənə, أَ لَكَ تَمْرَتَانِ (Sənin iki xurman var?) soruşana, həmçinin hər bir mürəkkəb alim isminin ikinci hissəsi i'rabı olmayan amilə bağlıdır, məsələn: إِنَّ زَيْدًا (İnne Zeydən) və مِنْ زَيْدٍ (Min Zeydin). Fərqli olaraq, məsələn: عَبْدُ اللهِ (Abdullah) və مَضْرُوبٌ غُلاَمُهُ (Mədrubun qulami) kimi, onların birinci hissəsinin i'rabı lafzi olaraq amilə görədir, ikinci hissəsi isə hikayə i'rabı ilə məşğuldur və ya hikayə olunan bina halındadır, məsələn: خَمْسَةَ عَشَرَ (Xəmsəta aşərə) ən məşhur alim ismi kimi.

الثَّالِثُ təqdiri i'rabın olduğu yeddi yerdən üçüncüsü; مَا elə bir murebb ləfzdır ki, فِي آخِرِهِ axırında vardır, إِعْرَابٌ مَحْكِيٌّ hikayə olunan i'rab, ya da جُمْلَةً مَنْقُولَةً cümlə halında alimliyə köçürülmüşdür, məsələn: تَابَطَّ شَرًّا (Tabattə şərra) kimi. Və ya axırında hikayə olunan i'rab olan müfrəd isim, Hicazilərin sözündə, məsələn: مَنْ زَيْدًا (Kimdir Zeyd?) deyənə, ضَرَبْتُ زَيْدًا (Zeydi vurdum) deyənə. Və həmçinin: دَعْنَى عَنْ تَمْرَتَانِ (İki xurmanı mənə danışma) deyənə, أَ لَكَ تَمْرَتَانِ (Sənin iki xurman var?) soruşana. Eyni şəkildə, hər bir mürəkkəb alim isminin ikinci hissəsi i'rabı olmayan amilə bağlıdır, məsələn: إِنَّ زَيْدًا (İnne Zeydən) və مِنْ زَيْدٍ (Min Zeydin) kimi. Bunların əksinə, məsələn: عَبْدُ اللهِ (Abdullah) və مَضْرُوبٌ غُلاَمُهُ (Mədrubun qulami) kimi, onların birinci hissəsinin i'rabı lafzi olaraq amilə görədir, ikinci hissəsi isə hikayə i'rabı ilə məşğuldur və ya hikayə olunan bina halındadır, məsələn: خَمْسَةَ عَشَرَ (Xəmsəta aşərə) ən məşhur alim ismi kimi.

Metnin Ümumi Mənası: Təqdirî irabın olduğu 7 yerdən üçüncüsü elə bir mürəb isimdir ki, sonunda irab-ı mahki vardır. Bu da ya xüsusi ada çevrilmiş cümlədir, ya da Hicaz qəbiləsinin sözlərində müfrəddir, misal;

تَابَطَّ شَرًّا

“Tabette şerran” və,

مَنْ زَيْدًا

“Zeyd kimdir” və,

أَ لَكَ تَمْرَتَانِ

“Sənin üçün iki xurma var mı” tərkiblərindəki Zeyden və temretani sözləri kimi.

*İkinci hissəsinin irabı olmayan, mamul olan mürəkkəb bütün xüsusi adlar belədir, misal;

إِنَّ زَيْدًا

“inne zeyden” və,

مِنْ زَيْدٍ

“min zeydin” kimi. Lakin;

عَبْدُ اللهِ

“Abdullah” və,

مَضْرُوبٌ غُلاَمُهُ

“medrubun gulamuhu” bunların əksinədir. Çünki bunların birinci hissəsinin irabı amil səbəbi ilə ləfzidir, ikinci hissəsi isə irab-ı hikayət ilə məşğuldur və ya sonunda mahki olan bir bina vardır, misal;

خَمْسَةَ عَشَرَ

“Hamseta aşera” kimi.