d. Sonunda Ma Qabli Məksur Ya Hərfi Olan Ləfiz

وَ الرَّابِعُ؛ مَا فِي آخِرِهِ يَاءٌ مَكْسُورٌ مَا قَبْلَهَا وَ إِنْ حُذِفَ لِإِلْتِقَاءِ السَّاكِنَيْنِ، فَإِنْ كَانَ اِسْمًا فَرَفْعُهُ وَ جَرُّهُ تَقْدِيرِيٌّ، نَحْوُ؛ اَلْقَاضِي وَ قَاضٍ. وَ إِنْ كَانَ فِعْلاً فَرَفْعُهُ فَقَطْ تَقْدِيرِيٌّ إِنْ لَمْ يَلْحَقْ بِآخِرِهِ ضَمِيرٌ مَرْفُوعٌ، نَحْوُ؛ يَرْمِي وَ تَرْمِي وَ أَرْمِي وَ نَرْمِي

الرَّابِعُ təqdiri irabın olduğu 7 yerdən dördüncüsü; مَا elə bir mürəb söz ki, فِي آخِرِهِ sonunda vardır, يَاءٌ مَكْسُورٌ kəsrəli ya hərfi, مَا قَبْلَهَا əvvəlində kəsrə, وَ إِنْ حُذِفَ əgər o ya hərfi hazf olunsa ki, لِإِلْتِقَاءِ السَّاكِنَيْنِ bu hazf iki sakin hərfin qarşılaşmasını aradan qaldırmaq üçündür, فَإِنْ كَانَ əgər belə bir söz, اِسْمًا isim olsa, فَرَفْعُهُ onun ref halı, وَ جَرُّهُ və cər halı, تَقْدِيرِيٌّ təqdiri irabla olur, misal; اَلْقَاضِي "Hakim" və قَاضٍ "Hakim" kimi. وَ إِنْ كَانَ فِعْلاً əgər belə bir söz fiil olsa, فَرَفْعُهُ ref halı, فَقَطْ yalnız, تَقْدِيرِيٌّ təqdiri irabla olur, إِنْ لَمْ يَلْحَقْ əgər sonuna, بِآخِرِهِ merfu zamir əlavə olunmasa, misal; يَرْمِي "atır", تَرْمِي "atırsan", أَرْمِي "atıram", نَرْمِي "atırıq" kimi.

Mətnin Ümumi Mənası: Təqdiri irabın olduğu 7 yerdən dördüncüsü elə bir mürəb isimdir ki, sonunda və əvvəlində kəsrəli ya hərfi olan bir hərf vardır. Bu ya hərfi iki sakin hərfin qarşılaşması zamanı hazf edilə bilər. Əgər belə bir söz isimdirsə, ref və cər halında təqdiri irab alır, misal;

اَلْقَاضِي

"Hakim" və,

قَاضٍ

"Hakim" kimi.

Təqdiri	Ref	جَاءَ الْقَاضِي	جَاءَ قَاضٍ
Lafzi	Nasb	رَأَيْتُ الْقَاضِيَ	رَأَيْتُ قَاضِيًا
Təqdiri	Cər	مَرَرْتُ بِالْقَاضِي	مَرَرْتُ بِقَاضٍ

*Belə bir ifadə əgər feil olsa və sonuna merfu zamir əlavə edilməyibsə, yalnız ref halı təqdiridir, digər halları isə ləfzidir, misal;

يَرْمِي

“atır” və,

تَرْمِي

“atırsan” və,

أَرْمِي

“atıram” və,

نَرْمِي

“atırıq” kimi.

Təqdir	Ləfzi
Ref	Nasb	Cezm
يَرْمِي	لَنْ يَرْمِيَ	لَمْ يَرْمِ
تَرْمِي	لَنْ تَرْمِيَ	لَمْ تَرْمِ
أَرْمِي	لَنْ أَرْمِيَ	لَمْ أَرْمِ
نَرْمِي	لَنْ نَرْمِيَ	لَمْ نَرْمِ