Təqdirî İrab | 7

فَالْإِعْرَابُ التَّقْدِيرِيُّ sözün sonunda açıq-aşkar görünməyən, lakin orada var olduğu qəbul edilən irabdır. Bu, həqiqi irabdan başqa bir maneə səbəbindən olur və yalnız mureb sözlərdə, ləfzi irab kimi olur. Takdiri irab yeddi yerdə olur.

فَالْإِعْرَابُ التَّقْدِيرِيُّ takdiri iraba gəldikdə, لاَ يَظْهَرُ açıq-aşkar görünmür, فِي اللَّفْظِ sözün özündə, بَلْ əksinə, يُقَدَّرُ qəbul edilir, var olduğu düşünülür, فِي آخِرِهِ sonunda, لِمَانِعٍ maneə səbəbindən, فِيهِ həmin sözün içində, غَيْرِ الْإِعْرَابِ الْحَقِيقِيِّ həqiqi irabdan başqa, وَ لاَ يَكُونُ takdiri irab olmaz, İLLA yalnız olur, فِي الْمُعْرَبِ mureb sözlərdə, كَاللَّفْظِيِّ ləfzi irab kimi, وَ ذَلِكَ və bu takdiri irab, فِي سَبْعَةِ مَوَاضِعَ yeddi yerdə olur.

Mətnin Ümumi Mənası: Takdiri iraba gəldikdə; takdiri irab: həqiqi irabdan başqa bir maneə irabın açıq-aşkar görünməsinə mane olduğu üçün mureb sözün sonunda var olduğu qəbul edilən (takdir edilən) irabdır. Takdiri irab, ləfzi irab kimi yalnız mureb isimlərdə olur. Takdiri irab 7 yerdə olur;

a. Sonunda elif olan mureb söz

b. Ya-i mütəkəllim əlavə olunan mureb söz

c. Sonunda irab-ı mahki olan söz

d. Sonunda ma qabli məksur ya hərfi olan söz

e. Sonunda ma qabli madmum vav olan söz

f. Hərflərlə mureb olan söz

g. Öz üzərində vakf edilmiş hərflərlə mureb söz