4. Sifəti Etibarı ilə İrabın Taksimi

وَ التَّقْسِيمُ الرَّابِعُ؛ بِحَسَبِ الصِّفَةِ فَهُوَ ثَلَثَةٌ لَفْظِيٌّ ظَهَرَ فِي اللَّفْظِ وَ تَقْدِيرِيٌّ وَ مَحَلِّيٌّ فَلِنَذْكُرِ الْآخِرَيْنَ حَتَّى يُعْلَمَ أَنَّ مَا عَدَاهُمَا لَفْظِيٌّ

وَ التَّقْسِيمُ الرَّابِعُ irabın dördüncü bölməsi; بِحَسَبِ الصِّفَةِ irabın sifəti baxımından olur, فَهُوَ sifət baxımından olan irab; ثَلَثَةٌ 3 növdür; birincisi لَفْظِيٌّ ləfzi irab, ظَهَرَ فِي اللَّفْظِ bu ləfzi irab söz üzərində görünür, ikincisi وَ تَقْدِيرِيٌّ təqdirî irab və üçüncüsü isə مَحَلِّيٌّ məhalli irabdır. فَ buna görə, لِنَذْكُرْ qeyd edək, الْآخِرَيْنَ son iki növü, yəni təqdirî və məhalli irabı, حَتَّى يُعْلَمَ belə ki, bilinsin, أَنَّ مَا onların xaricində olanlar, عَدَاهُمَا yəni təqdirî və məhalli irabdan başqa olanlar, لَفْظِيٌّ ləfzi irabdır.

Mətnin Ümumi Mənası: Dörd hissədən ibarət olan irabın dördüncü hissəsi sifət baxımındandır. Sifət baxımından irab 3 növdür: söz üzərində görünən ləfzi irab, təqdirî və məhalli irab. Biz son ikisini, yəni təqdirî və məhalli irabı qeyd edək ki, bu ikisi xaricində olan ləfzi irab da beləliklə bilinsin. Qısası, təqdirî və məhalli irab ləfzi iraba görə azdır. Biz təqdirî və məhalli irabdan danışsaq, qalanlar ləfzi irabdır və beləliklə sifət baxımından irabın 3 növü də məlum olar.

Sifət Baxımından İrab
Ləfzi	Təqdirî	Məhalli
زَيْدًٌٍا	اَلْعَصَا	بِهَذَا